I SA/Gd 322/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Kolanowski, asesor WSA Danuta Oleś (spr.), Protokolant Zuzanna Baca, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 3 lutego 2004 r. nr [...]; 2. określa, że decyzje wymienione w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Gd 322/04 UZASADNIENIE Wójt Gminy decyzją z dnia 3 lutego 2004 r. ustalił M.P. łączne zobowiązanie podatkowe za 2004 r., w tym z tytułu podatku od nieruchomości kwotę 809,60 zł. Za podstawę swego rozstrzygnięcia organ podatkowy przyjął wykaz nieruchomości z dnia 27 lutego 2002 r., w którym podatnik podał, iż jest właścicielem budynku rekreacyjnego. Podatnik pismem z dnia 23 lutego 2004 r. złożył od tej decyzji odwołanie, w części dotyczącej ustalenia stawki dla budynku, wnosząc o zmianę ustalonego podatku od budynku letniskowego poprzez zastosowanie niższych stawek podatkowych, określonych dla budynków mieszkalnych. W jego ocenie, budynek będący przedmiotem decyzji spełnia wszelkie kryteria budynku mieszkalnego i od trzech lat jest stale zamieszkiwany przez rodziców podatnika, dlatego powinien być opodatkowany stawkami przewidzianymi dla budynków mieszkalnych. Na poparcie swojego stanowiska, podatnik przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1996 r., sygn. akt I SA/P 1306/95 oraz uchwałę pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPK 17/01. Zdaniem strony z powyższych orzeczeń wynika, że dla budynku letniskowego powinny mieć zastosowanie stawki podatku takie jak dla budynków mieszkalnych. Pismem z dnia 1 marca 2004 r. podatnik został wezwany przez organ podatkowy do przedłożenia dokumentów mogących świadczyć o tym, że należący do niego budynek położony w miejscowości [...] spełnia kryteria budynku mieszkalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 kwietnia 2004 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że wymiar podatku został dokonany na postawie wykazu nieruchomości złożonego przez stronę. Organ odwoławczy podniósł, że jest związany uchwałą Rady Gminy z dnia 28 listopada 2003 r. i dlatego nie jest władny do obniżenia stawek podatku oraz badania zasadności wysokości stawek podatku od nieruchomości. Zgodnie z powołaną uchwałą, taka sama stawka dotyczy budynków letniskowych i budynków mieszkalnych, gdy są zlokalizowane na terenach letniskowo-rekreacyjnych. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że w innej sytuacji jest sąd administracyjny, który władny jest do zbadania przepisów gminnych pod kątem ich zgodności z prawem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.P. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, gdyż wydana została z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 2e ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.). Zarzucił organom podatkowym błędne zakwalifikowanie domu, którego jest właścicielem do kategorii "pozostałych budynków" i wymierzenie podatku według maksymalnej stawki, zamiast w stawce przewidzianej dla budynków mieszkalnych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wykazał przedłożonymi na wezwanie organu dokumentami, że budynek służy zaspokajaniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych jego i jego bliskich, a nadto spełnia wszelkie kryteria budynku mieszkalnego zawarte w przepisach budowlanych. Skarżący ponownie przywołał orzecznictwo NSA, wywodząc z niego, iż o wysokości stawek podatkowych decydować powinien sposób wykorzystania budynku oraz spełnienie warunków do stałego zamieszkiwania wymaganych przez przepisy prawa budowlanego. Nadto w jego ocenie, regulacja wynikająca z uchwały Rady Gminy traktująca w sposób zróżnicowany stawki podatku od budynków mieszkalnych w zależności od ich położenia, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, powtarzając stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zażył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzygając w granicach sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Tak pojmując rolę Sądu w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie czy dom letniskowy powinien i może – w świetle obowiązującego prawa – być zaliczony do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), czy też należy do kategorii pozostałych budynków ( art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. e cyt. ustawy ). A jeżeli tak, to jakimi przesłankami należy się w tego typu sprawach kierować, udzielając odpowiedzi na tak postawione pytanie. Przede wszystkim należy stwierdzić, iż przedłożone Sądowi akta podatkowe są niekompletne, gdyż brak w nich dokumentów złożonych przez skarżącego na wezwanie organu podatkowego pierwszej instancji z dnia 1 marca 2004 r. Dokumenty te miały wykazać, iż budynek będący przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości spełniał warunki do uznania go za budynek mieszkalny. Analiza tych dokumentów umożliwiłoby Sądowi kontrolę zasadności orzeczenia organów podatkowych w zakresie określenia podatku od nieruchomości. Z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że Wójt Gminy decyzją z dnia 3 lutego 2004 r. wymierzył M.P. łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym, podatku leśnym i podatku od nieruchomości za 2004 rok w kwocie 809,60 zł. W decyzji tej, należący do skarżącego budynek określony w wykazie nieruchomości z 2002 r. jako budynek rekreacyjny, położony w miejscowości [...], opodatkowano stawkami przewidzianymi dla budynków pozostałych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i w złożonym odwołaniu powołał się na to, iż budynek będący przedmiotem decyzji spełnia kryteria do uznania go za budynek mieszkalny i od trzech lat pełni funkcje mieszkalne. W odpowiedzi na wezwanie organu podatkowego z dnia 1 marca 2004 r., skarżący przedłożył dokumenty mające na celu wykazanie mieszkalnego charakteru budynku. Fakt złożenia tych dokumentów potwierdzony jest stosowną adnotacją organu dokonaną w dniu 15 marca 2004 r., co wynika z załączonej do skargi kserokopii pisma z dnia 1 marca 2004 r. Decyzja Wójta Gminy wydana została z naruszeniem przepisów prawa, w tym art.122 i art. 187 Ordynacji podatkowej, które to przepisy zobowiązują organy podatkowe do podejmowania wszelkich niezbędnych działań mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i zgromadzenie pełnego materiału dowodowego. Narusza też art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, bowiem zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania podatkowego, decyzja powinna wskazywać ustalony przez organ stan faktyczny, wskazywać fakty uznane przez organ za udowodnione oraz określać przesłanki zastosowania kwalifikacji prawnej i ustalać, jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. Decyzja organu I instancji nie zawiera żadnego z tych elementów. Jedną z zasad ogólnych postępowania podatkowego, jest wynikająca z art. 127 Ordynacji podatkowej zasada dwuinstancyjności. Zgodnie z tą zasadą, każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji poprzez rozpoznanie wniesionego przez stronę odwołania. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt V SA 359/00 (publ. LEX nr 51287), iż do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania została zrealizowana, nie wystarcza, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni; konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem - przez każdy z organów, który wydał decyzję - postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2004 r., sygn. akt FSK 169/04 (publ. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2005/3/59) postawił tezę, podzielaną przez Sąd w rozpoznanej sprawie, iż sąd administracyjny stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może uznać tej okoliczności za nieistotną. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż organ odwoławczy nie dokonał prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia organu I instancji, gdyż nie wziął pod uwagę wskazanych uchybień, stwierdzonych zarówno w postępowaniu jak i w rozstrzygnięciu organu podatkowego I instancji. Nie można również uznać, iż doszło do dwukrotnego rozpoznania sprawy, gdyż nie pozwalał na to niewystarczający materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Niekompletność akt, uniemożliwia Sądowi dokonanie prawem przewidzianej kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia. Nie przesądzając o wyniku sprawy, wskazać należy na treść art. 5 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie ustawodawca opodatkował różne kategorie nieruchomości różnymi stawkami tj. niższą stawkę przyjęto dla budynków mieszkalnych i ich części, wyższą stawkę dla budynków pozostałych lub ich części. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera definicji budynku mieszkalnego ani też domu letniskowego. Jedynie w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zawarta została definicja budynku. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Rozróżnienie pojęciowe budynku i domu letniskowego jest w polskim prawie podatkowym zamierające. W świetle obowiązującego prawa brak jest ustawowych, a tym samym automatycznych przesłanek uniemożliwiających – w każdorazowo indywidualnie badanej sprawie – zakwalifikowanie budynku letniskowego, jako budynku mieszkalnego w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o podatkach i opłatach. Sąd podziela pogląd wyrażony w uchwale pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2002 r., sygn. akt FPK 17/01 (publ. ONSA 2002/4/143), iż budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie faktycznie użytkowany przez właściciela (jego bliskich), służąc tym samym zaspokojeniu jego podstawowych potrzeb mieszkaniowych a nie rekreacyjnych, wypoczynkowych czy w celu lokaty kapitału. Zdaniem Sądu, rozpatrując powyższe, stwierdzić należy, iż budynek letniskowy nie nabywa cech budynku mieszkalnego, w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez fakt jego sezonowego zamieszkania w nim, która to sezonowość oznacza brak zamiaru przebywania właściciela i jego bliskich w tymże budynku, jako ich centrum życiowego. Przez użyte w cytowanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych podatnika rozumieć należy koncentrację w tym budynku dominującej części interesów życiowych, w tym prywatnych i zawodowych podatnika oraz jego bliskich. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy nie wynika, w jaki sposób wykorzystywany jest budynek letniskowy. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy koniecznym jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia sposobu korzystania przez skarżącego z tego budynku. Dopiero wówczas będzie możliwe ustalenie prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny, którego kognicja ustalona w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ogranicza się do badania zaskarżonych decyzji pod względem ich legalności, a więc zgodności z powszechnie obowiązującym prawem materialnym i procesowym, stwierdzając naruszenie przy wydaniu zaskarżonej decyzji prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153/02, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzje organów obu instancji, o kosztach postępowania Sąd orzekł w trybie art. 200, a o wykonalności decyzji trybie art. 152 wyżej cytowanej ustawy.