II SA/Wa 15/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Małgorzata Płodzicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2006 r. sprawy ze skargi D. L. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz D. L. kwotę 200 zł (dwieście złotych), tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego II SA/Wa15/06 UZASADNIENIE Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. , na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 12 pkt 2, art. 22, w zw. z art. 29 ust. 2 oraz art. 30 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie ze skargi Pana D. L., zam. w S. przy ulicy [...], dotyczącej odmowy udostępnienia mu przez Prezydenta Miasta S. z siedzibą w S., Plac [...] danych osobowych osoby, która zainicjowała postępowanie przed Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Miasta S. z siedzibą w S., Plac [...], odmówił uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. nr 101, poz. 926 ze zm.), Prezydent Miasta S. przetwarza dane osobowe osób, w oparciu o przesłankę z art. 23 ust 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, przetwarzanie danych osobowych jest możliwe, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnień lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W przedmiotowej sprawie podstawę prawną przetwarzania danych stanowią przepisy w/w ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Prezydent Miasta S., jako administrator danych, decyduje o celach i środkach przetwarzania danych zawartych w prowadzonym przez niego zbiorze, natomiast ustawa o ochronie danych osobowych wyznacza ściśle prawa i obowiązki administratora danych. Art. 29 ustawy stanowi iż w przypadku udostępniania danych osobowych w celach innych niż włączenie do zbioru, administrator danych udostępnia posiadane w zbiorze dane osobom lub podmiotom uprawnionym do ich otrzymania na mocy przepisów prawa (ust. 1). Dane osobowe z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust. 1, mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust. 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób, których dane dotyczą (ust. 2). Administrator odmawia udostępnienia danych osobowych ze zbioru danych podmiotom i osobom innym niż wymienione w art. 29 ust 1 ustawy, jeżeli spowodowałoby to ujawnienie wiadomości stanowiących tajemnicę państwową, zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, życia i zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, zagrożenia dla podstawowego interesu gospodarczego lub finansowego państwa, inne naruszenie dóbr osobistych, których dane dotyczą, lub innych osób (art. 30 ustawy). Zatem administrator może, ale nie musi udostępnić wskazane we wniosku dane, bowiem do niego przede wszystkim należy ocena, w oparciu o znajomość stanu faktycznego sprawy, czy wniosek o udostępnienie danych nie pociągnie za sobą m in. naruszenia praw i wolności osoby, której dane dotyczą. W niniejszej spawie Prezydent Miasta S., kierując się przekonaniem, iż udostępnienie danych osobowych osoby, która zawiadomiła o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, może skutkować eskalacją przemocy w stosunku do tej osoby, a także jej najbliższego otoczenia, odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, co znajdowało umocowanie w art. 30 ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto w opinii Generalnego Inspektora, skarżący nie umotywował w sposób wystarczający przedmiotu wniosku o udostępnienie danych osobowych, bowiem wskazał jedynie, iż dane są mu niezbędne do wystąpienia z powództwem o pomówienie. Pismem z dnia 21 czerwca 2005 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w sprawie brak jest jakichkolwiek dowodów, które chociażby uprawdopodobniały, że nadużywa alkoholu, a więc przyjęcie przez GIODO, że przez udostępnienie danych doszłoby do istotnego naruszenia dobra osobistego osoby, która zainicjowała postępowanie przed Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych jest nieuzasadnione i nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z treści tego materiału ewidentnie wynika, że doszło do naruszenia jego dobra osobistego, a postępowanie Prezydenta Miasta S. krzywdzi go i uniemożliwia dochodzenia swoich praw przed sądem. Nie może wystąpić z aktem oskarżenia ani powództwem cywilnym, przeciwko nieznanej mu osobie, gdyż w takiej sytuacji nastąpi zwrot aktu oskarżenia, czy pozwu. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją nr [...] z dnia [...] października 2005 r., na podstawie art. 138 § 1pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 12 pkt 2, art. 22, w zw. z art. 29 ust. 2 oraz art. 30 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (DZ. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku Pana D. L., zam. w S. przy ulicy [...], o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją administracyjną z dnia [...] czerwca 2005 r. odmawiającą uwzględnienia jego wniosku w przedmiocie skargi dotyczącej odmowy udostępnienia mu przez Prezydenta Miasta S. z siedzibą w S. Plac [...], danych osobowych osoby, która zainicjowała postępowanie przed Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Miasta S. z siedzibą w S., Plac [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ GIODO wskazał, że zgodnie z treścią art. 41 ust 1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1237 ze zm.), podejmuje się działania udzielania rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychoterapeutycznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie. Jednocześnie stosownie do art. 24 tej ustawy osoby, które w związku z nadużywaniem alkoholu powodują rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich, uchylają się od pracy albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny, kieruje się na badania przez biegłego w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia od alkoholu i wskazania rodzaju zakładu leczniczego. Ponownie organ podkreślił, że administratorem danych osobowych osoby, która zainicjowała postępowanie przed Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, jest Prezydent Miasta S.i jako taki decyduje o celach i o środkach ich przetwarzania. Dane osobowe z wyłączeniem danych, o których mowa w art. 27 ust 1 mogą być także udostępnione w celach innych niż włączenie do zbioru, innym osobom i podmiotom niż wymienione w ust 1, jeżeli w sposób wiarygodny uzasadnią potrzebę posiadania tych danych, a ich udostępnienie nie naruszy praw i wolności osób których dane dotyczą. Powołał ponadto art. 30 ustawy. Podkreślił, że na administratorze danych nie ciąży ustawowy obowiązek automatycznego udostępnienia danych osobowych. Taka decyzja musi być podjęta w oparciu o analizę stanu faktycznego. Odmowa udostępnienia danych osobowych została podjęta w przekonaniu, że udostępnienie danych osobowych osoby, która zawiadomiła o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, może skutkować "eskalacją przemocy" w stosunku do tej osoby, a także jej najbliższego otoczenia. Reasumując wniosek skarżącego o udostępnienie danych osobowych osoby, która zainicjowała postępowanie przed Gminną Komisją Rozwiązywania Problemów Alkoholowych nie spełniał warunków określonych w przepisach ustawy o ochronie danych osobowych tj. wnioskujący nie uzasadnił w sposób wiarygodny potrzeby posiadania w/w danych osobowych, a ponadto Komisja uznała iż udostępnienie danych osobowych naruszy dobra osobiste osoby, której dane dotyczą. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi Pan D. L. wskazał naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 2 ustawy o ochronie danych osobowych, naruszenie jej art. 29 i 30 przez przyjęcie, że udzielenie informacji naruszy dobra osobiste osoby, która złożyła wniosek, a nie wzięto pod uwagę, że jego dobra zostały naruszone. Podkreślił, że nie wzięto pod uwagę, że został pomówiony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy , że narusza ono prawo. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 29 w zw. z art. 30 ustawy o ochronie danych osobowych. Powyższe artykuły poświęcone są zagadnieniu udostępniania danych osobowych przez administratora danych. Wskazać należy, że administrator danych, może udostępnić dane pozyskane legalnie, jeżeli zostanie spełniona jedna z przesłanek usprawiedliwiających przetwarzanie -wymieniona w art. 23 i 27 ustawy. Natomiast artykuł 29 w stosunku do art. 23 ustawy ma charakter przepisu szczególnego. Zasada, że przekazanie danych osobowych może nastąpić na rzecz podmiotu uprawnionego, nie ma charakteru bezwzględnego. Dane udostępnia się na pisemny wniosek, w którym w sposób wiarygodny zostanie uzasadniona potrzeba posiadania określonych danych, a także zostaną podane informacje umożliwiające wyszukanie w zbiorze danych osobowych, oraz zostanie wskazany ich zakres i przeznaczenie. Ponadto udostępnienie danych nie może naruszać praw i wolności osób trzecich. Zgodnie z brzmienie art. 30 ustawy, nie udostępnia się danych, jeżeli spowodowało by ono: - ujawnienie wiadomości stanowiącej tajemnicę państwową, - zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa, życia i zdrowia ludzi lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, - zagrożenie dla podstawowego interesu gospodarczego lub finansowego państwa, -istotne naruszenie dóbr osobistych osób, których dane dotyczą lub innych osób. O tym czy potrzeba posiadania danych osobowych jest uzasadniona oraz, czy zostało to w sposób wiarygodny przedstawione rozstrzyga sam administrator. Czyli administrator danych w omawianych przypadkach może, lecz nie musi udostępnić wskazane we wniosku dane. Zdarza się niejednokrotnie, że administrator danych odmawia ich udostępnienia "na wszelki wypadek". Cytowany przepis art. 30 ustawy pozostaje w bezpośrednim związku z przepisem art.29 ustawy, który określa, kto, w jakim zakresie i w jakich warunkach może ubiegać się o udostępnienie danych. Odmowa udostępnienia danych osobowych we wszystkich przypadkach wymienionych w art. 30 ustawy jest obligatoryjna. Trzeba jednak zauważyć, że oparta jest ona (zwłaszcza w pkt 2-4), na ocennych, nie całkiem ostrych kryteriach, co prowadzić może do sporów i dlatego wymaga bardzo głębokiej analizy i uzasadnienia. Wskazać należy, ze w przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja organu nie zawiera przekonującego uzasadnienia. W uzasadnieniu organ nie odnosi się do zarzutów podniesionych przez skarżącego. Wystąpienie do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, nie potwierdziło ani nie uprawdopodobniło, że skarżący nadużywa alkoholu. Również nie zostało potwierdzone, że w rodzinie występuje przemoc. Wobec powyższych okoliczności twierdzenie skarżącego, że został pomówiony, znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym w sprawie niniejszej. Organ w sposób przekonujący nie wykazał, że skarżący nie uwiarygodnił uzasadnionej potrzeby posiadania danych osobowych osoby, która zainicjowała wszczęcie postępowania wobec niego przed Gminną Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych przy Urzędzie Miasta S. W uzasadnieniu decyzji organ podkreśla, że decyzja o udostępnieniu danych osobowych winna być podjęta w oparciu o analizę stanu faktycznego danej sprawy, a następnie wskazuje, że decyzja została wydana w oparciu o przekonanie, że udostępnienie danych osobowych osoby, która zawiadomiła o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, może skutkować eskalacją przemocy w stosunku do tej osoby, a także jej najbliższego otoczenia. W tym miejscu przypomnieć należy, że komisja w czasie swojej pracy nie ustaliła, żeby skarżący naużywał alkoholu, czy stosował przemoc, a więc w ocenie Sądu, jeżeli nie stwierdzono stosowania przemocy ze strony Pana D. L., to tym bardziej nie można mówić, o eskalacji tej przemocy. W ocenie Sądu również ponownej analizy wymaga stanowisko organu, że skarżący nie umotywował w sposób wystarczający przedmiotu wniosku o udostępnienie danych osobowych, bowiem wskazał jedynie, że dane te są mu niezbędne do wystąpienia z powództwem o pomówienie. W uzasadnieniu organ powołuje przepisy kpc i kpk, w zakresie dotyczącym postępowania o uzupełnienie braków formalnych, ale jest oczywiste, że roszczeniem występuje się przeciwko konkretnej osobie, której dane należy wskazać. W ocenie Sądu, organ ponownie rozpoznając sprawę, powinien jeszcze raz przeanalizować, czy zachodzą przesłanki z art. 29 ust. 2 i 3 ustawy w zw. z art. 30 ust. 4, przy wnikliwym dokonaniu analizy stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, w szczególności czy skarżący w sposób wiarygodny uzasadnił potrzebę posiadania tych danych, przy uwzględnieniu, że nie zostały potwierdzone zgłaszane zarzuty, a więc jako osoba pomówiona ma prawo bronić swojego dobrego imienia, a ponadto czy udostępnienie tych danych w tej konkretnej sprawie, przy tym konkretnym stanie faktycznym narusza prawa i wolności osób których dane dotyczą. Mając powyższe na uwadze na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 wyżej wymienionej ustawy.