I SA/Łd 1000/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Porczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.), Sędzia WSA Paweł Kowalski, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A. B. i J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej solidarnie kwotę 100 ,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2004 r. wszczęto wobec A. B. i J. N. wspólników A Spółki cywilnej A. B., J. N. z siedzibą w A. postępowanie podatkowe w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. W dniu 31 stycznia 2005 r. organ podatkowy poinformował A. B., iż do czasu zmiany danych rejestracyjnych firmy wszelka korespondencja będzie kierowana na adres siedziby spółki w A. przy ul. A107. Pismem z dnia 11 lutego 2005 r. wspólnicy spółki wskazali nowy adres w Ł. przy ul. B 207/225 jako adres do korespondencji. Decyzją z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego Ł. –G. określił wspólnikom A w A. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2001 r. Decyzję tę przesłano skarżącym na adres [..] filii znajdującej się na ul. A 207/225 i uznano za doręczoną w dniu 17 marca 2005 r. w trybie art. 150 ordynacji podatkowej. Jednocześnie ustalono, że termin do wniesienia odwołania upłynął wspólnikom w dniu 31 marca 2005 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru w/w przesyłki w dniu 3 marca 2006 r. umieszczono adnotację o treści: "adresata nie zastałem". A. B. odebrał decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] osobiście w siedzibie [...] Urzędu Skarbowego Ł.-G. w dniu 28 kwietnia 2005 r. W dniu 5 maja 2005 r. A. B. i J. N. wnieśli odwołanie od tej decyzji załączając doń wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu wskazali, iż nie wiedząc o decyzji wydanej w dniu 1 marca 2005 r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie mogli złożyć odwołania we właściwym terminie. Podali, iż uchybienie terminowi nie nastąpiło z ich winy, gdyż nie doręczono im zawiadomienia o pozostawieniu adresowanej do nich przesyłki w placówce pocztowej. Podnieśli przy tym, że firma "B", od której wynajmują pomieszczenia do prowadzenie działalności gospodarczej przeniosła wejście do budynku na teren portierni mieszczącej się od strony ul. A, o czym być może nie wiedział doręczyciel. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że skierowaną do A. B. i J. N. przesyłkę zawierająca odpis decyzji z dnia 1 marca 2005 r. awizowano dwukrotnie w dniach 3 i 10 marca 2005 r. Skoro pisma tego nie odebrano w placówce pocztowej w wyznaczonym terminie, organ I instancji prawidłowo uznał decyzję za doręczoną w dniu jego upływu, tj. 17 marca 2005 r. Tym samym termin do wniesienia odwołania upłynął skarżącym w dniu 31 marca 2005 r. Strona składając odwołanie dopiero w dniu 5 maja 2005 r. uczyniła to po terminie. Zaznaczono przy tym, iż postanowieniem z dnia [..] nr [..] organ odwoławczy odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W dniu 8 sierpnia 2005 r. A. B. i J. N. wnieśli skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wspólnicy postulowali uchylenie zaskarżonego orzeczenia zarzucając mu naruszenie przepisów art. 120, 121 § 1, 122, 187 § 1, 191 oraz 228 ordynacji podatkowej i w konsekwencji pozbawienie ich prawa do kontroli instancyjnej rozstrzygnięcia wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. W uzasadnieniu wskazali, iż z adnotacji poczynionych przez doręczyciela na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki oraz na samej przesyłce nie wynika, czy i w jaki sposób powiadomił on adresatów o próbie jej doręczenia. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący podkreślili, iż w sytuacji kiedy nie wiadomo jak działał doręczający, doręczenia nie można uznać za dokonane. Zarzucili, że organ odwoławczy ustalił termin doręczenia decyzji z naruszeniem treści przepisu art. 150 ordynacji podatkowej. Skarżący wskazali przy tym, że to na organie, a nie na adresatach spoczywa ciężar przeprowadzenia dowodu na okoliczność tego, że doręczenie zastępcze dokonane zostało skutecznie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, gdyż organ odwoławczy nie ustrzegł się uchybień, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. naruszało prawo procedury podatkowej w stopniu obligującym Sąd do usunięcia go z obrotu prawnego. Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie miała treść przepisu art. 150 ustawy ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U z 2005 r., nr 8 poz. 60). Z regulacji tej wynika, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia go w terminie 7 dni (§ 1a.) Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Powołany przepis ordynacji podatkowej ustanawia zastępczy sposób doręczania. Umożliwia on przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej w określonym terminie zostało mu doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Taki tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady właściwego doręczenia korespondencji i jako taki powinien być interpretowany ściśle. Skuteczność doręczenia opisanego w treści § 2 art. 150 ordynacji podatkowej zależy od zachowania wszystkich warunków przewidzianych w tym przepisie. W szczególności niezbędne jest, żeby adresat został zawiadomiony, iż pismo składa się na okres 14 dni w określonej placówce pocztowej, a próba doręczenia właściwego powinna znaleźć odzwierciedlenie w dokumencie zwrotnym. W niniejszej sprawie organy administracji nie wyjaśniły należycie, czy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji zostało prawidłowo wypełnione przez pracownika poczty doręczającego korespondencję. Na podstawie przedstawionych sądowi akt sprawy nie można było ocenić, dlaczego przesyłki nie doręczono A. B. i J. N., gdzie umieszczono zawiadomienie dla skarżących wspólników o złożeniu pisma w placówce pocztowej, a przede wszystkim, czy takie zawiadomienie w ogóle pozostawiono pod wskazanym adresem. W jednym ze swych orzeczeń, wydanym wprawdzie na gruncie procedury cywilnej, ale ze względu na podobieństwo brzmienia przepisu regulującego omawianą instytucję w Kodeksie postępowania cywilnego i ordynacji podatkowej adekwatnym również w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy podkreślił, że skuteczność doręczenia przez awizo warunkuje stwierdzenie, że adresat został w sposób nie budzący wątpliwości zawiadomiony o nadejściu przeznaczonego dla niego pisma sądowego oraz miejsca, w którym można go odebrać (por.: postanowienie SN z dnia 21 czerwca 1988 r., III CRN 172/88). W sytuacji więc, gdy nie dojdzie do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości co do prawidłowości doręczenia zastępczego nie sposób przyjmować, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji. Zaistniały w sprawie niniejszej stan faktyczny wskazuje, że organy administracyjne nie ustaliły z całą pewnością, ani samego faktu, ani też ewentualnego miejsca pozostawienia skierowanego do skarżących wspólników zawiadomienia o złożeniu awizowanej przesyłki w urzędzie pocztowym i tym samym nie wyjaśniły, czy doszło do skutecznego doręczenia pisma na podstawie przepisu art. 150 § 2 ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 r. z późn. zm.) i orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O obowiązku zwrotu kosztów postępowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz strony skarżącej orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.