I OSK 1282/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Leszek Włoskiewicz (spr.) Sędziowie NSA Barbara Adamiak Zygmunt Zgierski Protokolant Joanna Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt IV SA/Gl 309/05 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach – uwzględniając skargę M. G. – wyrokiem z dnia 17 maja 2006 r. IV SA/Gl 309/05 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] [...]. Decyzją tą Kolegium utrzymało w mocy decyzję Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy w [...] odmawiającą skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku wobec przekroczenia kryterium dochodowego przy przyjęciu, że pozostawanie na urlopie wychowawczym nie stanowi utraty dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Sąd zaś nie podzielił tej interpretacji. Sąd wprawdzie przyjął, jak organ odwoławczy, że nie każde odpadnięcie źródła dochodu jest tożsame z utratą dochodu w znaczeniu ustawowym, gdyż świadczenia rodzinne nie mogą służyć osobom, które z własnej woli – mając obiektywne możliwości osiągnięcia zarobków – rezygnują z dochodu, jednak uznał zarazem, że nie dotyczy to matek korzystających z ustawowego uprawnienia do samodzielnego wychowywania dziecka, i na potwierdzenie swego rozumowania powołał art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r.), zawierający definicję utraty dochodu, obejmującą właśnie utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego (lit. a/). Wnosząc skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jako jej podstawę przytoczyło naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że pozostawanie na urlopie wychowawczym jest utratą dochodu w rozumieniu tego przepisu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że obowiązująca od 1 września 2005 r. ustawowa definicja utraty dochodu stanowi całkowicie nową regulację, nie może więc być powoływana na potwierdzenie prezentowanego w zaskarżonym wyroku poglądu, natomiast w świetle poprzedniego stanu prawnego przez utratę dochodu – zgodnie ze znaczeniem językowym – należało rozumieć sytuację o ostatecznym nie zaś tylko czasowym charakterze, powodującą odpadnięcie źródła dochodu, podczas gdy korzystająca z urlopu wychowawczego osoba pozostaje w stosunku pracy, lecz z własnej woli rezygnuje z pobierania wynagrodzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu pomniejszonego o utracony dochód. W świetle literalnego brzmienia tego przepisu utrata dochodu oznacza sytuację, w której ubiegający się o zasiłek rodzinny nie dysponuje dochodem, jaki uzyskiwał poprzednio – w roku kalendarzowym 2002, będącym podstawą ustalenia dochodu w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. (art. 47 ust. 2) – bez względu na przyczyny, gdyż do 1 września 2005 r. ustawa nie określała przyczyn utraty dochodu, i do 1 września 2005 r. ograniczenie pojęcia utraty dochodu do niektórych tylko przyczyn – czy to w powołaniu się na względy językowe, czy też, jak Sąd, na cel ustawy – nie znajduje uzasadnienia prawnego. Dopiero wprowadzenie definicji utraty dochodu, obejmującej zresztą urlop wychowawczy (art. 3 pkt 23 lit. a/), pozwala eliminować przypadki, które – w rozumieniu ustawy – nie stanowią utraty dochodu, lecz dopiero od chwili ich normatywnego ustalenia. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.