III SA/Gd 151/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie NSA Anna Orłowska, WSA Alina Dominiak, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Wojewody z dnia 4 stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego E. J. kwotę 355 (trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2006r., nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego przywrócił termin do wniesienia odwołania przez J. J. złożonego za pośrednictwem adwokata M. O. od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2005r. nr [...] orzekającej o wymeldowaniu, na wniosek E. J., M. i J. J. wraz z dziećmi: M. i A. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w J. G. w gminie [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji zostało doręczona stronom postępowania w dniu 14 listopada 2005r., zatem 14-dniowy termin do wniesienia od niej odwołania upłynął w dniu 28 listopada 2005r. W dniu 14 listopada 2005r. J. J. udzielił adwokat M. O. pełnomocnictwa do reprezentowania go w przedmiotowej sprawie. Pismem z dnia 7 grudnia 2005r. pełnomocnik J. J. złożył odwołanie od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2005r., składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku podano, że uchybiono terminowi z przyczyn niezawinionych, wskazując, że w dniach 22-30 listopada 2005r. pełnomocnik odwołujących się przebywał na zwolnieniu lekarskim. Tym samym termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu winien być liczony od dnia następnego po ustaniu choroby. Odnosząc się do w/w wniosku organ odwoławczy, mając na uwadze treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a., uznał za bezsporne, że wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jak również dokonano czynności, dla której określony był termin. Odnosząc się do przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w zaistniałym opóźnieniu stwierdzono, że głównym powodem nie złożenia odwołania w terminie była choroba pełnomocnika, co wskazuje na brak winy po stronie odwołującego się w przekroczeniu terminu. E. J. złożył skargę na powyższe postanowienie zarzucając mu błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na jego treść, a polegający na całkowicie dowolnym uznaniu, iż do uchybienia terminu do wniesienia odwołania doszło bez winy pełnomocnika stron postępowania. Zdaniem skarżącego ocena zachowania pełnomocnika dokonana przez organ odwoławczy jest błędna i całkowicie dowolna, bowiem w rzeczywistości uchybienie terminu było wynikiem tylko i wyłącznie wynikiem jego zawinionego zaniechania. Dokonując porównania dat wskazanych w uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że pełnomocnik dysponował co najmniej okresem 8 dni na sporządzenie i wywiedzenie odwołania tj. do dnia 22 listopada 2005r., jednak z możliwości tej pełnomocnik nie skorzystał. W tej sytuacji nie można było uznać, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nie zostało zawinione przez pełnomocnika. Zdaniem skarżącego późniejsze działania pełnomocnika stanowią próbę uchylenia się od negatywnych skutków jego zawinionych zaniechań. Nadto skarżący wskazał na dodatkowe okoliczności i fakty jednoznacznie wskazujące na zawinione przez pełnomocnika przekroczenie terminu do złożenia odwołania. Wskazano na fakt, że pełnomocnik jest adwokatem, a wiec profesjonalnym pełnomocnikiem, w stosunku do którego kryteria oceny jego działań musza być szczególne i dokładne. Takiej dokładności w działaniach organu odwoławczego brak. Wskazano bowiem, że pełnomocnik jest adwokatem wykonującym zawód w kancelarii adwokackiej będącej spółka cywilną. Zgodnie natomiast z art. 37 a ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058, ze zm.) adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Nie ulega wątpliwości, że choroba pełnomocnika stanowi inna przemijająca przeszkodę, o której mowa w w/w przepisie. Zatem w przypadku choroby pełnomocnika winien był on, co było jego ustawowym obowiązkiem, zapewnić zastępstwo substytucyjne. Skarżący podkreślił, że z wniesionego przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie wynika, aby podjął on próby ustanowienia jakiegoś zastępstwa, co jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy pełnomocnik wykonuje zwód w spółce, w której pracuje kilku adwokatów i radców prawnych. W konkluzji stwierdzono, że dokonana przez organ ocena zachowania pełnomocnika była całkowicie dowolna i błędna, co czyni wniosek skargi o uchylenie zaskarżonego postanowienia zasadnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowanie w zaskarżonym postanowieniu. Odnosząc się do zarzutów skargi organ stwierdził, że wprawdzie termin do wniesienia odwołania upłynął, gdy pełnomocnik przebywał na zwolnieniu lekarskim, ale właśnie w takiej sytuacji przysługuje możliwość wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem postanowienia Wojewody, którym przywrócono termin do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy orzekającej o wymeldowaniu M. i J. J. wraz z dziećmi: M. i A. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w J. G. Dla dokonania przedmiotowej oceny zasadniczego znaczenia nabiera treść art. 58 i 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 58 K. p. a. w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu., przy czym jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Organem właściwym do wydania postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania jest organ właściwy do jego rozpatrzenia ( art. 59 § 2 K.p.a.). W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, że termin do złożenia odwołania od decyzji Wójta Gminy upłynął w dniu 28 listopada 2005r., zaś w piśmie z dnia 7 grudnia 2005r. pełnomocnik J. J. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, dołączając do niego odwołanie. Ze znajdującej się na wniosku prezentaty organu pierwszej instancji wynika, że wpłynął on do organu w dniu 9 grudnia 2005r. W aktach sprawy brak jest koperty czy jakiegokolwiek innego dowodu pozwalającego ustalić, czy wniosek został wniesiony za pośrednictwem poczty czy też, że złożono go osobiści w siedzibie organu pierwszej instancji. Ma to istotne znaczenie w sprawie z uwagi na fakt, że w dniu 7 grudnia 2005r. upływał termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Brak zatem ustaleń organu drugiej instancji w powyższej kwestii stanowi istotne naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., który nakazuje organom w sposób wyczerpujący rozpatrzyć i zebrać cały materiał dowodowy w sprawie. Tym samym nie można było również uznać za bezsporne, tak jak to zrobił organ drugiej instancji, że wnioskodawca zachował wymieniony w art. 58 § 2 k.p.a. termin. Odnosząc się z kolei do dokonanej przez organ odwoławczy oceny wskazanych przez wnioskodawcę przesłanek uprawdopodabniających, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a z którą to skarżący się nie zgadza, Sąd stwierdza, że podziela zarzuty skargi. Uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej, zatem dokonując oceny istnienia przesłanki w postaci braku winy trzeba oceniać zaistniałe okoliczności dotyczące pełnomocnika. Obowiązkiem organu odwoławczego było zatem dokładne wyjaśnienie okoliczności, które doprowadziły do opóźnionego złożenia przez pełnomocnika odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia 7 listopada 2005r. W konsekwencji, zdaniem Sądu przedwcześnie, bowiem bez dokładnego wyjaśnienia przedmiotowej kwestii, organ przyjął, że pełnomocnik uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W judykaturze wielokrotnie wskazywano, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 1999r., II SA 45/99, baza LEX nr [...], z dnia 18 lipca 2001r., I SA 431/00, baz LEX nr [...]). Brak winy w uchybieniu terminu można zatem przyjąć tylko wtedy, gdy strona, tutaj jej pełnomocnik, nie mógł usunąć przeszkody nawet przy dołożeniu największej staranności. Uzasadnienie wniosku pełnomocnika o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie zawiera wszystkich danych, które pozwoliłyby na należytą jego ocenę, wskazano w nim bowiem jedynie na fakt, że pełnomocnik w wymienionym tam okresie przebywał na zwolnieniu lekarskim. W takim stanie rzeczy organ odwoławczy powinien był, przed rozpatrzeniem wniosku, wezwać go do jego uzupełnienia (art. 7 i 9 k.p.a.). Jak słusznie bowiem zauważył skarżący, na adwokacie będącym profesjonalnym pełnomocnikiem ciąży wynikający z art. 37 a ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. [...], ze zm.) obowiązek zapewnienia zastępstwa w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Pełnomocnik winien był zatem, poza wskazaniem, że był chory, wykazać nadto, że podjął działania zmierzające do przezwyciężenia przeszkody uniemożliwiającej wniesienie odwołania w terminie. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co daje podstawę do jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań.