I SA/Po 793/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Gorzan Sędziowie as.sąd. WSA Karol Pawlicki (spr.) as.sąd. WSA Maciej Jaśniewicz Protokolant st.sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej J.W.-B. sprawy ze skargi Firmy A we W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwrotu wierzycielowi tytułu wykonawczego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych postanowień do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/M.Jaśniewicz Postanowieniem z dnia [...]Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił A we W. tytuł wykonawczy nr [...]. W uzasadnieniu podano, że jedną z przesłanek dopuszczalności wszczęcia egzekucji jest obowiązek, spoczywający na wierzycielu, przesłania zobowiązanemu upomnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku. W przedmiotowej sprawie wierzyciel nie skierował upomnienia, wskazując jako podstawę prawną braku takiego obowiązku § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, po. 1541 ze zm.). Wobec niezachowania przez wierzyciela wymogów przewidzianych w art. 15 i art. 27 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110, poz. 969 ze zm.), organ egzekucyjny orzekł o zwrocie tytułu wykonawczego. W zażaleniu na powyższe postanowienie A we W. wskazał, że art. 92 i 93 ustawy o transporcie drogowym upoważnia do wydawania decyzji, na mocy których wymierzane są kary pieniężne w konkretnej wysokości. Tym samym spełniony jest warunek określony w § 13 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia wykonawczego. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do postanowień zawartych w art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125, poz. 1371 ze zm.) uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 89 ust. 1, mają prawo do nałożenia na kontrolowanego kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta ma charakter konstytutywny (ustalający), tj. dopiero po jej doręczeniu powstaje obowiązek zapłaty wymienionej w niej należności. Następnie, w razie uchylenia się zobowiązanego do uregulowania nałożonej kary, podejmowane są czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Zgodnie natomiast w ogólną zasadą, wskazaną w art. 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może zostać wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Od powyższej zasady przewidziane zostały wyjątki, bowiem przepis § 13 rozporządzenia wykonawczego dopuszcza możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego w określonych w nim przypadkach bez konieczności uprzedniego doręczenia upomnienia. Wśród przewidzianych w tym przepisie wyjątków nie wymieniono należności pieniężnych ustalonych w orzeczeniu, ani też kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym. W takich przypadkach wysłanie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego jest dla organu odwoławczego obowiązkowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A we W. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...], któremu zarzucił naruszenie art. 15 § 1 oraz art. 27 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 13 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. i art. 6 kpa poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego w § 13 pkt 1 w/w rozporządzenia użyto pojęcia należności pieniężnej określonej w orzeczeniu, ale w odniesieniu do należności wymienionych w § 13 pkt 3, powstających w drodze orzeczeń konstytutywnych (ustalających wysokość należności), pojęcie orzeczenia ustalającego nie występuje. W przepisie tym wskazano grzywny, kary i koszty, które są w drodze mandatów i orzeczeń nakładane, wymierzane lub orzekane, ale nie są ustalane. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, czy w przypadku nałożenia kary pieniężnej, przewidzianej w art. 93 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji (29 stycznia 2003 r.), wierzyciel miał obowiązek, przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, skierować do zobowiązanego upomnienie. Zgodnie z art. 93 ust. 1 powołanej ustawy uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Zasadą wynikająca z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest poprzedzenie egzekucji doręczeniem zobowiązanemu pisemnego upomnienia. Z kolei na podstawie art. 15 § 5 tej ustawy Minister Finansów upoważniony został do określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Zgodnie z § 13 pkt 1 powoływanego wcześniej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W okolicznościach niniejszej sprawy należy przyznać rację skarżącemu, który jako wierzyciel należności z tytułu kar pieniężnych nakładanych na podstawie ustawy o transporcie drogowym, nie miał obowiązku doręczenia upomnienia. O tym bowiem, że przedmiotowe kary mieszczą się w pojęciu "należności pieniężne" w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, świadczy treść art. 2 tej ustawy, gdzie w § 1 pkt 1a (w brzmieniu ustawy w 2003 r.) wymieniono grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej. Z kolei w § 1 pkt 1b wskazano należności inne niż wymienione wyżej, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej. Z powyższego wynika, że grzywny i kary pieniężne nie tworzą kategorii odmiennej od "należności pieniężnych" w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wobec powyższego należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny niewłaściwie ocenił dopuszczalność egzekucji z uwagi na obowiązek doręczenia upomnienia. Zaskarżone postanowienia wydane zostały bowiem z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z § 13 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W powyższym zakresie skład orzekający podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r. o sygnaturze akt III SA/Wa 613/05 (opubl. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2006, nr 1, str. 122, "Lex" nr 173453). W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonych postanowień – na podstawie art. 152 powołanej ustawy. /-/K.Pawlicki /-/G.Gorzan /-/M.Jaśniewicz LF