IV SA/Gl 317/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. J. (J.) na czynność Starosty R. z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia: o d r z u c i ć s k a r g ę Pismem z dnia [...] T. J. zwrócił się do Starosty R. z wnioskiem o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł, jaką uiścił w związku z rejestracją samochodu marki [...]. W uzasadnieniu swojego wniosku strona powołała się na art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który zakazuje państwom członkowskim nakładania bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakładają bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe. Wnioskodawca przyznał, że konieczność uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie [...] zł wynikała z obowiązującego rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. z 2003 r., Nr 137, poz. 1310), jednak podważył moc prawną zawartych tam uregulowań z uwagi na ich sprzeczność z prawem wspólnotowym. Powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości T. J. podał, że bezpośrednia stosowalność norm wspólnotowych oraz ich nadrzędny w stosunku do prawa krajowego charakter wykluczały możliwość opierania się na przepisach wspomnianego rozporządzenia, gdyż pozostawały one w kolizji z prawem wspólnotowym. Zaznaczył także, że choć od strony formalnej wymagana za wydanie karty pojazdu kwota [...] zł stanowi opłatę administracyjną, to w istocie jest ona ukrytym podatkiem. Wnioskodawca wskazał, że skoro koszty wydania dokumentu zamykają się w kwocie [...] zł, to pozostała suma [...] zł stanowi ukryty podatek. Tak zawyżona opłata stwarza zaś niedopuszczalną w prawie wspólnotowym barierę w imporcie, gdyż dotyczy jedynie samochodów sprowadzanych do Polski z innych krajów członkowskich Unii Europejskiej. W odpowiedzi na wniosek T. J. Starosta R. w piśmie z dnia [...] Nr [...] stwierdził, że nie znajduje podstaw do pozytywnego ustosunkowania się do jego żądań i odmówił zwrotu dochodzonej kwoty. Powołał się przy tym na przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz przepisy wspomnianego już rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Organ dodał, że jest jedynie organem rejestrującym działającym na podstawie powołanych przepisów, a rozstrzyganie o zgodności norm prawa polskiego z przepisami wspólnotowymi znajduje się poza zakresem przyznanych mu kompetencji. Wobec odmownego stanowiska Starosty, T. J. w dniu [...] złożył skargę na czynność Starosty R. dotyczącą odmowy zwrotu zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie powołał się na sprzeczność uregulowań prawa krajowego z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] Starosta R. przywołał argumentację zawartą już w udzielonej wnioskodawcy odpowiedzi i tym samym podtrzymał zajęte wcześniej stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wynika, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został zaś doprecyzowany przepisami art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Skarga T. J. dotyczy zwrotu części pobranej za wydanie karty pojazdu opłaty, w ocenie skarżącego znacznie zawyżonej. Za prawidłowy należy uznać wyrażony przez Starostę R. w odpowiedzi na skargę pogląd, zgodnie z którym brak było jakichkolwiek podstaw do wydania w sprawie decyzji administracyjnej. Brak jest bowiem przepisów, także w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, które przewidywałyby uprawnienie organu do wydawania decyzji administracyjnej w przedmiocie opłaty za wydanie karty pojazdu, w tym również jej zwrotu. To, że nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej nie pozbawia jednak wnioskodawcy możliwości podjęcia stosownych działań mających na celu kontrolę podjętych w tym zakresie działań organu. Przede wszystkim może on żądać od właściwego organu zajęcia stanowiska w sprawie. W przedmiotowym przypadku stanowisko to będzie wyrażało się bądź to w formie zarządzenia zwrotu nienależnie pobranej opłaty, bądź też w formie odmowy dokonania takiego zwrotu. Oba te przejawy działalności organu stanowią czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uznania albo odmowy uznania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, czyli czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. dotyczące podobnych kwestii orzeczenia: post. NSA z dnia 11 grudnia 1997 r., sygn. akt II SA 1060/97, publ. Pr. Gosp. 1998/7/37; wyr. NSA z dnia 13 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3287/02, publ. LEX nr 156370; post. WSA w Gliwicach z dnia 20 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Gl 1100/05, nie publ.). Z poczynionych powyżej ustaleń wynika, że zaskarżona czynność podjęta przez Starostę R. poza trybem postępowania administracyjnego, mimo braku wydania w tym przedmiocie decyzji, podlega kontroli sądu administracyjnego. Nie przesądza to jednak o możliwości merytorycznego rozpoznania skargi w tej konkretnej sprawie. Oprócz bowiem ogólnej przesłanki podlegania danej sprawy kognicji sądu administracyjnego konieczne jest jeszcze spełnienie pozostałych wymogów warunkujących rozpoznawanie skargi co do meritum (zob. art. 58 § 1 p.p.s.a.). Jak stanowi art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Z § 3 tego przepisu wynika, że w sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu – w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z tym co wyżej stwierdzono, przedmiotowe postępowanie sądowe zainicjowane zostało skargą na czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jako że strona wnosząc skargę nie wykazała, że spełniła wymóg przewidziany w art. 52 § 3 p.p.s.a., Sąd pismem z dnia [...] wezwał ją do usunięcia braku formalnego skargi poprzez wykazanie, że przed wniesieniem skargi wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że uzupełnienia powyższego braku należy dokonać w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (karta nr [...] akt sądowych). Jak wynika z dowodu doręczenia skarżącemu przesyłki (karta nr [...] akt sądowych), wspomniane wezwanie zostało odebrane w dniu [...]. W odpowiedzi na nie strona przesłała kopię pisma z dnia [...] stanowiącego wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za wydanie karty pojazdu oraz kopię odpowiedzi Starosty z dnia [...] (karta nr [...] akt sądowych). Nadto strona dołączyła datowane na [...] pismo, którym wezwała Starostę R. do usunięcia naruszenia prawa i zwrotu części uiszczonej przez skarżącego opłaty za wydanie karty pojazdu. Z zamieszczonej na owym piśmie prezentaty organu wynika, że zostało ono doręczone adresatowi w dniu [...]. W tym miejscu należy zaznaczyć, że nadesłanie przez skarżącego wymienionych dokumentów nie może być uznane za skuteczne uzupełnienie braków formalnych skargi. W skardze skarżący wyraźnie wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność organu z dnia [...] polegająca na odmowie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu. Ze znajdującego się w aktach administracyjnym dowodu doręczenia wynika, że pismo Starosty R. z dnia [...] Nr [...] zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] (notabene [...] dzień później niż to określił w skardze T. J.). Wtedy to właśnie skarżący dowiedział się (lub mógł się dowiedzieć) o podjęciu przez Starostę zaskarżonej czynności. Zgodnie zatem z art. 52 § 3 p.p.s.a. od tego dnia biegł czternastodniowy termin do wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Skuteczne wniesienie skargi do Sądu możliwe byłoby dopiero – co wynika z treści art. 53 § 2 p.p.s.a. - w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieliłby odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Dopiero wówczas Sąd mógłby – o ile pozostałe warunki formalne skargi byłyby spełnione – przystąpić do merytorycznego rozstrzygania spornej kwestii dotyczącej zasadności odmowy zwrotu część opłaty za wydanie karty pojazdu. T. J. wniósł jednak skargę z pominięciem opisanego wyżej trybu. Po pierwsze wezwanie organu nastąpiło po upływie przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a. Stanowisko organu wnioskodawca poznał (ewentualnie miał możliwość poznania) już w dniu doręczenia mu pisma Starosty z dnia [...], a więc w dniu [...]. Dla zachowania prawem przewidzianego trybu wezwanie mogło być zatem dokonane do dnia [...], podczas gdy w rzeczywistości skarżący skierował je [...] później. Jednak co istotniejsze, wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa miało miejsce już po wniesieniu skargi, co jest sprzeczne z uregulowaniem zawartym w art. 52 § 3 p.p.s.a., który wyraźnie stanowi, że skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu organu. W badanym przypadku nie było uprzedniego wezwania. Skarżący wpierw wniósł skargę do Sądu, a dopiero później – na skutek doręczonego mu w dniu [...] sądowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi – zwrócił się do organu o usunięcie naruszenia prawa. Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, że skarżący przy wnoszeniu skargi zachował tryb wskazany przez Starostę R. w piśmie z dnia [...] Nr [...]. Pouczenie Starosty było jednak błędne, gdyż tryb wnoszenia skarg w tym przypadku w sposób odmienny określają powołane wyżej przepisy. Pomimo poinformowania T. J. przez Sąd o konieczności wykazania, że przed wniesieniem skargi wezwał on organ do usunięcia naruszenia prawa, skarżący przesłał jedynie znajdujące się już w aktach sprawy pisma, a nadto dowód skierowanego do organu w dniu [...] wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Z przedstawionych przez skarżącego dokumentów wynika, że nie wezwał on organu do usunięcia naruszenia prawa przed dniem wniesienia skargi, tj. przed dniem [...]. Powyższe wskazuje zatem na to, że T. J. nie dochował przewidzianego prawem trybu na wniesienie skargi, co powoduje, że jest ona niedopuszczalna. Stosowanie do unormowania zawartego w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., w takim przypadku Sąd zobligowany jest do odrzucenia skargi. Z uwagi na wskazane wyżej okoliczności faktyczne oraz powołane przepisy, szczególnie zaś treść art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu, o czym Sąd orzekł na wstępie.