I FSK 1511/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zając Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek Sędzia NSA Janusz Ruszyński (spr.) Protokolant Karol Olton po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Gd 270/05 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 lutego 2005 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe D. S. spółka z o. o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r. ; styczeń, luty, kwiecień 1999 r.; marzec i grudzień 2000 r.; oraz od stycznia do lipca, październik i grudzień 2001 r. 1. uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) na rzecz W. W. kwotę 311,10 zł (słownie: trzysta jedenaście złotych dziesięć groszy), w tym 56,10 zł (słownie: pięćdziesiąt sześć złotych dziesięć groszy) podatku od towarów i usług, tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. I FSK 1511/06 U Z A S A D N I E N I E Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 23 maja 2006 r. - sygn. akt I SA/Gd 270/05 - oddalił skargę W. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G.z dnia 14 lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe D. spółka z o.o. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r., styczeń, luty, kwiecień 1999 r., marzec i grudzień 2000 r. oraz od stycznia do lipca, października i grudzień 2001 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał za bezsporne, że W. W. był członkiem zarządu D. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w okresie do dnia 30 września 2001 r. oraz to, że decyzje w przedmiocie zaległości spółki w podatku od towarów i usług zostały wydane w dniu 10 lipca 2002 r. Zaległości te dotyczą okresu, w którym skarżący był członkiem zarządu spółki. Według Sądu I instancji organy podatkowe wykazały, że prowadzenie egzekucji z majątku spółki stało się bezskuteczne oraz, że spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku, z którego możnaby wyegzekwować należności podatkowe. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że powstały przesłanki do zastosowania art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Według Sądu I instancji nie powstały jednak przesłanki ekskulpujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki. Przechodząc do oceny podstaw rozstrzygnięcia przez organy podatkowe powyższej kwestii Sąd podzielając pogląd skarżącego, że sam fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie może być okolicznością powodującą odstąpienie od orzeczenia o odpowiedzialności stwierdził, że w przedmiotowym przypadku wniosek o ogłoszenie upadłości został zwrócony zarządzeniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 20 lutego 2003 r. wobec nieuzupełnienia jego braków formalnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż nieuzasadnione były wnioski dowodowe skarżącego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy XVII V 277/2 Sądu Rejonowego w G. jak i z akt rejestrowych Spółki D. i to zarówno w postępowaniu podatkowym jak i sądowoadministracyjnym. Sąd I instancji wyraził pogląd, że złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, o którym mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza złożenie prawnie skutecznego wniosku. Nie jest w związku z tym istotna przyczyna zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości. Według Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący miał realny wpływ na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Był bowiem prezesem spółki zarówno w momencie powstania zaległości, jak i w momencie ich ujawnienia, w dacie doręczenia decyzji określających wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług. Reasumując, Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszeń przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. W. zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa polegające na uznaniu, że przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki na skarżącego nastąpiło w sposób zgodny z przepisami prawa oraz naruszeniu przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 ppsa) przez naruszenie art. 141 § 1 ppsa i przyjęcie za prawidłowy stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego w drodze przyznania prawa pomocy. Zdaniem autorki skargi kasacyjnej skarżący w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym wykazał, że wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki złożył w dniu 19 lipca 2002 r. Skarżący twierdzi, że jako członek zarządu Spółki uzupełnił wszelkie braki formalne złożonego wniosku i doprowadził do jego przyjęcia i merytorycznego rozpoznania przez Sąd na rozprawie, której był biernym uczestnikiem. Wobec zbycia udziałów w spółce, zmianie adresu spółki oraz odwołania skarżącego z funkcji członka zarządu po dniu 30 września 2002 r. nie mógł reprezentować Spółki w prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Skarżący twierdzi, że po 30 września 2002 r. Sąd Rejonowy w G. nie kierował do niego dalszej korespondencji w sprawie. Okoliczności te, zdaniem skarżącego w sposób istotny wpływają na ocenę jego odpowiedzialności podatkowej, do czego sąd się nie odniósł. Zwrot wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpił więc według skarżącego bez jego winy, gdyż nie miał jakiegokolwiek wpływu na funkcjonowanie Spółki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przypadku sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów natury merytorycznej jak i proceduralnych w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia. Wprawdzie skarga kasacyjna zawiera we wniosku zarzut naruszenia art. 141 § 1 ppsa, lecz z uzasadnienia skargi jednoznacznie wynika, że chodzi o zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa. Zarzut ten należało uznać za uzasadniony. Nie mogą budzić wątpliwości fakty niekwestionowane przez skarżącego, organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny. Dotyczy to wydania w dniu 10 lipca 2002 r. trzydziestu dwóch decyzji określających zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące lat 1997-2002, złożenia przez skarżącego w dniu 19 lipca 2002 r. wniosku do Sądu Rejonowego w G. o ogłoszenie upadłości Spółki D., odwołania w dniu 30 września 2002 r. z funkcji prezesa zarządu spółki oraz wydania w dniu 20 lutego 2003 r. zarządzenia w sprawie zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości w związku z nieuzupełnieniem braków formalnych wniosku. Z treści art. 116 § 1 pkt. 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej wynika, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie odpowiada członek jej zarządu jeżeli wykazał, iż we właściwym czasie zgłosił wniosek o upadłość lub wszczęto postępowanie układowe. Istotne jest złożenie tego wniosku w terminie. Zwolnienie od odpowiedzialności uzależnione jest od tego, czy członek zarządu wykaże istnienie przesłanek negatywnych. Uznać należy, że wykazanie wymaga podjęcia działań, aktywności procesowej. Istnienie przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu jako kwestia o charakterze faktycznym podlega badaniu w postępowaniu podatkowym a nie sądowoadministracyjnym. Jeżeli nastąpił zwrot wniosku o upadłość wskutek nieuzupełnienia jego braków formalnych wówczas konieczne jest zbadanie, czy wnioskodawca (skarżący) miał realny wpływ na uzupełnienie tych braków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że tylko prawnie skuteczny wniosek o ogłoszenie upadłości spełnia wymogi uwolnienia od odpowiedzialności za zaległości podatkowe członka zarządu spółki, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Wniosek o ogłoszenie upadłości jest prawnie skuteczny, jeżeli wnioskodawca w terminie i trybie wskazanym przez Sąd uzupełni braki formalne wniosku. O tych brakach formalnych wnioskodawca musi być poinformowany. W niniejszej sprawie brak ustaleń, kto był wnioskodawcą. Można jedynie domniemywać, że był nim skarżący jako aktualny jeszcze członek zarządu. Do niego jako wnioskodawcy należało kierować wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jeżeli braki te nie zostały przez skarżącego uzupełnione, bądź skarżący nie wskazał nowego adresu, pod który należy kierować zarządzenia Sądu wówczas skutki zwrotu wniosku obarczają skarżącego. W tym zakresie brak jednak stosownych ustaleń. Wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego przyczyna zwrotu wniosku o ogłoszenie upadłości ma znaczenie i wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Nie można bowiem wykluczyć, że skarżący po zgłoszeniu wniosku o ogłoszeniu upadłości bez własnej winy został pozbawiony udziału w postępowaniu upadłościowym. Uzasadniony okazał się więc zarzut naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 ppsa). Przejmując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny winien uwzględnić złożone w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym wnioski o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w G. sygn. akt XVII V 277/02 i z akt rejestrowych Spółki D. i ocenić te dowody z uwzględnieniem treści art. 116 § 1 pkt 1 lit. "a" Ordynacji podatkowej. Z powyższych powodów orzeczono na podstawie art. 185 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ppsa i § 19 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.