I SA/Bd 181/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) asesor sądowy Urszula Wiśniewska Protokolant: sekretarz sądowy Anna Winiecka po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006r. na rozprawie sprawy ze skargi V. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006r. nr [...] oraz ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] 2006r. nr [...]; [...] w przedmiocie długu celnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, w stosunku do V. M. 2. określa, że wskazana w punkcie 1 decyzja nie może być wykonana w całości 3. uchyla zaskarżoną decyzję w stosunku do M. J. 4. określa, że wskazana w punkcie 3 decyzja nie może być wykonana w całości 5. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz V. M. i M. J. solidarnie kwotę 5230,- ( pięć tysięcy dwieście trzydzieści złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 2005r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił V. M., jako osobie, która dokonała nielegalnego wprowadzenia samochodu marki [...], oraz M. J., jako osobie, która weszła w posiadanie nielegalnie wprowadzonego towaru i przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, że jest to towar wprowadzony nielegalnie, kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości [...] zł. Organ wskazał, iż w dniu [...] 2004r. funkcjonariusze posterunku policji w G. w trakcie wykonywania czynności służbowych, na terenie warsztatu samochodowego należącego do M. J., ujawnili samochód osobowy marki [...] bez tablic rejestracyjnych. Funkcjonariusze policji poza wymienionym autem zabezpieczyli kopię niemieckiego dokumentu Fahrzeugbrief dotyczącego zatrzymanego samochodu z adnotacją o jego wyrejestrowaniu z terenu Niemiec w dniu [...] 2003r. W trakcie postępowania ustalono, że samochód pozostawiła, u wyżej wymienionego, w kwietniu 2004r., V. M., na stałe zamieszkująca w Niemczech. Przyczyną pozostawienia samochodu była jego awaria uniemożliwiająca dalszą eksploatację. Z akt sprawy wynika, że samochód w chwili wprowadzania na polski obszar celny posiadał próbne tablice krótkoczasowe. Przedmiotowy pojazd nie figuruje w kartotece pojazdów poszukiwanych na terenie Niemiec nie został on także, do chwili zatrzymania, dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym. Naczelnik Urzędu Celnego wskazał, że wyrokiem z dnia [...] 2005 r. , sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T. uniewinnił V. M. od popełnienia przestępstwa skarbowego z art.86 §3 w zbiegu z art.54 §2 w zw. z art.7 §1 kks, tj. od tego że przez nieustalone przejście graniczne przywiozła z zagranicy samochód bez przedstawienia organowi celnemu, z powodu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005r., w którym to art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne uznany został za niezgodny z art. 2 Konstytucji w zw. z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych z dnia 19 grudnia 1966r. Od decyzji organu I instancji strony złożyły odwołania, wnosząc o uchylenie jej w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciły błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieuwzględnieniu wszystkich dowodów, a przede wszystkim wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]2005r., sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w B., sygn. akt [...]. Decyzją z dnia [...] 2006r. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z pisma Europejskiego Rejestru Pojazdów nr [...] z dnia [...] 1999r. wynika, że pojazd na tablicach próbnych nie ma prawa poruszać się poza granicami Niemiec. Adnotacje urzędowe nadrukowane standardowo na każdym formularzu dokumentu Fahrzeugschein fur Fahrzeugmit Kurzzeitkennzeichen (dowód rejestracyjny krótkoczasowy) informują o tym, iż dowód ten przydzielony na opisany pojazd służy do odbycia jazd kontrolnych, próbnych i ponownych jazd kontrolnych. Punkt 14 tego dokumentu informuje posiadacza, że nieuzasadnione użycie tymczasowego numeru rejestracyjnego, w szczególności w innych przypadkach aniżeli te podane powyżej stanowi naruszenie obowiązujących przepisów. V. M., jako posiadacz dokumentu Fahrzeugschein fur Fahrzeugmit Kurzzeitkennzeichen dotyczącego przedmiotowego samochodu [...] była więc doskonale poinformowana o fakcie, iż może na podstawie tego dokumentu wykonywać jedynie jazdy kontrolne z okazji kontroli pojazdu przez urzędowo uznanego rzeczoznawcę lub kontrolera ruchu drogowego oraz jazdy w celu stwierdzenia i potwierdzenia zdatności pojazdu do użytkowania. W wyniku braku możliwości ustalenia wartości celnej na podstawie przepisów art. 23 i art. 25-28 ustawy z dnia 09 stycznia 1997r. Kodeks celny, została ona ustalona, w wysokości [...] zł na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym w oparciu o treść art. 29 tej ustawy, przy wykorzystaniu katalogu Eurotax. Organ podał, iż niemożliwe było zastosowanie w sprawie stawki celnej obniżonej, co sugerowała strona, ponieważ towar został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, a ponadto nie został na niego wydany żaden dokument potwierdzający preferencyjne pochodzenie. Ze względu na fakt, iż samochód został wyrejestrowany z terenu Niemiec w dniu [...] 2003r., tj. przed dniem pozostawienia na terenie warsztatu oraz że w trakcie postępowania wyjaśniającego nie uzyskano informacji potwierdzających fakt nadania towarowi przeznaczenia celnego zgodnie z przepisami prawa celnego, Dyrektor Izby Celnej uznał, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż w omawianej sprawie nastąpiło nielegalne wprowadzeniem towaru na polski obszar celny. W odniesieniu do odpowiedzialności M. J. organ wskazał, iż jego wątpliwości powinien wzbudzić fakt pozostawienia samochodu bez tablic rejestracyjnych. Winno to skłonić go do zapoznania się z treścią otrzymanego dokumentu Fahrzeugbriefi i wzbudzić podejrzenia co do zgodności z prawem poczynań V. M. Organ wskazał, iż bez wpływu na rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu celnym pozostają rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu karnym skarbowym, gdyż są to całkowicie odrębne postępowania. Na decyzję organu II instancji V. M. i M. J. wnieśli skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż samochód marki [...] będący przedmiotem postępowania został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny oraz nieuwzględnieniu wszystkich dowodów, a przede wszystkim wbrew wyraźnej dyspozycji art. 181 Ordynacji podatkowej wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005r., sygn. akt [...], postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] 2005r., sygn. akt [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w B. sygn. akt [...], z których wynika wprost, iż samochód został legalnie wprowadzony na polski obszar celny. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący przyznali, iż samochód osobowy wjechał na polski obszar celny na próbnych tablicach. W ich ocenie postępowanie karne wykazało, że przedmiotowym samochodem V. M. przyjechała ona do Polski w celach turystycznych, bez jakiegokolwiek zamiaru pozostawienia go w Polsce. Konsekwencją powyższych ustaleń było uniewinnienie jej od zarzucanych czynów, przy czym uniewinniona została ona od wszystkich zarzucanych jej czynów, w tym również od czynu polegającego na uszczupleniu należności celnych i podatkowych. Dowodzi to w sposób jednoznaczny, iż V. M. w sposób legalny wjechała na polski obszar celny bez jakiegokolwiek zamiaru pozostawienia na tym obszarze przedmiotowego samochodu. Wskazane wyroki mają kluczowe znaczenie dla sprawy, natomiast strona przeciwna pomija je wbrew wyraźnej dyspozycji art. 181 Ordynacji podatkowej. Powyższe orzeczenia powinny być poddane ocenie, tym bardziej, że organy celne zajmują stanowisko diametralnie odmienne niż sądy. Ponadto M. J. nie zgodził się ze stanowiskiem organu celnego, że już przy dochowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć, iż samochód został wprowadzony nielegalnie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności określenia skarżącym długu celnego w kwocie [...] zł z tytułu nielegalnego wprowadzenia samochodu na polski obszar celny. Zgodnie z art.26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. W przedmiotowej organy celne ustaliły, że dług celny powstał w dniu 20 kwietnia 2004 r. (w chwili zatrzymania pojazdu przez funkcjonariuszy policji), a więc przed 1 maja 2004 r. W konsekwencji w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny oraz aktów prawnych wydanych na jego podstawie. W myśl art.210 §1 pkt 1 kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w przypadku nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Dłużnikami są m.in.: osoba, która dokonała nielegalnego wprowadzenia towaru oraz osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie (§3 pkt 1i 3 ). Art. 221 kodeksu celnego stanowi, że jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników, są solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Skarżący uważają, że zostali niesłusznie obciążeni kwotą długu celnego, ponieważ samochód nie wprowadzono nielegalnie na polski obszar celny. Powołują się w tym zakresie na orzeczenia sądowe wydane w postępowaniu karnym. Wskazują, że wyrokiem dnia [...] 2005 r., [...] Sąd Rejonowy w T. uniewinnił V. M. od popełnienia przestępstwa skarbowego określonego w art.86 §3 kks w zw. art.54 § 2 kks w zw. z art.7 §1 kks, tj. od zarzutu, że przywiozła z zagranicy bez przedstawienia organowi celnemu samochód osobowy, przez co naraziła Skarb Państwa na uszczuplenie należności celnej w wysokości [...] zł oraz należności podatkowych w wysokości [...] zł. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że uniewinnienie nastąpiło w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2005 r., P 9/04, w którym stwierdzono, że art. 22 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z art. 15 ust. 1 zdanie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz jest zgodny z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Wskazany art.22 dodawał w ustawie z dnia 10 września 1999 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 931) art. 15a w brzmieniu: "Do czynów zabronionych określonych w art. 85-96 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, popełnionych przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe." Trybunał zwrócił uwagę, że po 1 maja 2004 r. nie są wymagane żadne pozwolenia czy też obowiązek zapłaty cła za towary przemieszczane w ramach Unii Europejskiej. Zatem nie istnieje kategoria prawna "narażenie na uszczuplenie należności celnej", gdyż te należności po wskazanej dacie nie są wymagalne, a co za tym idzie nie stanowią czynu niedozwolonego. Niekonstytucyjność przepisów nakazujących stosowanie do czynów popełnionych przed 1 maja 2004 r. regulacji dotychczasowych powoduje konieczność uznania przez sądy, iż w chwili orzekania czyny te nie stanowią już przestępstwa (wykroczenia), a zatem stosowana jest reguła uwzględnienia regulacji względniejszej dla sprawcy. W związku z uniewinnieniem skarżącej postanowieniem z dnia [...] 2005 r., [...] Sąd Rejonowy w T. zwolnił z zabezpieczenia samochód skarżącej, a Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia [...] 2005 r., [...] utrzymał to postanowienie w mocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy - odnosząc się do zawartego w zażaleniu stwierdzenia Naczelnika Urzędu Celnego w B., że skarżąca wprowadziła nielegalnie samochód na polski obszar celny, w związku z czym powstał zgodnie z art.210 i 212 kodeksu celnego dług celny, co rodzi potrzebę przeprowadzenia odrębnego postępowania i uregulowania statusu celnego towaru - uznał, że mając na względzie wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia [...]2005 r. nieuprawnionym byłoby przyjęcie twierdzenia, że oskarżona wwiozła nielegalnie na polski obszar celny samochód osobowy. Na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego została ona uniewinniona nie tylko od zarzutu z art. 86 § 3 kks, ale również od zarzutu z art.54 §3 kks. W konsekwencji Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że twierdzenie, iż oskarżona działała nielegalnie (w świetle powołanych przez Naczelnika Urzędu Celnego przepisów), a w konsekwencji jej działania powstał dług celny i konieczność uregulowania statusu celnego samochodu nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem skarżących wskazane orzeczenia mają kluczowe znaczenia dla sprawy i powinny być przez organ celny ocenione, tym bardziej, że organy administracyjne podejmują diametralnie odmienne rozstrzygnięcia niż sądy. Należy podkreślić, że strony już w odwołaniu podnosiły, powołując się na powyższe orzeczenia, że w sposób legalny wprowadzono samochód na polski obszar celny. Ustosunkowując się to tego zarzutu Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że rozstrzygnięcia wydane w postępowaniu karnym skarbowym pozostają bez wpływu na decyzje wydane w postępowaniu celnym , bowiem są to całkowicie odmienne postępowania. Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę tak ogólne stwierdzenie nie tłumaczy powodów, dla których całkowicie pominięto przy wydawaniu rozstrzygnięcia stanowisko zajęte we wskazanym postanowieniu przez Sąd Okręgowy w B.. Nie może być tak, że w sytuacji gdy jeden organ państwowy uznaje, że skarżąca działała legalnie, nie powstał dług celny na podstawie art.210 kodeksu celnego i że nie na potrzeby uregulowania statusu celnego towaru, drugi organ, który wyraża zupełnie odmienny pogląd, nie wyjaśnia przyczyn, z jakich stanowisko tego pierwszego organu uznaje za niewłaściwe. Zmienność poglądów prawnych organów państwowych, na tle tego samego stanu faktycznego, bez bliższego uzasadnienia takiej zmiany narusza art.121 § 1 i art.124 Ordynacji podatkowej. W myśl tych przepisów organy celne są obowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów państwowych, jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy. Sąd nie przesądza, czy skarżący mają rację, czy nie. Stwierdza jedynie, że organ odwoławczy nie może nie odnieść się do zarzutów, które podnoszą strony. Do kompetencji organów celnych należy ocena przedstawionych przez strony twierdzeń. Jeżeli w ocenie organu zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie, to należy się z nimi w sposób wyczerpujący rozprawić w uzasadnieniu decyzji, a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia, które niewiele wyjaśnia. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art.202 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zasądzonych na rzecz skarżących kosztach, Sąd nie uwzględnił wykazanych w przedłożonym na rozprawie spisie kosztów, wydatków na przejazd do sądu, gdyż wysokość kosztów przekraczałaby wówczas stawki minimalne wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.