I OSK 1417/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie Anna Lech (spr.) NSA Anna Łuczaj Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 11 października 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 324/06 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 324/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] w części nakładającej karę w wysokości 100 złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia, a w pozostałej części oddalił skargę, stwierdzając, że w uchylonej części decyzje nie podlegają wykonaniu. W uzasadnieniu wyroku, Sąd wskazał na następujący stan sprawy: w dniu [...] lipca 2005 r. w powiecie p. na drodze krajowej nr [...] zatrzymano do kontroli drogowej pojazd ciężarowy marki [...], nr rej [...] firmy [...] "E. – J.". W trakcie kontroli odbywał się krajowy przewóz drogowy na potrzeby własne tego przedsiębiorstwa z ładunkiem oleju opałowego (UN 1202) na trasie T. – M.. Do kontroli kierowca okazał wszystkie posiadane dokumenty, to jest prawo jazdy, zaświadczenia o kwalifikacjach, dowód rejestracyjny pojazdu wraz z ubezpieczeniem OC, oryginał zaświadczenia na wykonywanie krajowego przewozu drogowego na potrzeby własne, wymagane wykresówki, zaświadczenie o szkoleniu ADR kontrolowanego kierowcy, świadectwo dopuszczenia pojazdu typu FL, fakturę VAT nr [...] na przewożony ładunek. W wyniku przeprowadzonych oględzin stwierdzono, że w pojeździe został zainstalowany tachograf marki Kienzle typ 13.1437, na którym stwierdzono brak oznaczenia przewidzianego dla wyposażenia elektrycznego towarzyszącego zgodnie z normą EN 50020, to znaczy oznaczenia (Ex) lub pomarańczowego kwadratu na tarczy prędkościomierza. Nie stwierdzono obecności ogranicznika prądu, tak zwanego STB w skrzyni akumulatorów. Wobec powyższego uznano, że pojazd nie spełnia warunków określonych w świadectwie dopuszczenia typu "FL". Poza tym kierowca nie okazał do kontroli kart opłaty za przejazd po drogach krajowych, wypisu z zaświadczenia na przewozy własne, dokumentu przewozowego zgodnego z ADR. W toku dalszych czynności kontrolnych stwierdzono, że wykresówka z dnia [...] lipca 2005 r. była zapisywana zbyt długo. Ponadto przedstawione do kontroli wykresówki nie były przeznaczone, ani zatwierdzone dla wskazanego przyrządu kontrolnego. Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004r., Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., nałożono na przedsiębiorcę J. Z., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...] "E. – J.", z siedzibą w T., karę pieniężną w kwocie 7.000,00 zł, która obejmowała kary za: - używanie nieprawidłowych wykresówek - 200 zł, - brak na wykresówkach imienia lub nazwiska kierowcy – 100 zł. - nieprawidłowe działanie przyrządu kontrolnego – 100 zł, - wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego dokumentu przewozowego – 2.000 zł, - wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nie odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu – 1.500 zł, - wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia – 100 zł -wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – 3.000 zł Od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] J. Z. złożył odwołanie wnosząc o uchylenie wskazanej decyzji w części orzekającej o wymierzeniu kary pieniężnej za: - brak w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia, gdyż kierowca okazał do kontroli oryginał tego dokumentu; - wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego dokumentu przewozowego, gdyż dokumentem tym była faktura VAT; - wykonywanie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nie odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, gdyż okoliczność ta nie została w jakikolwiek sposób udokumentowana. Skarżący podniósł, że fakt, iż kontrolujący nie odnaleźli tego ogranicznika prądu, a kierowca nie potrafił go wskazać, nie przesądza o tym, że urządzenia tego nie było. Organ administracji nie wykazał w sposób dostateczny występowania rozbieżności między stanem faktycznym, a stanem wynikającym ze świadectwa dopuszczenia. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, wskazując, że zgodnie z art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, kierowca przedsiębiorcy wykonującego przewóz na potrzeby własne obowiązany jest do posiadania i okazywania na żądanie uprawnionych organów wypisu z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne. Wskazano, że w przepisie tym jest mowa nie o oryginale tego dokumentu, względnie poświadczonej nawet notarialnie jego kopii, lecz o urzędowym wypisie, wydawanym w trybie i przez organ wskazany w ustawie. Oryginał samego zaświadczenia nie jest wypisem, o którym mowa w art. 87 ust. 2 powołanej ustawy. Organ wyjaśnił również, że ustawodawca w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych wskazał elementy konieczne, które muszą zostać zawarte w dokumencie przewozowym. Elementy te to: numer rozpoznawczy, nazwa i ilość przewożonego towaru niebezpiecznego. Brak któregokolwiek z tych elementów w dokumencie oznacza, iż nie stanowi on dokumentu przewozowego w rozumieniu ustawy o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych. Brak natomiast w dokumencie jednego z elementów (z wyłączeniem numeru rozpoznawczego, nazwy i ilości przewożonego materiału niebezpiecznego) wskazanych w lp. 5.4.1.1.1 Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) oznacza, że dokument taki jest dokumentem przewozowym nieprawidłowo sporządzonym. Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał także, że z treści obu dokumentów jednoznacznie wynika, iż w pojeździe zainstalowany został tachograf, który nie spełnia wymagań przewidzianych dla urządzeń rejestrujących instalowanych w pojazdach przewożących towary niebezpieczne. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył przedsiębiorca J. Z., zarzucając jej niewłaściwą wykładnię art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez przyjęcie, iż kierowca obowiązany jest do posiadania i okazywania na żądanie uprawnionych organów wypisu z zaświadczenia o przewozach drogowych na potrzeby własne, a okazanie oryginału takiego dokumentu względnie nawet poświadczonej notarialnie kopii nie jest wystarczające, naruszenie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych poprzez przyjęcie, iż okazanie w czasie kontroli faktury VAT zawierającej określenie rodzaju towaru niebezpiecznego, jego ilości i nazwy nie jest równoznaczne z okazaniem dokumentu przewozowego oraz naruszenie art. 68 § 1 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na dokumencie w postaci protokołu z dnia [...] lipca 2005r., który – zdaniem skarżącego – nie odzwierciedla w pełni wykonanych czynności w nim opisanych. Wyrokiem z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt VI SA/Wa 324/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] w części nakładającej karę w wysokości 100 złotych za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia, a w pozostałej części oddalił skargę. Odnosząc się do naruszenia, polegającego na braku w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia, Sąd stwierdził, że organy orzekające w sprawie dokonały nadinterpretacji art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu pierwszej instancji nie sposób traktować nawet formalny, sporządzony zgodnie z odpowiednim wzorem, wypis zaświadczenia jako ważniejszy od oryginału zaświadczenia, a okazanie oryginału zaświadczenia uznawać za niespełnienie wymagania dotyczącego okazania wypisu zaświadczenia, co potwierdza przywołany w art. 20 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym przepis art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2121/98/WE z dnia 2 października 1998r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzeń Rady (EWG) nr 684/92/EWG i nr 12/98/WE w zakresie dokumentów wymaganych dla przewozu osób autokarem i autobusem (Dz. Urz. UE L.98.268.10), w myśl którego w każdym pojeździe dokonującym przewozu, który wymaga zaświadczenia, przez okres trwania podróży, znajduje się zaświadczenie lub poświadczona za zgodność z oryginałem kopia, które okazuje się na żądanie właściwych urzędników. Sąd podkreślił, że odpowiednie przepisy europejskie traktują oryginał zaświadczenia na równi z kopią, zatem należy uznać, że również na gruncie art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym okazanie oryginału zaświadczenia jest wypełnieniem zawartego w tym przepisie wymogu okazania wypisu zaświadczenia. Pozostałe zarzuty, dotyczące wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych bez wymaganego dokumentu przewozowego, oraz wykonywania przewozu drogowego pojazdem nie odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, nie są, zdaniem Sądu, uzasadnione. Przedstawiona przez przedsiębiorcę faktura VAT nie zawiera bowiem kompletu informacji wymaganych przez umowę europejską dotyczącą międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzoną w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 94, poz. 1629), co oznacza, że nie została właściwie sporządzona, a zatem nie może być traktowana jako dokument przewozowy wymagany przez przepisy unijne przy przewozie towarów niebezpiecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 28 października 2002r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, kierujący pojazdem przewożącym towary niebezpieczne, oprócz dokumentów wymaganych odrębnymi przepisami i wiążącymi umowami międzynarodowymi, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organów lub osób uprawnionych do przeprowadzania kontroli: 1) dokument przewozowy, zawierający dane określone w umowie ADR, 2) instrukcje pisemne na wypadek awarii dotyczące wszystkich przewożonych towarów niebezpiecznych, zgodne z zakresem, formą i językiem określonymi przez umowę ADR, 3) zaświadczenie ADR. Odnośnie zarzutu wykonywania przewozu drogowego towarów niebezpiecznych pojazdem nie odpowiadającym warunkom określonym w świadectwie dopuszczenia pojazdu, Sąd wskazał, że dotyczył on w istocie braku posiadania przez kontrolowany pojazd ogranicznika prądu, a ogranicznik taki jest wymagany przez umowę ADR. Sąd wskazał, że badając kontrolowany pojazd od strony technicznej organ kontrolujący stwierdził, iż w pojeździe tym zainstalowane było urządzenie - tachograf marki Kienzle typ 13.14 37, które nie jest przeznaczone i przystosowane do montażu w pojazdach przewożących materiały niebezpieczne, ponieważ nie zawiera wymaganego ogranicznika prądu. W tej sytuacji zarzut skarżącego, że ani kierowca ani organ kontroli nie potrafili po prostu znaleźć wspomnianego ogranicznika, jest z założenia bezzasadny, gdyż przy tym typie tachografu ogranicznik prądu nie mógł być w ogóle zamontowany. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2006r. skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik Głównego Inspektora Transportu Drogowego, radca prawny P. S., zaskarżając wyrok w części uchylającą zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z dnia [...] co do kary w wysokości 100 zł za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe wymaganego wypisu z zaświadczenia i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnię art. 87 ust.2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125,poz. 1371 ze zm.) i Ip. 1.1.8. załącznika do wskazanej ustawy poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 9 ust.3 rozporządzenia komisji (WE) nr 2121/98 z dnia 2 października 1998 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzeń Rady (EWG) nr 684/92 i (WE) nr 12/98 w zakresie dokumentów dla przewozu osób autokarem i autobusem. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że do tego przewozu nie miały bezpośredniego zastosowania przepisy wspólnotowe, bowiem rozporządzenie, w oparciu o które orzekł Sąd Wojewódzki, reguluje, jak z jego nazwy wynika, przewozy międzynarodowe, podczas, gdy przewóz wykonywany przez przedsiębiorcę miał krajowy charakter. Treść art. 87 ust.2 ustawy jest jasna. Wynika z niego obowiązek posiadania w pojeździe wypisu z zaświadczenia, podczas gdy jego oryginał przechowywany jest w siedzibie przedsiębiorcy. Dlatego też pogląd Sądu że posiadanie zaświadczenia jest co najmniej równoważne z posiadaniem wypisu z tego dokumentu, na gruncie prawa wspólnotowego wydaje się możliwy do przyjęcia, to na gruncie przepisów krajowych nie może być uznany za zasadny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej powyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie podstawę skargi kasacyjnej stanowi naruszenie prawa materialnego. Podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach, to jest w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Obie te podstawy nie mogą zachodzić równocześnie. Wskazać należy, że art. 87 ust. 2 powołanej ustawy o transporcie drogowym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1 i 1 a, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10. Brzmienie powołanego przepisu oznacza, że kierowca powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowne zaświadczenie przed rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. Zaświadczenie to kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli. Zatem późniejsze, już po rozpoczęciu kontroli, a tym bardziej po jej zakończeniu, dostarczenie dokumentu, o którym mowa, jest bezskuteczne, w związku z czym dla organu inspekcji drogowej przyczyna nieposiadania zaświadczenia jest nieistotna. Jednak w rozpoznawanej sprawie kierowca okazał oryginał zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 powołanej ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec okoliczności niniejszej sprawy, niezasadnym byłoby uznanie, że wypis zaświadczenia należy traktować jako ważniejszy od oryginału zaświadczenia, a okazanie oryginału zaświadczenia uznawać za niespełnienie wymagania dotyczącego okazania wypisu zaświadczenia. W związku z tym kierując się zasadą a minori ad maius, to jest wnioskowaniem z czegoś mniejszego o czymś większym, uznać należy, że kontrolowany kierowca miał przy sobie i okazał wymagany przepisami prawa dokument. Przy rozpoznaniu tej konkretnej sprawy dopuszczalne jest posiłkowe powołanie się na art. 9 ust. 3 rozporządzenia nr 2121/98/WE z dnia 2 października 1998r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzeń Rady (EWG) nr 684/92/EWG i rozporządzenia nr 12/98/WE w zakresie dokumentów wymaganych dla przewozu osób autokarem i autobusem, które stanowi, że w każdym pojeździe dokonującym przewozu, wymagającym zaświadczenia, przez okres trwania podróży, znajduje się zaświadczenie lub poświadczona za zgodność z oryginałem kopia, które okazuje się na żądanie właściwych urzędników. W związku z powyższym przyjąć należy, że na gruncie art. 87 ust. 2 powołanej ustawy o transporcie drogowym okazanie oryginału zaświadczenia jest wypełnieniem zawartego w tym przepisie wymogu okazania wypisu zaświadczenia. Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2006r., nie narusza przepisów obowiązującego prawa, a zarzuty skargi kasacyjnej nie mają usprawiedliwionych podstaw. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.