II SA/Rz 948/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Solarski Sędziowie NSA Stanisław Śliwa AWSA Jolanta Ewa Wojtyna /spr./ Protokolant: sekr. sąd. Maria Kołcz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej J. L. kwotę 255 zł /słownie: dwieście pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 948/05 Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku Nr [...] zwolnił J. L. ze służby celnej w Izbie Celnej z upływem 3-ch miesięcy od dnia doręczenia decyzji. Podstawę prawną decyzji stanowi art. 104 k.p.a. w zw. z art. 26 pkt.ll, art. 81 ust.l, ust.la, ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej /Dz. U. z 2004 roku nr.156 , poz. 1641 ze zm./. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 19 grudnia 2004 roku J. L. nie stawiła się do służby na zmianę nocną, a z dniem 1 stycznia 2005 roku zaniechała obowiązków służbowych. Pismami z dnia 27 i 28 stycznia 2005 roku Izba Celna wezwała ją do usprawiedliwienia powyższych nieobecności. Pisma zostały doręczone odpowiednio w dniu 2 lutego oraz 14 lutego 2005 roku. Wobec nie wyjaśnienia przyczyny nieobecności i nie podjęcia służby, Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] marca 2005 roku nr [...], na podstawie art. 26 pkt.11 ustawy ,wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zwolnienia J. L. ze służby. Postanowienie doręczone zostało w dniu 1 kwietnia 2005 roku. Organ wskazał, że zgodnie z ust.1 przepisu art. 27 ustawy , zawiadomienie o zwolnieniu ze służby doręcza się funkcjonariuszowi celnemu w służbie stałej z trzymiesięcznym wyprzedzeniem. Organ pouczył stronę, że od decyzji przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Dyrektora Izby Celnej w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania i dodał, że zgodnie z art. 81 ust.1a ustawy o Służbie Celnej złożenie takiego wniosku nie wstrzymuje wykonania decyzji. Decyzję o zwolnieniu ze służby doręczono w dniu 18 kwietnia 2005 roku. W dniu 16 maja 2005 roku J. L. wysłała pocztą pismo w którym zawarła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Dyrektor Izby Celnej działając na podstawie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 26 pkt.11, art. 81 ust.2 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 roku Nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną z [...] kwietnia 2005 r. Wnioskiem z dnia 31 sierpnia 2005 roku J. L. zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że ustawowemu terminowi do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchybiła z przyczyn całkowicie od siebie niezależnych. Stan zdrowia nie pozwalał jej bowiem na podejmowanie jakichkolwiek świadomych działań. Absencja w pracy spowodowana była stanem zdrowia, co potwierdza dołączona do wniosku dokumentacja lekarska z której wynika, że wnioskodawczym od stycznia 2005 roku chorowała. Po wyjściu ze szpitala w dniu 26 sierpnia 2005 roku niezwłocznie podjęła kroki o przywrócenie terminu . Wskazała, że pismo z dnia 16 maja 2005 roku napisał jej ojciec, bowiem ona sama była w tym czasie niezdolna do jakiegokolwiek samodzielnego działania. Postanowieniem z dnia [...] września 2005 roku [...] ,Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 59 § 2 k.p.a. w zw. z art. 26 pkt.11, art. 81 ust.2 ustawy z dnia 24 lipca 1999 roku o Służbie Celnej , odmówił przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Z zaświadczeń lekarskich wynika, że strona podjęła leczenie szpitalne w dniu 16 maja 2005 roku , czyli w dniu , w którym , z uchybieniem ustawowego terminu został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do tego czasu strona zamieszkiwała z rodzicami. Odbiór korespondencji potwierdzał ojciec, z wyjątkiem pisma z dnia 27 stycznia 2005 roku, którego odbiór potwierdziła matka oraz pisma z dnia 28 stycznia 2005 odebranego przez stronę osobiście. Fakt osobistego odbioru świadczy, że strona miała świadomość toczącego się postępowania, co potwierdza też odbiór pism przez rodziców. Nasuwa się wniosek, że w dniu doręczenia decyzji /18 kwietnia 2005 roku/ strona znała jej treść, zatem uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest oczywiste. Skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie J. L. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: - naruszenie przepisów postępowania , w szczególności naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. przez odmówienie przywrócenia terminu w sytuacji wystąpienia ku temu wszelkich przesłanek . Strona bowiem uprawdopodobniła, że uchybienie nie nastąpiło z jej winy /choroba psychiczna/, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w ciągu 7 dni odstania przyczyny/ leczenia szpitalnego/ i jednocześnie z wnioskiem dopełniono czynności, dla której był określony termin. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca przyznała, że była hospitalizowana w okresie od 8 lipca do 26 sierpnia 2005 roku, jednak stan jej zdrowia przed hospitalizacją powodował, że nie była w stanie kierować swoim postępowaniem. Przestała orientować się w swoich codziennych sprawach, nie stawiała się do pracy, zaprzestała wszelkich kontaktów z rodziną popadła w depresję, co objawiało się tym, że nie wychodziła z domu, nie odbierała telefonów i ogarnęła ją całkowita niemoc i bezradność. Dopiero po interwencji rodziców i po przewiezieniu jej do szpitala zrozumiała, że jest poważnie chora. W momencie otrzymania decyzji o zwolnieniu z pracy nie zdawała sobie sprawy z powagi sytuacji .Wiadomość ta dotarła do jej świadomości dopiero po zakończeniu leczenia, tj. w dniu 26 sierpnia 2005 roku. Również wówczas dowiedziała się o korespondencji z Urzędu Celnego i o wniesieniu przez ojca wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wskazał, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 roku doręczona została skutecznie w dniu 18 kwietnia 2005 roku, o czym świadczy odbiór korespondencji przez ojca skarżącej. Również postanowienie z dnia [...] czerwca 2005 roku w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153 poz.1269 z 2002 r./ sądy te sprawują w zakresie swej działalności kontrolę pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z 2002 r./ zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy ,których dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. W myśl przepisu art. 145 P.p.s.a Sąd zobowiązany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności ewentualnie niezgodności z prawem , gdy dotknięta jest naruszeniem prawa które miało wpływ na wynik sprawy , naruszeniem prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Przedmiotem legalności w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2005 roku nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 roku Nr [...] zwalniającą J. L. ze służby celnej. Instytucję procesową przy wrócenia terminu reguluje przepis art. 58 k.p.a. Ma ona na celu ochronę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestników postępowania ima zastosowanie do terminów procesowych, m.in. terminu złożenia odwołania. Przepis art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego braku swojej winy w uchybieniu terminu. Doktryna i orzecznictwo NSA zgodne są, że brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Takie stanowisko przyjął przykładowo NSA w wyroku w sprawie I.SA/Ka 1718/96 z dnia 20 maja 1998 roku: "Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy...". Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy , czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu / tj. powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem - vide : Adamiak, Postępowanie administracyjne s.200/. Drugą przesłanką przy wrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin ten zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i wynosi siedem dni. Zgodnie z przepisem art. 58 § 3 tego terminu nie można przywrócić. Czwartą przesłanką przywrócenia terminu jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin . Akta sprawy wskazują, że odbiór decyzji z dnia [...] kwietnia 2005 roku o zwolnieniu ze służby celnej J. L. potwierdził w dniu 18 kwietnia 2005 roku jej ojciec M. S. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z daty 16 maja 2005 wpłynął do Izby Celnej w dniu 19 maja 2005 roku. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 roku Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął w dniu 2 maja 2005 roku. Wniosek o przywrócenie terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy J. L. złożyła w dniu 31 sierpnia 2005roku / data pisma/. Wraz z nim złożyła prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy nawiązując do pisma z dnia 16 maja 2005 roku. Wskazała, że terminowi uchybiła z przyczyn niezależnych całkowicie od siebie, bowiem jej stan zdrowia psychicznego uniemożliwiał jej podejmowanie jakichkolwiek świadomych działań. Przedłożyła także dokumentację lekarską na dowód, że od stycznia 2005 roku chorowała, a jej stan był na tyle poważny, że wymagała hospitalizacji. Po opuszczeniu szpitala w dniu 27 sierpnia 2005roku, zdaniem wnioskodawczym- ustała przyczyna uniemożliwiająca jej działanie. Odmawiając przywrócenia terminu do wystąpienia z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy , w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] września 2005 roku ,Dyrektor Izby Celnej powołał przepis art. 59 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi, że o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. W uzasadnieniu organ powtórzył argumentację z uzasadnienia swego postanowienia z dnia [...] czerwca 2005 roku podając chronologię zdarzeń i wskazując na fakt skutecznego , jego zdaniem, doręczenia decyzji w dniu 18 kwietnia 2005roku. Zaskarżone postanowienie nie zawiera żadnego odniesienia do wniosku skarżącej z dnia 31 sierpnia 2005 roku ani do podniesionych tam argumentów, przede wszystkim zaś - nie rozpatruje wniosku w aspekcie przytoczonego wyżej przepisu art. 58 k.p.a. wymieniającego przesłanki do przywrócenia uchybionego terminu. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ obszernie uzasadnia swoje stanowisko , przytaczając treść tego przepisu i odnosząc się do jego istoty. W ocenie Sądu organ zbyt późno przedstawił swoje stanowisko, bowiem przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie z [...] września 2005 roku, w którym organ nie ustosunkowuje się do wniosku o przywrócenie terminu, a odpowiedź na skargę jest jedynie polemiką ze skarżącym. Sąd nie podziela słuszności zarzutu organu, że choroba skarżącej nie pozbawiała jej możliwości skorzystania z pomocy fachowego pełnomocnika , bowiem zarzuty skarżącej wskazują na jej stan psychiczny, uniemożliwiający podejmowanie jakichkolwiek decyzji. Udzielenie pełnomocnictwa oznaczałoby, że skarżąca była świadoma toczącego się postępowania i jego konsekwencji. Przeczyłoby to wszystkim jej twierdzeniom o stanie wyłączającym możliwość podejmowania jakichkolwiek działań. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ oceni wniosek skarżącej z dnia 31 sierpnia 2005roku w aspekcie przepisu art. 58 k.p.a. W szczególności, zajmie stanowisko ,czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło bez jej winy. Wskazując na powyższe Sąd doszedł do przekonania, że wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy postępowania w sposób, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego Sąd uznał skargę za uzasadnioną i orzekł na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie przepisu art. 200 tej ustawy.