II SA/Ke 1168/05

Sygnatura akt: II SA/Ke 1168/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant: Sekr. sąd. Dorota Pawlicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2006 r. sprawy ze skargi Z.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M.M. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy, w tym podatek VAT 52,80 zł) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. II SA/ Ke 1168/05 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania Z. C. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., nakazującej Z. C. rozbiórkę drewnianej wiaty o wymiarach 9,10 na 3,0 m, przylegającej do budynku gospodarczego na działce sąsiedniej, znajdującej się na działce w M. przy ul. S. gm. S., na podstawie art. 138 § 1pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ ten ustalił, że sprawa przedmiotowej wiaty toczy się od 1998 r. i była rozpatrywana przez organy I i II instancji, jak również była przedmiotem skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uchylając decyzje organów I i II instancji wskazał na naruszenie przepisów art. 7, 77 80 kpa i wykazał braki w ustaleniach faktycznych, w tym m. in. brak ustaleń odnośnie istniejących zagrożeń dla ludzi i mienia oraz dla obiektu, brak przeprowadzenia dowodu na okoliczność ustalenia zarządcy obiektu, brak dokonania oceny zeznań przesłuchanych w sprawie świadków a także dowolność ustalenia przez organy, że w 1990 r. wybudowano nowy obiekt budowlany / przy jednoczesnym przyjęciu oświadczenia Z. C., twierdzącej, że w 1990 r. dokonano jedynie remontu wiaty/. Ponadto sąd wykazał naruszenie art. 79 kpa, bowiem na rozprawie administracyjnej w dniu 2.12.1998 r. nie stawiła się Z. C. i brak było dla niej zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji decyzją z dnia [...] podjętą na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. nakazał Z. C.rozbiórkę wiaty. Na skutek odwołania decyzja ta została uchylona z uwagi na naruszenie uprawnień strony z art. 79 § 2 kpa jak również z wagi na niezbędność wyjaśnienia sprawy dotyczącej zgłoszenia remontu wiaty. W wyniku ponownego postępowania,w tym oględzin na działce, organ I instancji wydał w dniu [...] decyzję będącą przedmiotem obecnego rozpatrywania. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, że przedmiotowa wiata powstała na początku lat 90-tych z elementów istniejącego wcześniej w tym miejscu obiektu o długości około 30 m, to jest po jego rozbiórce. Na budowę tej wiaty inwestorzy nie posiadali pozwolenia na budowę, jakie było wymagane w myśl art. 44 ust.1 pkt 1 i 2 obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego. Za takie pozwolenie nie można bowiem uznać pisma Urzędu Gminy w W. z dnia 8.07.1989r. bowiem dotyczy ono zgłoszonego remontu wiaty/ informuje, że na remont wiaty nie było wymagane pozwolenie na budowę/ nie zaś jej budowy, jaka faktycznie została przez inwestorów dokonana. Dlatego brak podstaw do uznania, że przedmiotowa wiata została jedynie wyremontowana, bowiem przeczy temu faktycznie wykonany zakres robót, polegający na rozbiórce istniejącego wcześniej obiektu / znacznie dłuższego niż przedmiotowa wiata/. Zgodnie z art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawa budowlanego, w stosunku do obiektów budowlanych, których budowa została zrealizowana bez pozwolenia na budowę i zakończona przed 1 stycznia 1995 r. mają zastosowanie przepisy dotychczasowe. W podstawie prawnej swojej decyzji organ I instancji wskazał przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Z treści art. 40 tej samej ustawy wynika, że decyzja rozbiórki w trybie art. 37 ust. 1 pkt 2 może być wydana, gdy nie istnieją możliwości dokonania zmian lub przeróbek obiektu budowlanego, doprowadzających go do stanu zgodnego z przepisami. Dokonując analizy zgodności wiaty z obowiązującymi przepisami organ II instancji stwierdził, że jak wynika z ustaleń, wiata o wymiarach 9,10 na 3,0 m jest drewniana i została usytuowana przy granicy sąsiedniej działki. Obiekt ten przylegając częściowo do budynku gospodarczego na działce sąsiedniej, a częściowo do drewnianego ogrodzenia, znajdującego się w granicy działki , nie posiada praktycznie żadnej ściany od strony granicy, nie jest przy tym trwale związany z gruntem/ konstrukcja ustawiona jest punktowo na kamieniach/. Wykonana dokumentacja fotograficzna wskazuje na duże zużycie elementów drewnianych oraz na niestabilność konstrukcji. W dacie budowy wiaty obowiązywało rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki, którego przepis § 12 ust. 1 stanowił, że budynki gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych powinny być usytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta mogła być zmniejszona, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie miała otworów okiennych i drzwiowych. Przepis § 13 tego rozporządzenia dopuszczał sytuowanie bezpośrednio przy granicy budynku gospodarczego ze ścianami z materiałów niepalnych i z dachem o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych, jeżeli nie utrudni to prawidłowej zabudowy działki sąsiedniej, a ponadto jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Drewniana konstrukcja przedmiotowej wiaty, bez własnej ściany oddzielenia ppoż. od strony granicy nie spełniała tych wymogów, stanowiąc zagrożenie pożarowe. W dacie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowej wiaty obowiązywało rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, którego przepis § 270 ust 1 przewidywał, że budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki winien mieć ścianę oddzielenia ppoż. od strony działki sąsiedniej, której przedmiotowa wiata nie posiada. Z uwagi na fakt, że obiekt ten stanowi samowolę budowlaną, jego dalsze istnienie i użytkowanie warunkuje zgodność z przepisami obowiązującego obecnie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 271 ust. 12 pkt 1 przewiduje ścianę oddzielenia ppoż., spełniającą wymogi § 232 tj. wykonaną z materiałów niepalnych. Ponieważ przedmiotowa wiata jest drewniana, usytuowana bezpośrednio przy granicy i nie posiada żadnej ściany, oznacza to, że nie spełnia ona wymagań określonych tym przepisem. Konstrukcja przedmiotowej wiaty naruszała przepisy obowiązujące w dacie jej budowy, narusza także przepisy obowiązujące obecnie, powodując niebezpieczeństwo ludzi i mienia oraz niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych sąsiedniej działki przez stworzenie strefy zagrożenia pożarowego, spowodowanej brakiem ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Nie istnieją możliwości dokonania zmian lub przeróbek tego obiektu, doprowadzających go do zgodności z przepisami określonymi art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż przeróbki te doprowadzałyby do wykonania nowego budynku / fundamentów, ścian i dachu/ od podstaw z innym usytuowaniem. Zatem zasadne było zdaniem organu odwoławczego wydanie nakazu rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 tego prawa. Odnosząc się do zawartych w odwołaniu Z. C. zarzutów, iż organ I instancji nie przesłuchał w jej obecności wskazanych prze nią świadków, jak również, że nie uwzględnił jej zeznań i wniosków, że w trakcie oględzin w dniu 3 lutego 2003 r. stan techniczny budynku został opisany "złośliwie i fałszywie", gdyż jej zdaniem nieprawdą jest to, że jej wiata nie jest trwale związana z gruntem i że jej dach jest zniszczony, organ II instancji wskazał, że sprawą drugorzędną jest stan techniczny przedmiotowej wiaty wobec jednoznacznego wykazania, że jej samowolna budowa powoduje naruszenie obowiązujących zarówno w dacie budowy jak i wszczęcia postępowania oraz obecnie przepisów, powodując niebezpieczeństwo ludzi i mienia i nie można tego stanu zmienić poprzez przeróbki obiektu, gdyż przeróbki te sprowadzałyby się do wykonania nowego obiektu. Brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń zawartych w protokole z dnia 03.02.2004 skoro protokół ten został po odczytaniu jego treści podpisany przez Z. C. bez zastrzeżeń a stan techniczny wiaty został udokumentowany wykonaną dokumentacją fotograficzną, wskazującą na znaczne zużycie elementów drewnianych oraz niestabilność jej konstrukcji, niezwiązanej trwale z gruntem / ustawionej na kamieniach/.W postępowaniu administracyjnym nie ma obowiązku przesłuchiwania świadków w obecności strony a złożone przez świadków skarżącej ustne oświadczenia zostały ocenione przez organy i nie ma potrzeby odbierania od tych świadków ponownie oświadczeń. Prawo złożenia oświadczenia przysługiwało także R. C., uznanemu za stronę postępowania, który jednak, mimo prawidłowego zawiadomienia o oględzinach, pozbawił się możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu. W skardze na tę decyzje / mylnie nazwaną zażaleniem/ Z.C. zarzuciła, że budynek będący przedmiotem sporu stawiał jej teść przed 1960 r. a w 1990 r. remontował go jej nieżyjący mąż S. C.z synem J., ona ma 70 lat, jest inwalidka niezdolną do pracy i nie jest w stanie sprostać wymaganiom urzędów. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie przed sądem skarżąca dodatkowo zarzuciła, że ponieważ współwłaścicielami nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy budynek, są B. i M. małżonkowie C. w ½ części oraz S. i Z.małżonkowie C. w ½ części, nie można zaakceptować postępowania mającego na celu rozbiórkę obiektu z wyłączeniem któregokolwiek ze współwłaścicieli i że w związku z powyższym organ dopuścił się naruszenia art. 10 kpa poprzez nakazanie rozbiórki wyłącznie Z. C. S. C. zmarł, organ nie ustalił jego spadkobierców, na których, zgodnie z powołanym przez skarżącą wyrokiem NSA z dnia 25.10.1998r. sygn. IV SA 1790/96 przechodzą prawa i obowiązki wiążące się z nieruchomością i do których powinny być kierowane wszelkie rozstrzygnięcia, w tym decyzje zmierzające do usunięcia skutków samowoli budowlanej na tej nieruchomości. Skarżąca zarzuciła także, że organ nie ustalił daty zakończenia rzekomej budowy wiaty ani też, że miało miejsce budowanie obiektu budowlanego, mimo, że ma to znaczenie w kwestii legalizacji budowy albowiem przedawnienie ścigania samowoli w trybie administracyjnym następuje po upływie 5 lat od zakończenia budowy. Zarzuciła także, że trudno przyjąć, aby organ wykazał, iż obiekt ten powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, nie dokonano bowiem w tym względzie wizji lokalnej z udziałem właściwych służb tj. Straży Pożarnej, która potwierdziłaby fakt, iż budowla stanowi zagrożenie pożarowe. To, że wiata jest drewniana, nie świadczy o tym, że stanowi zagrożenie pożarowe, przylega bowiem do budynku murowanego. Sam organ nie może zdaniem skarżącej posiadać takiej specjalistycznej wiedzy w tym względzie i dlatego dopuścił się naruszenia art. 7 i 77 kpa. W odpowiedzi na tę skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu swojej decyzji i dodatkowo podnosząc /w związki ze stwierdzeniem skarżącej, że wiata powstała przed 1960 r./ że i wówczas na jej budowę było wymagane pozwolenie na budowę, którego skarżąca nie przedstawiła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, który z mocy art. 103 ust. 2 aktualnie obowiązującego prawa budowlanego ma zastosowanie w niniejszej sprawie, obowiązanym do dokonania rozbiórki obiektu budowlanego jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu. Uchylając poprzednio wydane w tej sprawie decyzje, nakładające na Z. C., jako zarządcę, obowiązek dokonania rozbiórki obiektu, Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku z dnia 27 maja 2003 r. m. in. podniósł, że organy nie wyjaśniły dlaczego decyzja o rozbiórce adresowana jest do Z. C. oraz wskazał, że przyjęto, że jest ona zarządcą obiektu, ale nie przeprowadzono na tę okoliczność żadnego dowodu. Aktualnie w zaskarżonej decyzji nie określono już skarżącej jako zarządcy, ale nadal pozostaje niewyjaśniona okoliczność, dlaczego obowiązek rozbiórki został nałożony tylko na nią. Z akt sprawy / ale już nie z uzasadnienia decyzji, która na ten temat milczy/ zdaje się wynikać, że remontu wiaty, polegającego faktycznie, jak to ustalił organ na jej odbudowie, dokonał nieżyjący mąż Z. C. S. C. wraz z synem J. Jego spadkobiercami ustawowymi oprócz żony są dwaj synowie – J. i R. C., którzy w postępowaniu administracyjnym, po kolejnym uchyleniu decyzji organu I instancji, zostali uznani za stronę postępowania. Tak więc, o ile organ uznał, że należy nałożyć obowiązek rozbiórki na inwestora, powinien taki obowiązek nałożyć na wszystkich spadkobierców S. C. Z kolei jeśli taki obowiązek chciał nałożyć na Z. C. jako właścicielkę, powinien był nałożyć go na wszystkich współwłaścicieli. nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy Z. C. nie jest jedyną właścicielką. Oprócz niej są pozostali spadkobiercy S. C. a także spadkobiercy B.i M. C./ co również zdaje się wynikać ze znajdującego się w aktach pisma Starosty Powiatowego z dnia 18 lipca 2003 r., adresowanego do organu I instancji; zaskarżona decyzja nie zawiera żadnych ustaleń odnośnie tego, kto jest właścicielem nieruchomości/. Ponieważ powyższe kwestie nie zostały należycie wyjaśnione a w szczególności nadal pozostaje niewyjaśniona kwestia, dlaczego obowiązek rozbiórki został nałożony wyłącznie na Z. C., należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 77 oraz 107 kpa a także art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./, zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. O ile okazałoby się, że oprócz skarżącej i jej synów, współwłaścicielami nieruchomości są także inne osoby, to postępowanie w tej sprawie było prowadzone także z naruszeniem art. 10 kpa. Pozostałe, zawarte w skardze jak i w piśmie procesowym zarzuty nie są uzasadnione. W szczególności wystarczające było ustalenie, iż wiata została postawiona na początku lat 90-tych, albowiem obowiązujące przepisy nie przewidują, aby po upływie 5 lat od zakończenia budowy nie było możliwe nakazanie rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu. Ustalenie, iż obiekt ten został postawiony wówczas, a nie w latach 50-tych także uznać należy za prawidłowe w świetle zgromadzonego materiału a w każdym bądź razie ustaleń takich nie można uznać za dowolne. Organ należycie uzasadnił i wykazał, że wiata , z uwagi na to, że jest drewniana, nie ma ściany ppoż. i usytuowana jest tuż przy granicy działki, narusza obowiązujące przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. / Dz. U. Nr 75 poz.690 ze zm./, które z mocy § 207 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1 mają zastosowanie do obiektu będącego przedmiotem sprawy przez co stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia. Wbrew zarzutom skarżącej, do poczynienia takich ustaleń nie było wymagane posiadanie jakiejś specjalistycznej wiedzy. W świetle zaś protokołu z oględzin, przeprowadzonych w dniu 2 lutego 2004 r. a w szczególności dokumentacji fotograficznej, za prawidłowe uznać należy ustalenia, iż jest ona w złym stanie i nie jest możliwe dokonanie takich jej zmian i przeróbek, które doprowadziłyby do stanu zgodnego z przepisami, gdyż przeróbki te faktycznie musiałyby się sprowadzać do wykonania nowego obiektu. Mając jednak na uwadze wcześniej wskazane nieprawidłowości, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./. zaś o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej na podstawie art. 250 tej samej ustawy w zw. z § 20 i 18 ust. 1 pkt 1 c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm./. Jednocześnie na podstawie art. 152 uppsa sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana do chwili uprawomocnienia się wyroku.