I FZ 154/06

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I Izby Finansowej zażalenia Józefa S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., III SA/Wa 2590/05, zawieszające postępowanie w sprawie ze skargi Józefa S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 18 lipca 2005 r., (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 20 grudnia 2005 r., III SA/Wa 2590/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie ze skargi Józefa S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W motywach rozstrzygnięcia Sąd opisał przedmiot postępowania w tej sprawie i wskazał, że od wyroku tegoż Sądu z 27 września 2005 r., III SA/Wa 1944/05, w którym rozstrzygnięto analogiczny problem prawny, skarżący wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wskazał, iż w jego ocenie ustosunkowanie się do tegoż problemu przez sąd kasacyjny będzie miało wpływ na jego rozstrzygnięcie w tej sprawie, co pozwala stwierdzić, że zachodzi przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 125 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i o przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem jej rozpoznania. Wskazał, że w jego ocenie Sąd dokonał błędnej wykładni przepisu art. 125 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez przyjęcie, iż rozstrzygnięcie w tej sprawie zależy od kasacyjnego rozstrzygnięcia NSA w innej sprawie, w której wystąpił analogiczny stan prawny. Strona podniosła, że w przypadku zawieszenia postępowania na tej podstawie, związek między sprawami musi być taki, iż rozstrzygnięcie w jednej sprawie będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w innej. Tymczasem Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na orzeczenie, które nie będzie determinować w sposób obligatoryjny rozstrzygnięcia w tej sprawie. Skarżący podkreślił, że w prawie polskim brak jest instytucji wiążących precedensów, a co za tym idzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, dokonawszy samodzielnie kompletnych ustaleń, może rozstrzygnąć sprawę odmiennie, niż uczyni to Naczelny Sąd Administracyjny w swoim wyroku. W dalszej części uzasadnienia skarżący powołał się na stanowisko doktryny i Sądu Najwyższego dotyczące art. 177 par. 1 pkt 1 Kpc o charakterze analogicznym do zastosowanego w tej sprawie art. 125 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, potwierdzające słuszność jego rozumowania. Skarżący dodał też, iż wykładnia zastosowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w tej sprawie może prowadzić do niebezpiecznej praktyki, gdy Sąd z uwagi na wniesienie skargi kasacyjnej w sprawie o podobnym stanie faktycznym zawiesi postępowanie w innej, nie powiązanej osobowo, co może prowadzić do pozbawienia strony wpływu na przebieg i rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Powołany jako podstawa kwestionowanego orzeczenia art. 125 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Rozstrzygnięcie sprawy zależy zaś od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w postępowaniu zawieszonym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej pojawia się tak zwana kwestia prejudycjalna, czyli przeszkoda, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tegoż postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że dopuszczalną, a nawet pożądaną jest w pewnych okolicznościach szeroka interpretacja użytego w powołanym przepisie zwrotu "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania". Chodzi tu w szczególności o sytuację skierowania w innej sprawie, z uwagi na rozbieżności występujące w orzecznictwie, zagadnienia prawnego w celu podjęcia uchwały przez skład rozszerzony NSA. Wówczas z uwagi na wymóg jednolitości orzecznictwa zawieszenie sprawy jest zasadne, bowiem problem prawny, który rozstrzygnie NSA uchwałą, nosi cechy budzącego poważne wątpliwości, przez co można go zakwalifikować jako kwestię prejudycjalną sensu largo. Odnosząc się natomiast do sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zbyt szeroko zinterpretował przytoczone pojęcie. Stanowisko przezeń zaprezentowane w istocie może prowadzić do stwierdzenia, że sądy administracyjne pierwszej instancji mają podstawę do wstrzymywania się z wydawaniem orzeczeń poprzez zawieszanie postępowań w sprawach dotykających zagadnienia, które po raz pierwszy będzie rozpatrywane przez sąd kasacyjny, bądź też w sprawach tożsamych podmiotowo i zbliżonych przedmiotowo, gdy w jednej z nich wniesiono już skargę kasacyjną /nie jest bowiem jasne, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu stwierdził konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na tożsamość przedmiotową obu spraw, czy też z uwagi na tożsamość zarówno podmiotową jak i przedmiotową/. Tymczasem, jak wskazał skarżący w zażaleniu, kontynentalny system prawa nie przewiduje instytucji wiążącego precedensu /tutaj w postaci orzeczenia sądu drugiej instancji/. Sam fakt tożsamości stanu faktycznego i prawnego w niniejszej sprawie i sprawie, w której wniesiono skargę kasacyjną, nie może powodować zawieszenia przedmiotowego postępowania, bowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest niezbędny do stwierdzenia, czy zaskarżona w tej sprawie decyzja odpowiada prawu oraz nie będzie on miał dla jej rozstrzygnięcia mocy wiążącej. Z uwagi na powyższe brak jest podstaw do twierdzenia, że rozstrzygnięcie skargi kasacyjnej w innej, podobnej sprawie jest na tyle istotne, by uznać je za niezbędne do rozstrzygnięcia skargi wniesionej w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o odpowiednio zastosowany art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zaskarżone rozstrzygnięcie uchylić.