I OSK 1286/06

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-08-02

Skład orzekający: Elżbieta Stebnicka, Izabella Kulig - Maciszewska, Anna Lech

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wygaśnięciu zarządu nieruchomością, ustanowionego na podstawie przepisów przejściowych ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z 1985 r., może zostać wydana na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., jeśli zarząd ten przekształcił się w użytkowanie wieczyste z mocy prawa w 1990 r. lub w trwały zarząd w 1998 r.? Czy postępowanie w sprawie wygaśnięcia zarządu powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia postępowań o uwłaszczenie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uznając, że zarzut naruszenia prawa materialnego dotyczący art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest zasadny. Sąd wskazał, że zarząd ustanowiony na podstawie art. 87 ustawy z 1985 r. nie wygasł z mocy prawa 5 grudnia 1990 r., lecz istniał do czasu wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., kiedy to przekształcił się w trwały zarząd. Decyzja o wygaśnięciu zarządu nie ma charakteru deklaratoryjnego, lecz konstytutywny, a jej podstawą nie może być art. 46 ustawy z 1997 r., jeśli zarząd przekształcił się w inne prawo. Sąd nie podzielił zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wskazując, że zawieszenie postępowania nie było obligatoryjne, gdyż postępowania uwłaszczeniowe nie stanowiły zagadnień wstępnych w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa.
Stan faktyczny
Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o wygaśnięciu zarządu nad nieruchomością, ustanowionego na rzecz "P" S.A. decyzją z 1986 r. Organ uznał, że nieruchomość stała się zbędna dla przedsiębiorstwa w związku z wnioskami najemców garaży o przekazanie im na własność boksów garażowych i gruntu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę "P" S.A., uznając, że zarząd wygasł z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. "P" S.A. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów materialnych dotyczących wygaśnięcia zarządu oraz naruszenie przepisów postępowania przez brak zawieszenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz "P" S.A. kwotę 320 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig - Maciszewska Anna Lech Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej "P" S.A. w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Rz 1048/04 w sprawie ze skargi "P " S.A. w R. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia zarządu nieruchomością 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie, 2) zasądza od Wojewody Podkarpackiego na rzecz "P " S.A. w R. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Podkarpacki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] o wygaśnięciu zarządu "P "- w R. w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w R. rejonie ulicy [...] i [...] w obr. [...] - zabudowanej boksami garażowymi - a ustanowionego decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 4 września 1986 r. nr [...]. Jako przyczynę wygaśnięcia wskazano fakt, iż najemcy garaży znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości wystąpili z wnioskiem o przekazanie im na własność boksów garażowych wraz z nabyciem prawa użytkowania wieczystego gruntu w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W związku z powyższym organy obu instancji uznały, iż nieruchomość ta stała się zbędna przedsiębiorstwu do realizacji jego zadań statutowych wynikających z zakresu działania przedsiębiorstwa. Powyższą decyzję "P "- w R. zaskarżyła do sądu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Rz 1048/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę. W uzasadnieniu podkreślił, iż podstawą prawną wydania decyzji z dnia 4 września 1986 r. o oddaniu nieruchomości w zarząd był ówcześnie obowiązujący art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek (ust. 1). Posiadaczom gruntów państwowych, którzy w dniu 1 sierpnia 1988 r. nie legitymują się dokumentami o przekazaniu gruntów wydanymi w formie prawem przewidzianej i nie wystąpią w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. o uregulowanie stanu prawnego, mogą być przekazane grunty będące w ich posiadaniu odpowiednio w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. Przekazanie następuje na podstawie decyzji terenowych organów administracji państwowej, wydanych bez konieczności uprzedniego złożenia wniosków o przekazanie, w granicach określonych liniami rozgraniczającymi i ustalonymi w miejscowych planach szczegółowych zagospodarowania przestrzennego lub w planach realizacyjnych (ust. 2). Decyzja terenowego organu administracji państwowej wydana w sprawie, o której mowa w ust. 2, stanowi podstawę do dokonania wpisu w księdze wieczystej (ust. 3). W opinii Sądu z powyższego przepisu wynika, że ustawodawca nie nadał konkretnej treści decyzji o oddaniu nieruchomości w zarząd, a tym samym nie określała ona celu, jaki miał być realizowany na gruncie przekazanym w zarząd. W ustawie określono jedynie granice terenu przekazywanego w zarząd. Natomiast zaskarżona decyzja o wygaszeniu zarządu została wydana na podstawie art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zgodnie z którym właściwy organ może z urzędu wydać decyzję o wygaśnięciu trwałego zarządu w odniesieniu do nieruchomości lub jej części w razie stwierdzenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o ustanowieniu trwałego zarządu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazał na ewolucję instytucji prawnej zarządu - od ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.), poprzez ustawę z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1991 r. Nr 300, poz. 127 ze zm.), ustawę z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) i ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Sąd podał, iż stosownie do art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 5 grudnia 1990 r.) w zarządzenie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego i nie narusza to prawa osób trzecich. Sąd przywołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 1999 r., sygn. akt I SA/87/99, w którym wyrażono pogląd, że bezczynność, nawet naganna, nie niweczy zarządu, zarząd zaś - jeżeli nie został uchylony decyzją orzekającą o wygaśnięciu tego prawa - istniał do dnia 5 grudnia 1990 r. i z mocy ustawy - prowadził do uwłaszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się również na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1996 r., sygn. akt III CZP 95/96, w której stwierdzono, że dla wykreślenia z księgi wieczystej prawa zarządu (a także użytkowania dla którego stosuje się przepisy o zarządzie) niezbędna jest decyzja bądź to kierownika urzędu rejonowego - w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, bądź to zarządu gminy - w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarząd, jaki przysługiwał Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 4 września 1986 r. przestał istnieć z dniem 5 grudnia 1990 r., a zatem w świetle przywołanej uchwały Sądu Najwyższego istniały przesłanki do wygaśnięcia zarządu na podstawie art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zaskarżona decyzja ma charakter deklaratoryjny. W związku z powyższym zarzuty strony skarżącej o konieczności zawieszenia postępowania administracyjnego są bezzasadne z powodu nie zaistnienia przesłanek z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Orzekające organy słusznie przyjęły, że prowadzenie odrębnych postępowań z wniosków najemców garaży usytuowanych na przedmiotowej nieruchomości, jak i postępowanie prowadzone z wniosku skarżącego przedsiębiorstwa o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego, nie stanowiły zagadnień wstępnych w stosunku do wydania decyzji o wygaśnięciu zarządu. Sąd pominął merytoryczną ocenę przesłanki wygaszenia zarządu wobec wykazania, że zarząd ten wygasł 5 grudnia 1990 r. Od powyższego wyroku w ustawowym terminie "P "- w R. za pośrednictwem pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną. Wyrok zaskarżyła w całości, zarzucając mu: 1. naruszenie prawa materialnego - przez błędną wykładnię art. 211 oraz 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w zw. z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), poprzez przyjęcie, że zarząd, jaki przysługiwał stronie skarżącej wygasł z dniem 5 grudnia 1990 r., a zaskarżona decyzja ma jedynie charakter deklaratoryjny; 2. naruszenie prawa materialnego - przez niewłaściwe zastosowanie art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez przyjęcie, że zaistniały przesłanki do wygaśnięcia zarządu na podstawie tego przepisu, przy jednoczesnym pominięciu merytorycznej oceny tej przesłanki; 3. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - tj. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa, przez przyjęcie, że brak jest podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wygaszenia zarządu, gdy toczą się postępowania administracyjne w oparciu o przepisy art. 200 oraz art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ewentualnie o zmianę zaskarżonego wyroku przez orzeczenie o uchyleniu decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 29 października 2004 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 6 września 2004 r. nr [...], a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, iż zgodnie z art. 210 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, natomiast budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z tym samym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Z kolei art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. umożliwia najemcom garaży nieodpłatne nabycie własności garażu i użytkowania wieczystego gruntu. Zarząd zatem - wbrew stanowisku Sądu - nie wygasał z dniem 5 grudnia 1990 r., lecz ulegał z mocy prawa przekształceniu w użytkowanie wieczyste (odnośnie gruntów) i własność (odnośnie budynków i urządzeń) na rzecz dotychczasowego zarządzającego (na podstawie art. 210) lub wygasał na skutek nabycia własności i użytkowania wieczystego przez najemcę (na podstawie art. 211). Strona skarżąca podkreśliła, że przeciwna teza wcale nie wynika z powołanej przez Sąd uchwały Sądu Najwyższego, a ponadto stwierdziła, że uchwała ta jest już zdezaktualizowana. W związku z powyższym skoro w rozpoznawanej sprawie oba wskazane powyżej postępowania uwłaszczeniowe są w toku, to nie można jeszcze stwierdzić wygaśnięcia zarządu, a na pewno nie można określić na jakiej podstawie on wygasa. "P "- zakwestionowała również, jakoby zaskarżona decyzja miała charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny oraz podkreśliła, że wygaśnięcie zarządu jest jedynie konsekwencja przekształceń właścicielskich w oparciu o art. 200 i art. 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., które to przepisy nie stanowią podstawy do wydania odrębnej decyzji o wygaszeniu zarządu. W dalszej kolejności skarżące przedsiębiorstwo zauważyło, że decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w R. z dnia 4 września 1986 r. nr [...] nie określa celu, na jaki nieruchomości zostały oddane w zarząd, a jedynie stwierdza kto jest ich zarządcą i jaka jest wysokość rocznej opłaty z tego tytułu. Z tych też względów powoływanie się przez organy administracji na okoliczność, że teren stał się zbędny do realizacji celów statutowych strony skarżącej nie może być skuteczne wobec treści w/w decyzji. Ponadto skoro sam Sąd stwierdził, iż zarząd wygasł z mocy prawa w dniu 5 grudnia 1990 r., to tym samym nie jest możliwe, aby podstawą decyzji o wygaśnięciu zarządu był art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Tymczasem Sąd w zaskarżonym wyroku przyjmuje, że zaistniały przesłanki z art. 46 do wygaśnięcia zarządu, jednocześnie pomijając ich merytoryczna ocenę. Powyższa sprzeczność w ustaleniach Sądu uzasadnia zatem zarzut naruszenia art. 46. Natomiast zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przepisów postępowania strona skarżąca uzasadniła faktem, iż rozstrzygnięcia w postępowaniach uwłaszczeniowych prowadzonych z wniosków skarżącego i najemców garaży mają charakter zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a zatem postępowanie o wygaszeniu zarządu na ich czas winno być zawieszone, czego jednak Sąd nie zauważył. Jeżeli bowiem postępowania te zakończyłyby się pozytywnie dla któregokolwiek z wnioskodawców, to wydanie decyzji o wygaszeniu zarządu byłoby bezprzedmiotowe. Natomiast do momentu ich zakończenia wygaszenie zarządu mogłoby nastąpić jedynie na podstawie art. 46 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., jednakże żadna z przesłanek wyliczonych w tym przepisie w niniejszej sprawie nie zachodzi. Jak podkreśliło skarżące przedsiębiorstwo - nawet Sąd nie znalazł dla zaskarżonej decyzji uzasadnienia w wyżej wymienionym przepisie, skoro zdecydowała się na koncepcję wygaśnięcia zarządu z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna częściowo jest zasadna. Nie można podzielić zarzutu skargi kasacyjnej opartego na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący w zarzucie tym nie wykazał bowiem, na czym miało polegać naruszenie przepisów postępowania, a wskazał jedynie na naruszenie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Powołana przez skarżącego ustawa, jak już sama nazwa wskazuje, stanowi o ustroju sądów administracyjnych, a art. 1 tej ustawy dotyczy przedmiotu sądowej kontroli tj. kontroli działalności administracji publicznej. Zgodnie zaś z § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadza sie zatem do sprawdzenia, czy organy nie naruszyły prawa obowiązującego w dniu wydania decyzji i na podstawie stanu faktycznego istniejącego w tym dniu. Oparcie kontroli na innym kryterium np. celowości jest niedopuszczalne. Natomiast postępowanie przed sądami administracyjnymi reguluje inna ustawa - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być tylko wykazanie naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego (za wyjątkiem odpowiednio stosowanych przepisów art. 28 i 156 kpa), a nie przepisów proceduralnych mających zastosowanie w postępowaniu przed organami administracji publicznej. Prawidłowo postawiony zarzut naruszenia przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie powodował kontrolę działalności administracji publicznej. Podstawę skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 omawianej ustawy stanowi tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie art. 1 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych jako zarzut skargi kasacyjnej w świetle powyższego nie znajduje uzasadnienia, gdyż kontrola dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dotyczyła działalności administracji publicznej i była przez ten Sąd dokonana pod względem zgodności z prawem. Należy jednak podkreślić, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesza się postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zdaniem skarżącego jeżeli toczy się postępowanie jednocześnie z art. 200 i 211 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami to rozstrzygnięcie w tych sprawach, a w szczególności z art. 211, ma charakter wstępny dla rozstrzygnięcia innej sprawy w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Skarżący nie zwrócił uwagi, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się postanowienie Wojewody Podkarpackiego z dnia 15 lipca 2003 r. utrzymane w mocy postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 12 września 2003 r., którym zostało zawieszone postępowanie w sprawie z wniosku "P "- S.A. o stwierdzenie nabycia prawa wieczystego użytkowania nieruchomości zabudowanej boksami garażowymi, o których mowa w decyzji o wygaśnięciu zarządu, do czasu rozstrzygnięcia właśnie sprawy wygaszenia zarządu co do tej nieruchomości. Jednocześnie Wojewoda wskazał na konieczność rozpoznania sprawy najemców garaży przez Prezydenta Miasta R. w trybie art. 211 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który to przepis stanowi lex specialis w stosunku do art. 200 w/w ustawy. Natomiast z materiału dowodowego wynika, że najemcy garaży złożyli wnioski o nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów pod garażami wraz z nabyciem prawa własności tych garaży jeszcze na podstawie art. 8 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (obecnie art. 211), która to sprawa nie została jeszcze zakończona w postępowaniu administracyjnym. Zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 46 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Z decyzji z dnia 4 września 1986 r. o zarządzie wynika, że zarząd został stwierdzony w stosunku do "P "- w R. na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99). Artykuł ten znajdował się w rozdziale o przepisach przejściowych i końcowych tej ustawy. W brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji stanowił, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Przepis ten nie zawierał wbrew ustaleniom Sądu I instancji ani ust. 1, 2 czy 3, dodanie bowiem przepisów w brzmieniu cytowanym przez Sąd nastąpiło dopiero przez art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 października 1994 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości oraz ustawy zawierającej ustawę o gospodarce gruntami o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 123, poz. 601), która weszła w życie w dniu 8 grudnia 1994 r. Przed wejściem w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości dominującą formą korzystania przez państwowe jednostki organizacyjne z nieruchomości państwowych było użytkowanie. Na podstawie podanego wyżej przepisu art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. przeszły zatem w zarząd w rozumieniu tej ustawy grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, natomiast nie zostały objęte nią inne formy korzystania jak najem czy dzierżawa. Stan taki był do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741) tj. do dnia 1 stycznia 1998 r. Wejście w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464) wbrew stanowisku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie uchyliło z mocy prawa zarządu ustanowionego w oparciu o wcześniejszej przepisy w tym przedmiocie, które zostały wyżej omówione. Natomiast ustawa ta wprowadza art. 2, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa czy gminy (z wyłączeniem gruntów PFZ) będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. "Nie narusza to praw osób trzecich". Przekształcenie podmiotowe osób prawnych dokonane po 4 grudnia 1990 r. nie ma wpływu na "uwłaszczenie" jedynie w decyzji potwierdzenie praw winno być skierowane do nowych podmiotów, które powstały na skutek przekształcenia. W roszczeniu z art. 2 tej ustawy zarząd jest nie tylko przesłanką nabycia użytkowania wieczystego. Rozumowanie Sądu bez poparcia żadnym przepisem prawnym, że zarząd w stosunku do skarżącej wygasł w dniu 5 grudnia 1990 r. skutkowałoby niemożliwości prowadzenia postępowania w oparciu o wyżej wskazany przepis ustawy. W tym właśnie wypadku decyzja potwierdza przejście zarządu w użytkowanie wieczyste ma charakter deklaratoryjny. Jeżeli przekształcenie zarządu w wieczyste użytkowanie staje na przeszkodzie prawom osób trzecich, to zgodnie z powołaną przez Sąd uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 27 sierpnia 1996r., III CZP 95/96, OSNC 1997/1/3 niezbędna jest decyzja o wygaszeniu zarządu celem jego wykreślenia. Decyzja taka nie ma charakteru deklaratoryjnego, gdyż wygaszenie zarządu stwarza nowy stan prawny do tej nieruchomości. Do dnia wydania ostatecznej decyzji w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. - która powoduje, że zarząd który stanowił przesłankę nabycia użytkowania nieruchomości przestaje istnieć, gdyż w miejsce jego wchodzi nowe prawo, jakim jest użytkowanie wieczyste - zarząd istniał aż do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741). Jest to ten okres przejściowy, o którym mowa w uchwale Sądu Najwyższego. Z dniem 1 stycznia 1998 r. stosownie do art. 199 ust. 2 tej ustawy zarząd przekształcił się w trwały zarząd, którego treść jak i gospodarowanie zostało uregulowane w art. 43-50 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Gdyby zarząd wygasł z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r., to ustawodawca nie wprowadziłby do ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 199 ust. 2, który to przepis wyraża unormowanie stosunków i nie pociąga za sobą obowiązku wydania decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie miał na uwadze zarówno zasady określone w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami co do trwałego zarządu jak i wygaśnięcia trwałego zarządu, który następuje na zasadach określonych w ustawie. Nie można podzielić zarzutu skarżącego, ze skoro decyzja o zarządzie nie przewiduje celu, na jaki nieruchomość została oddana w zarząd, to nie można stwierdzić wygaśnięcia zarządu. Nie do przyjęcia jest stanowisko skarżącego w tym przedmiocie, prowadziłoby ono bowiem do sytuacji, że nigdy nie dochodziłoby do wygaśnięcia zarządu. Pomocny przy rozpoznawaniu tej kwestii może być plan zagospodarowania przestrzennego i przewidziany sposób gospodarowania. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło