I SA/Gl 1895/05

WyrokWSA w Gliwicach2006-06-02

Skład orzekający: Ewa Madej, Eugeniusz Christ, Małgorzata Wolf-Mendecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Naczelnik Urzędu Skarbowego jest właściwy rzeczowo do wykonania postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym obejmującym zarówno grożący przepadek, jak i karę grzywny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jest właściwy do wykonania postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, które obejmuje zarówno grożący przepadek, jak i karę grzywny. Kluczowe znaczenie ma art. 195a § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, który pozwala prokuratorowi lub sądowi zlecić wykonanie takiego połączonego zabezpieczenia urzędowi skarbowemu, przesądzając tym samym o administracyjnym trybie postępowania egzekucyjnego. Organy egzekucyjne działają w trybie właściwym dla siebie, nawet w przypadku zbiegu przedmiotów zabezpieczenia.
Stan faktyczny
Prokurator Okręgowy w C. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o odmowie przystąpienia do zabezpieczenia majątkowego na majątku podejrzanych J. i A. T. na podstawie tytułu wykonawczego w postaci postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym. Organy administracyjne uznały, że urząd skarbowy nie jest właściwy rzeczowo do wykonania tego zabezpieczenia, gdyż obowiązek ten podlega wykonaniu w trybie cywilnoprawnym. Prokurator zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, wskazując na właściwość urzędu skarbowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Madej (spr.) Sędziowie sędzia NSA Eugeniusz Christ sędzia NSA Małgorzata Wolf-Mendecka Protokolant Iwona Dybkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Prokuratora Okręgowego w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]r. Nr [...]. Postanowieniem z [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 292 § 2 kodeksu postępowania karnego, po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Okręgowego w C. z [...] r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] r. nr [...] o odmowie przystąpienia do zabezpieczenia na majątku podejrzanych J. i A. T. – na podstawie tytułu wykonawczego, tj. postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. o zabezpieczeniu majątkowym z [...] r. sygn. akt [...]- zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ ten wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił przyjęcia do realizacji postanowienia prokuratora z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] o zabezpieczeniu majątkowym na majątku podejrzanych J. i A. T. grożącego przepadku przedmiotów pochodzących pośrednio i bezpośrednio z przestępstwa określonego w art. 299 § 1 kodeksu karnego i kary grzywny w wysokości po [...] zł od każdego z podejrzanych. Organ I instancji stanął bowiem na stanowisku, iż obowiązek objęty wnioskowanym zabezpieczeniem podlega z mocy samego prawa zabezpieczeniu w trybie cywilnoprawnym, a nie administracyjnoprawnym i tym samym urząd skarbowy nie jest właściwy rzeczowo do realizacji obowiązku objętego postanowieniem o zabezpieczeniu. Jednocześnie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. stwierdził, iż wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. nie spełniał kryteriów formalnych, o których mowa w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych zatem względów organ ten – działając w oparciu o przepis art. 157 § 1 zd. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – odmówił wykonania zabezpieczenia. W zażaleniu z 22 lipca 2005 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w C. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 25 § 2, art. 27 i 195a kodeksu karnego wykonawczego. Wniósł o jego uchylenie i stwierdzenie właściwości Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. do wykonania wydanego w niniejszej sprawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Na uzasadnienie swego stanowiska podniósł, iż wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odbywa się w zasadzie według przepisów kodeksu karnego wykonawczego, który w art. 2 zalicza administracyjne organy egzekucyjne i urzędy skarbowe do organów postępowania wykonawczego. Równocześnie przytoczył treść przepisów art. 25 § 2, art. 27 i art. 195a kodeksu karnego wykonawczego i skonstatował, iż bezspornym jest, że właściwym do wykonania wydanego w postępowaniu karnym postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym jest Urząd Skarbowy w K. Wskazał również, iż fakt przywołania w postanowieniu o zabezpieczeniu, jako jego podstawy, art. 292 § 1 kodeksu postępowania karnego wskazuje jedynie na sposób zabezpieczenia, w szczególności zaś nie przesądza o tym, iż organem właściwym do jego wykonania jest komornik sądowy. Dodał przy tym, iż podstawą postanowienia o zabezpieczeniu był także art. 292 § 2 kodeksu postępowania karnego – dotyczący przepadku, który również określa jedynie sposób zabezpieczenia tego przepadku. Po zapoznaniu się z aktami sprawy i rozpoznaniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził, iż zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w żaden sposób nie naruszyło prawa. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy – w ślad za stanowiskiem organu egzekucyjnego I instancji – wskazał, iż postanowienie Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. ([...] Wydział [...]) z [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] wydane zostało na podstawie art. 291, 292 i 293 kodeksu postępowania karnego. Podniósł, iż wprawdzie przepisy art. 2 pkt 7 i 8 kodeksu karnego wykonawczego zaliczają administracyjne organy egzekucyjne i urzędy skarbowe do organów postępowania wykonawczego, tym niemniej do organów takich zalicza się również sądowy organ egzekucyjny, a art. 292 kodeksu postępowania karnego stanowi, iż zabezpieczenie następuje w sposób wskazany w kodeksie postępowania cywilnego. Tym samym, organ odwoławczy nie podzielił zarzutu zażalenia, iż cytowany przepis nie przesądza o organie właściwym do wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Nadto podkreślił, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego jest organem egzekucyjnym, który działa wyłącznie w oparciu o ustawę z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, chyba, że jej przepisy odsyłają do przepisów kodeksu postępowania cywilnego, czego jednak w odniesieniu do postępowania zabezpieczającego nie uczyniono. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w K., wskazane wyżej okoliczności przesądzają o tym, iż w przedmiotowej sprawie organem właściwym do wykonania postanowienia Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. o zabezpieczeniu majątkowym na majątku podejrzanych J. i A. T. nie może być organ egzekucyjny powołany do prowadzenia egzekucji w trybie administracyjnym, a co za tym idzie, nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia. Na to postanowienie, Prokurator Okręgowy w C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie. Postanowieniu temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 195a § 1 kodeksu karnego wykonawczego poprzez niesłuszne uznanie, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. nie był właściwy do wykonania wydanego w sprawie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Uzasadniając swoje stanowisko, skarżący na wstępie podniósł, iż wykonywanie postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym odbywa się w sposób określony przepisami kodeksu karnego wykonawczego, który w art. 2 zalicza administracyjne organy egzekucyjne i urzędy skarbowe do organów postępowania wykonawczego. Przytoczył treść art. 27 kodeksu karnego wykonawczego oraz – dodanego ustawą z 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych ustaw – art. 195a § 1 kodeksu karnego wykonawczego, który – jego zdaniem – w rozpatrywanej sprawie ma pełne zastosowanie. Odnosząc się do argumentów Dyrektora Izby Skarbowej skarżący stwierdził, iż przepis art. 292 § 1 kodeksu postępowania karnego nie przesądza o właściwości organów do wykonania zabezpieczenia. Podkreślił przy tym, iż podstawą wydania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym był również przepis art. 292 § 2 kodeksu postępowania karnego, określający sposoby zabezpieczenia grożącego przepadku. Tak czy inaczej – zdaniem skarżącego – treść przepisu art. 292 § 1 kodeksu postępowania karnego wskazuje jedynie na sposób zabezpieczenia, nie przesądzając jednocześnie o właściwości organów do jego wykonania. Pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jakoby zaopatrzone w klauzulę wykonalności postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym mogło być wykonywane jedynie przez komornika sądowego działającego na podstawie przepisów postępowania cywilnego, skarżący uznał za dowolny. Wskazał, iż nadanie klauzuli wykonalności ma jednie znaczenie generalnego dozwolenia egzekucji na podstawie danego tytułu egzekucyjnego. Nadto, fakt, iż w oparciu o art. 295 § 1 kodeksu postępowania karnego sporządzono protokół tymczasowego zajęcia mienia ruchomego - w ocenie skarżącego - nie stanowił również przeszkody do realizacji postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym. Odnosząc się do zarzutu organu egzekucyjnego I instancji, jakoby wniosek Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. nie spełniał kryteriów formalnych, o których mowa w art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarżący podniósł, iż przepisy nie nakładają na prokuratora obowiązku zlecenia wykonania postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w określonej formie. Wskazał przy tym na treść rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 kwietnia 1992r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek prokuratury (Dz. U. Nr 94 poz. 70 ze zm.) oraz na art. 170 § 1 przepisów wprowadzających i końcowych ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to – w jego ocenie – przemawiają za odmiennym traktowaniem postanowienia prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym, które to postanowienie w zakresie wykonania grożącego przepadku natychmiast wykonalne. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Podkreślił ponownie, iż przepis art. 292 § 1 kodeksu postępowania karnego w sposób definitywny zwalnia administracyjne organy egzekucyjne z realizacji postanowień o zabezpieczeniu majątkowym. Podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego działa w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Przytoczył treść art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym stanowiącego, iż do obowiązków, które wynikają z decyzji, postanowień lub innych orzeczeń niż określone w art. 3 i art. 3a cyt. ustawy, stosuje się egzekucję administracyjną tylko wówczas, gdy odrębne ustawy tak stanowią. Zdaniem organu odwoławczego, treść nadanej tytułowi egzekucyjnemu – postanowieniu Prokuratora Prokuratury Okręgowej w C. o zabezpieczeniu majątkowym – klauzuli wykonalności przemawia za tym, iż tytuł ten podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej, a co za tym idzie, przez komornika sądowego. Na rozprawie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę i jej argumentację, a ponadto zarzucił, że zaskarżone postanowienie narusza także art. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podkreślił ponadto powody, dla których dodano do Kodeksu karnego wykonawczego art. 195a i jego role w sprawnym zabezpieczaniu i egzekwowaniu kar majątkowych w postępowaniu karnym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuję: Skargę uznać należało za uzasadnioną. Na wstępie stwierdzić należy, iż instytucja zabezpieczenia majątkowego przewidziana w przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) zwanej dalej k.p.k. ma na celu zapewnienie możliwości wykonania kar i środków karnych o charakterze majątkowym, które mogą być orzeczone w przyszłym wyroku, jak również roszczeń odszkodowawczych, co do których możliwe jest rozstrzygnięcie o nich w postępowaniu karnym. Ma ona przeciwdziałać potencjalnemu ukryciu, sprzedaniu, czy też pozbyciu się w inny sposób mienia przez oskarżonego, a jej szybka realizacja może być warunkiem właściwej i całkowitej realizacji wyroku skazującego oskarżonego na kary majątkowe oraz zasądzającego roszczenia majątkowe. Treść przepisu art. 293 § 1 k.p.k. wskazuje, iż postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym może być wydane na etapie postępowania przygotowawczego, tj. od momentu wydania postanowienia o przedstawieniu konkretnej osobie zarzutów do momentu wniesienia aktu oskarżenia do sądu. Musi ono określać zakres i sposób zabezpieczenia. Z tego też typu sytuacją mamy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Postanowieniem z [...]r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w C. – działając w oparciu o przepisy art. 291, 292 i 293 § 1 k.p.k. – zdecydował o zabezpieczeniu na mieniu podejrzanych J. T. i A.T. grożącego przepadku oraz kary grzywny w wysokości po [...] złotych. Jako sposób zabezpieczenia wskazano: zajęcie wymienionych w tym postanowieniu ruchomości znajdujących się na terenie nieruchomości położonej w [...] nr [...] oraz zajęcie wierzytelności i innych praw majątkowych podejrzanych. W uzasadnieniu stwierdził, iż podejrzanym zarzucono popełnienie między innymi przestępstwa z art. 299 § 1 kodeksu karnego, za które można orzec przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio i pośrednio z przestępstwa. Nadto – jak wskazano - Sąd władny jest w tym przypadku orzec karę grzywny w wysokości do 360 stawek dziennych, przy czym wysokość jednej stawki może wynosić [...] złotych. Postanowieniem z [...] r. Sąd Rejonowy w C. pod sygn. akt [...] postanowieniu Prokuratora o zabezpieczeniu majątkowym w części dotyczącej zajęcia ruchomości nadał klauzulę wykonalności. Powyższe postanowienie o zabezpieczeniu Prokurator skierował do wykonania do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K.. Z okoliczności sprawy wynika zatem, iż istota zaistniałego między stronami sporu sprowadzała się do ustalenia organu właściwego rzeczowo do wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem Prokuratora Okręgowego w C. o zabezpieczeniu majątkowym. W tej mierze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił stanowisko skarżącego. Wskazać należy, iż wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym odbywa się w oparciu o przepisy ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) zwanej dalej k.k.w., a zatem celem ustalenia organu właściwego do wykonania wskazanego wyżej postanowienia o zabezpieczeniu, należy odnieść się do przepisów tejże ustawy, w szczególności przepisów normujących postępowanie egzekucyjne. Analiza tych regulacji wskazuje, iż wprawdzie na mocy art. 25 § 1 k.k.w. egzekucję zasądzonych roszczeń cywilnych, orzeczonej grzywny, świadczenia pieniężnego, należności sądowych oraz zobowiązania określonego w art. 52 kodeksu karnego prowadzi się według przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, a z mocy § 2 tego przepisu przepis ten stosuje się również do wykonania postanowień o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych będących przedmiotem postępowania karnego oraz grzywny, natomiast przepis art. 27 k.k.w. stanowi, iż egzekucję środka karnego przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa prowadzi urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli niniejsza ustawa nie stanowi inaczej, tym niemniej w okolicznościach rozpatrywanej sprawy w pełni znajduje zastosowanie przywoływany wielokrotnie przez skarżącego przepis art. 195a § 1 k.k.w. Przepis ten statuuje zasadę, iż jeżeli jednym postanowieniem zabezpieczono grożący przepadek oraz grzywnę, obowiązek naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, świadczenie pieniężne albo nawiązkę, sąd lub prokurator, który wydał to postanowienie, może zlecić jego wykonanie w całości organowi, o którym mowa w art. 187 k.k.w., a więc urzędowi skarbowemu. Podkreślenia wymaga fakt, iż przepis ten w brzmieniu nadanym przez art. 3 pkt 12 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 111, poz. 1061) obowiązuje od 1 lipca 2003 r. Tym samym znajduje on w pełni zastosowanie w realiach niniejszej sprawy. Za nietrafne zatem uznać należało stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę, jakoby przepis art. 292 § 1 k.p.k. definitywnie zwalniał administracyjne organy egzekucyjne od realizacji tego typu zabezpieczeń. Wskazać bowiem należy, że treść tego przepisu wskazuje jedynie na generalne odesłanie do przepisów ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz.296 ze zm.) zwaną dalej k.p.c., w szczególności przepisu art. 747 k.p.c. w zakresie sposobu zabezpieczenia roszczeń majątkowych oraz grzywien. Jeśli zaś chodzi o zabezpieczenie grożącego przepadku, to w przepisie art. 292 § 2 k.p.k. ustawodawca zrezygnował z odesłania do k.p.c. i w sposób odmienny wymienił możliwe sposoby zabezpieczenia (przepis ten stanowi zarazem lex specialis względem przepisu § 1 art. 292 k.p.k.) stanowiąc, iż zabezpieczenie grożącego przepadku następuje przez zajęcie ruchomości, wierzytelności i innych praw majątkowych oraz przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania nieruchomości. Zakaz ten podlega ujawnieniu w księdze wieczystej, a w jej braku, w zbiorze złożonych dokumentów. Dopuszcza się tutaj również ustanowienie zarządu nad nieruchomością lub przedsiębiorstwem oskarżonego, czego nie przewiduje ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy zatem przyjąć, iż przepis art. 292 k.p.k. określa różne sposoby zabezpieczenia w zależności od jego przedmiotu. Stąd – mając na uwadze treść przywołanego już przepisu art. 27 k.k.w. - wniosek, iż zabezpieczenie grożącego przepadku wykonuje urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze zmianami wynikającymi z k.k.w. i przy uwzględnieniu sposobów zabezpieczenia wymienionych w treści § 2 art. 292 k.p.k., natomiast zabezpieczenie grożącej grzywny, nawiązki, świadczenia pieniężnego oraz roszczeń cywilnych następuje – co do zasady - według procedury cywilnej, ale w sytuacji, o której mowa w treści art. 195a k.k.w., tj. kiedy dojdzie do swoistego zbiegu przedmiotów zabezpieczenia, a sąd lub prokurator zleci jego wykonanie urzędowi skarbowemu, obowiązek ten będzie również spoczywał na tymże, wyznaczonym, organie, który działa we właściwym dla siebie trybie w odniesieniu do całości zleconego mu zabezpieczenia. Wprawdzie w przepisie art. 195a § 1 i § 2 k.k.w. nie zawarto wyraźnego uregulowania kwestii trybu prowadzenia zabezpieczenia i egzekucji, ale za uprawnione trzeba uznać w tym zakresie zastosowanie analogicznego rozwiązania, jakie zawarte jest w art. 773 Kodeksu postępowania cywilnego, który stanowi, że w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej kwestię dalszego prowadzenia egzekucji rozstrzyga sąd, postanawiając, który organ egzekucyjny – sądowy czy administracyjny - ma dalej prowadzić łącznie egzekucje w trybie właściwym dla danego organu. Także w sytuacji dokonania przez prokuratora lub sąd wyboru zgodnie z art. 195a k.k.w. jednego organu w postaci urzędu skarbowego do dokonania łącznego zabezpieczenia (a po wydaniu wyroku – łącznej egzekucji) winna mieć zastosowanie zasada, że wyznaczony organ egzekucyjny działa w trybie dla niego właściwym, tak jak przy zbiegu egzekucji. Nie budzi wątpliwości, że naczelnik urzędu skarbowego, będący administracyjnym organem egzekucyjnym, działa wyłącznie w oparciu o ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym. Argumentu tego użyto jednak w postanowieniu tego organu oraz utrzymującym je w mocy postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w K. w sposób wadliwy, pozostający w sprzeczności z art. 3 w związku z art. 2 § 1 pkt 5 oraz z art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to przepisy – wbrew stanowisku obu organów - mają zastosowanie w spornej sprawie i stanowią podstawę (łącznie z art. 195a k.k.w.) do wykonania zabezpieczenia w tej sprawie przez urząd skarbowy. I tak, art. 27 Kodeksu karnego wykonawczego przesądza o tym, że środek karny przepadku oraz nawiązka na rzecz Skarbu Państwa to "należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw", o których mowa w art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a ponieważ żaden przepis szczególny nie przewiduje w tym zakresie trybu egzekucji sądowej – w stosunku do kary przepadku oraz nawiązki na rzecz Skarbu Państwa ma wprost zastosowanie art. 3 powołanej ustawy. W tym miejscu wypada podkreślić, że w zaskarżonym postanowieniu organy obu instancji całkowicie pominęły fakt, że prokurator dokonał zabezpieczenia także na poczet przepadku, a co do właściwości administracyjnego organu egzekucyjnego i takiegoż trybu postępowania w tym zakresie nie mogło być jakichkolwiek wątpliwości. Trudniejsza, bo wymagające dokonania wykładni przepisów we wzajemnym ich powiązaniu, jest odpowiedź na pytanie, w oparciu o jaki przepis ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzona może być egzekucja (a tym samym także zabezpieczenie) grzywny, roszczeń odszkodowawczych i innych środków karnych (prócz przepadku), o których mowa w art. 291 § 1 k.p.k. i art. 25 k.k.w. W tym zakresie należy przyjąć, że zasadniczo należności te podlegają egzekucji prowadzonej według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, ale art. 25 k.k.w., który o tym stanowi, przewiduje możliwość wyjątku, którym jest niewątpliwie art. 195a tej ustawy. Skoro tak, to przekazanie przez prokuratora lub sąd postanowienia o zabezpieczeniu tych należności urzędowi skarbowemu na mocy art. 195a k.k.w., powoduje, że do wymieniowych obowiązków stosuje się egzekucję administracyjną na podstawie "odrębnych ustaw" w rozumieniu art. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Konkludując tę część wywodów należy stwierdzić, że art. 195a Kodeksu karnego wykonawczego stanowi podstawę do dokonania przez uprawniony organ (prokuratora lub sąd) wyboru urzędu skarbowego jako organu właściwego do wykonania zabezpieczenia środków karnych i innych należności w postępowaniu karnym łącznie z zabezpieczeniem przepadku, czym jednocześnie przesądza o trybie administracyjnym postępowania egzekucyjnego. Zaprezentowane wyżej wywody i ich uzasadnienie wskazują, że wadliwy jest – w ocenie Sądu – pogląd Departamentu Systemu Podatkowego Ministerstwa Finansów, zaprezentowany w piśmie z dnia [...] 2005 r. nr [...] o wyłącznej właściwości sądowego organu egzekucyjnego do wykonania zabezpieczenia przepadku oraz grzywny. Wprawdzie w zaskarżonym postanowieniu organ nie powołał się na to pismo, ale dołączone ono zostało do akt sprawy i niewątpliwie przesądziło o sposobie jej załatwienia. W piśmie tym zawarto – również wadliwy – pogląd o konieczności wydawania przez prokuratora, zlecającego na podstawie art. 195a § 1 k.k.w. wykonanie zabezpieczenia urzędowi skarbowemu, zarządzenia zabezpieczającego, o jakim mowa w art. 155a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w adminsitracji. Art. 195a § 1 k.k.w. przewiduje zatem odstępstwo od zasady określającej właściwość sądowych organów egzekucyjnych, przewidzianej w art. 25 k.k.w. Oceny tej nie podważa również – jak twierdzi organ odwoławczy – fakt zaopatrzenia postanowienia o zabezpieczeniu majątkowym w sądową klauzulę wykonalności, a tym samym uznanie, iż takie orzeczenie może być wykonywane jedynie przez komornika sądowego działającego w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Rację bowiem ma skarżący, który twierdzi, iż nadanie klauzuli wykonalności na znaczenie generalnego dozwolenia egzekucji na podstawie danego tytułu egzekucyjnego. Co istotne, postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym wymaga zaopatrzenia w klauzulę wykonalności tylko wtedy, gdy zmierza do zabezpieczenia roszczeń majątkowych oraz grzywny, zaś postanowienia o zabezpieczeniu wykonania innych niż w/w orzeczeń nie wymagają zaopatrzenia w klauzulę wykonalności. Podstawą egzekucji środka karnego przepadku jest przesłany urzędowi skarbowemu przez sąd wyrok podlegający wykonaniu ze wzmianką na odpisie lub wyciągu o wykonalności. Do wniosku takiego prowadzi zresztą treść przepisu art. 11 § 1 k.k.w. W odniesieniu zaś do postanowień o zabezpieczeniu mają zastosowanie przepisy szczególne, tj. kodeks postępowania karnego, ustawa o prokuraturze i wydany na jej podstawie regulamin urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury, które to przepisy mają zastosowanie na mocy art. 170 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. § 170 powołanego regulaminu przewiduje, że prokurator przesyła organowi egzekucyjnego postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym, a w piśmie przewodnim wskazuje mienie podejrzanego, ujawnione w toku postępowania przygotowawczego i miejsce, w którym się ono znajduje, a w przypadku dokonania tymczasowego zajęcia przez Policję – dołącza jeden egzemplarz protokołu tego zajęcia. Spełnienie tych wymogów należy uznać za wystarczającą podstawę do działania organu egzekucyjnego. W świetle powyższych okoliczności uzasadnione jest stanowisko skarżącego, iż żądanie zabezpieczenia skierowane do właściwego organu nie wymaga szczególnej formy, w szczególności nie ma tutaj zastosowania przepis art. 156 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powyższych względów, Sąd uznał iż postanowienia obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 195a k.k.w, art. 3 § 1 i art. 4 oraz art. 157 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przy czym naruszenie tych przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, więc na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło