IV SA/Wa 279/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska, Sędziowie asesor WSA Aneta Opyrchał,, sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2006 r. sprawy ze skargi Gminy B. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie zamknięcia składowiska odpadów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz Gminy B. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją Minister Środowiska uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2004 r. (mocą której zobowiązano Zakład Gospodarki Odpadami Komunalnymi Sp. zo.o. w O. zarządzający składowiskiem odpadów w miejscowości L. gmina B. do zamknięcia tegoż składowiska i przeprowadzenia jego rekultywacji według wskazanych zasad i w określonych terminach), oraz umorzył postępowanie organu I – ej instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Środowiska wskazał, że sprawa zobowiązania Zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w O. do zamknięcia składowiska odpadów w miejscowości L. była już przedmiotem rozpoznania przez Ministra. Jego decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. uchylona została decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2003 r., a sprawa zamknięcia składowiska odpadów przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I – ej instancji zobowiązał stronę do zamknięcia składowiska odpadów i przeprowadzenia jego rekultywacji ustalając jednocześnie docelowy termin funkcjonowania i zakończenia rekultywacji tego obiektu. W ocenie Ministra Środowiska z treści przepisu art. 33 ust 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100 z 2001 r., poz. 1085) wynika, że wskazany w nim termin ("do dnia 31 grudnia 2003 r.) jest terminem zawitym, co oznacza że po jego upływie brak jest możliwości prawnych do wydania decyzji w omawianym trybie. W tej sytuacji nie kwestionując merytorycznych ustaleń wynikających z przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania Minister Środowiska decyzję organu I – ej instancji z przyczyn formalnych uchylił, a przeprowadzone przed tym organem postępowanie umorzył. Skargę na rozstrzygnięcie organu II - ej instancji wniósł Burmistrz Gminy B. zarzucając jej: 1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie, iż postępowania w sprawie zamknięcia składowiska odpadów komunalnych w L. i przeprowadzenia jego rekultywacji jest bezprzedmiotowe, 2. błędną wykładnię art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw polegającą na uznaniu, że wskazany w tym przepisie termin jest terminem zawitym i co zdaniem organu skutkować musi umorzeniem postępowania jako toczącego się po dacie 31 grudzień 2003 r., pomimo tego że decyzja w I – ej instancji wydana została przez dniem 31 grudnia 2003 r. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając, iż nie pochodzi od strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Rozstrzygnięcie organu II – ej instancji nie dotyczy skarżącej gminy jako osoby prawnej, nie nakłada na nią żadnych obowiązków, ani nie narusza jej interesu prawnego. Organ podtrzymał stanowisko w kwestii charakteru terminu przewidzianego w art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r., podkreślając że był on terminem nieprzekraczalnym. Po jego upływie brak było możliwości prawnych do wydania decyzji na nieistniejącej już podstawie prawnej. Dodatkowo wskazano, iż składowisko odpadów może zostać zamknięte po terminie określonym w art. 33 ust. 6 ustawy na wniosek zarządzającego takim obiektem tj. w trybie art. 54 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62 poz. 628 z późn. zm.), lub po przeprowadzeniu stosownego postępowania w trybie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62 poz. 627). Sąd zważył, co następuje: Wniesienie skargi pociąga za sobą, konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. Na wstępie podkreślić należy, iż teza organu jakoby skarga nie pochodziła od strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją jest wprawdzie formalnie poprawna jednakże prawnie nieuzasadniona. Faktem jest bowiem, że decyzja Ministra Środowiska nie została doręczona skarżącemu mimo tego, że otrzymał on decyzję organu I – ej instancji. Brak owego doręczenia na etapie postępowania drugoinstancyjnego był jednak uchybieniem organu jako, że skarżący niewątpliwie miał interes prawny nie tylko w uczestnictwie w toczącym się postępowaniu, ale i w kwestionowaniu wydanych w jego toku decyzji. Z akt sprawy wynika bowiem, iż składowisko odpadów znajduje się na nieruchomości będącej własnością skarżącego. Właściciel tej nieruchomości jest niewątpliwie zainteresowany tym w jaki sposób nieruchomość jest wykorzystywana, a zwłaszcza czy składowane na niej odpady nie powodują zagrożenia dla otoczenia i czy tym samym nie dochodzi do naruszenia przepisów prawa materialnego zawartych w ustawach z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62/2001 poz.628, oraz z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62/2001 poz. 627). Skarżący ma więc w przedmiotowej sprawie nie tylko interes faktyczny, ale i interes prawny wynikający z konkretnych przepisów w/w ustaw zwłaszcza, że jego zdaniem wysypisko odpadów nie spełnia wymogów jakie stawiają te ustawy. Wykluczenie skarżącego jako strony przedmiotowej sprawy nie jest możliwe – jak sugeruje organ – z powodu tego, że nieruchomość pozostaje w użytkowaniu wieczystym zakładu Gospodarki Odpadami Komunalnymi w O.. Użytkownik wieczysty nie może "wykluczyć" że sprawy właściciela, dlatego ponieważ jego prawo do nieruchomości jest prawem "słabszym", które nie może unicestwić prawa własności, a tylko w niektórych wypadkach może prawo to ograniczyć. Takie ograniczenie nie wiąże się jednak z pozbawieniem właściciela nieruchomości przymiotu strony w toczącym się postępowaniu administracyjnym, którego przedmiot związany jest z tą nieruchomością. W ocenie Sądu błędny jest również pogląd organu jakoby termin przewidziany w art. 33 ust 6 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100/2001 poz. 1085) był terminem zawitym. Termin zawity to inaczej termin ustawowy wyznaczony wprost przez przepisy prawa. Jest on nieprzekraczalny w tym znaczeniu, że po jego przekroczeniu czynność dokonana jest bezskutecznie. Termin taki może być jednak przywrócony. Analiza przywołanego wyżej przepisu który operuje terminem "do dnia 31 grudnia 2003 r." nie pozwala na uznanie go za termin zawity. Zdaniem Sądu jest on terminem materialnym, czyli takim z którego istnieniem wiąże się określony obowiązek bądź uprawnienie konkretnego podmiotu mające swoje źródło w przepisie prawa materialnego i którego nie można przywrócić. Postępowanie w niniejszej sprawie byłoby bezprzedmiotowe gdyby pierwsza decyzja organu I – ej instancji została wydana po dniu 31 grudnia 2003 r. Ponieważ w chwili orzekania przez organ I – ej instancji po raz pierwszy termin z art. 33 ust 6 w/w ustawy został zachowany przeto nie można uznać, że powyższe postępowanie będące następstwem uchylenia jego decyzji stało się bezprzedmiotowe tylko dlatego, że toczyło się po tej dacie. Poza tym gdyby organ II – ej instancji był konsekwentny w swoim rozumowaniu to już decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. powinien rozstrzygnięcie organu I – ej instancji (z dnia 31 grudnia 2003 r.) uchylić i postępowanie przed nim umorzyć, nie zaś przekazywać sprawę do ponownego rozpatrzenia, wszak wiadomym było, że ponowna decyzja organu I – ej instancji nie może zostać wydana w terminie określonym w przepisie art. 33 ust. 6 ustawy. Należy zwrócić uwagę także i na to, że przepis art. 33 ust 6 nie mówi o tym, że w terminie do dnia 31 grudnia 2003 r. musi być wydana decyzja prawomocna. To, że decyzja organu I – ej instancji została uchylona nie jest jednoznaczne z tym, że organ ten nie może jej wydać ponownie i to mimo upływu w/w terminu. W ocenie Sądu decydujące znaczenie z punktu widzenia jego zachowania ma data wydania pierwszej chociażby nieprawomocnej decyzji w tym przedmiocie, co oznacza że postępowanie które toczy się później, a które jest następstwem wniesionej skargi nie może być uznane za bezprzedmiotowe. Powyższe prowadzi do konstatacji, iż uchylenie decyzji organu I – ej instancji z przyczyn formalnych, oraz umorzenie postępowania tegoż organu było wadliwe. Podstawą orzeczenia Sądu jest przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ppsa, zaś rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 wyroku art. 152 ppsa. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.