II OZ 520/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 lutego 2006r. sygn. akt II SA/Sz 971/04 o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 1 czerwca 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zamiaru przystąpienia do wykonania wymiany okien postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 21 września 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę J. W. na decyzję Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 1 czerwca 2004r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zamiaru przystąpienia do wykonania wymiany okien uznając, iż nie został uiszczony wpis sądowy od wniesionej skargi. Postanowieniem z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt II SA/Sz 971/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, w sposób przekonujący iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając na podstawie zgromadzonych dokumentów stan majątkowy J. W. Sąd stwierdził, że dochód netto jego trzyosobowej rodziny wynosi ok. 2570 zł, natomiast miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą ok. 570 zł. Skarżący nie wykazał deklarowanych wydatków związanych z leczeniem córki, ani wydatków związanych z jej studiami. Sąd I instancji stwierdził, iż zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy osób, które nie uzyskują dochodów, bądź dochody te są w dużym stopniu ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W sprawie niniejszej takie okoliczności nie zachodzą, ponieważ skarżący posiada środki na utrzymanie samochodu, opłacenie garażu, ubezpieczenia na życie siebie i żony oraz zakup licznych czasopism. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie jego sytuacja materialna nie wskazuje na brak możliwości poniesienia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Ponadto skarżący podniósł, że Sąd oceniając jego stan majątkowy nie uwzględnił wszystkich okoliczności związanych jego sytuacją finansową. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Regulacja rozdziału II ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określająca zasady udzielania prawa pomocy, stanowi gwarancję korzystania prawa do sądu przez osoby ubogie. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego udzielenie stronie prawa pomocy może mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie kosztów postępowania sądowego jest obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy udzielane jest tylko tym osobom, które z powodu trudnej sytuacji materialnej wynikającej między innymi z braku stałego źródła dochodów o odpowiedniej wysokości, nie mogłyby dochodzić swoich praw przed sądem. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "ppsa", sąd może przyznać osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie wykazał, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami finansowymi na poniesienie kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego nawet przy wydatkach związanych z utrzymaniem kosztów rodziny oraz gospodarstwa domowego. Skarżący wraz z trzyosobową rodziną posiada stały dochód w kwocie wskazanej powyżej, posiada współudział we współwłasności nieruchomości położonej w Szczecinie oraz mieszkanie spółdzielcze o pow. 66 m2 Prawidłowe ustalenia w tym zakresie przeprowadził Wojewódzki Sąd Administracyjny, a zarzuty podniesione w zażaleniu nie podważają tych ustaleń. Podkreślenia również wymaga, iż pomoc Państwa jest instytucją wyjątkową, powodującą uszczuplenie dochodów państwa. Zatem przesłanki jej udzielenia nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa.