IV SA/Wa 476/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Stopczyński (spr.),, asesor WSA Marian Wolanin, Protokolant Julia Dobrzańska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 czerwca 2006 sprawy ze skargi L. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia gruntów 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego L. B. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3/ orzeka, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zaskarżoną decyzją Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I - ej instancji mocą której stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] grudnia 1994 r. [...] o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów obrębu O. część rolna w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni 0,0023 ha. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podkreślił, że w/w decyzja z dnia [...] grudnia 1994 r. była następstwem postępowania scaleniowego, którym objęto m.in. należącą do F. D. działkę oznaczoną numerem [...] o powierzchni 0,0023 ha bezpośrednio przylegającą do jego działki siedliskowej, a znajdującą się na obszarze obrębu O. - Rolny gmina O. W wyniku scalenia gruntów działka nr [...] będąca własnością F. D. otrzymała nowy numer [...] i wydzielona została na rzecz L. B. W roku 2003 R. D. następca prawny F. D. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. w części dotyczącej działki nr [...], wskazując że w wyniku scalenia działka ta została mylnie wpisana na rzecz L. B. Podał również, że działka nr [...] jest zabudowana, cały czas jest w jego posiadaniu i przylega do siedliska stanowiąc jego integralną część. Podkreślił, że nigdy nie była ona własnością ani choćby w posiadaniu L. B., którego grunty położone są po przeciwnej stronie drogi. Wskazał wreszcie, że jego ojciec F. D. - uczestnik postępowania scaleniowego nie składał deklaracji o objęciu scaleniem swojej działki siedliskowej, a wobec jej niewielkiej powierzchni nie zauważył zaistniałej pomyłki. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przypomniał również pewne fakty przytoczone przez organ I - ej instancji, a mianowicie to że działka o powierzchni 0,0023 ha powstała w roku 1973 przy podziale obrębu ewidencyjnego O. na dwa mniejsze tj. O. Miasto i O. - Rolny. Wskutek zaprojektowania i wyprostowania nowej granicy pomiędzy wymienionymi obrębami działka siedliskowa F. D. została podzielona na dwie działki ewidencyjne oznaczone odpowiednio numerami [...] i [...]. Część działki siedliskowej oznaczona numer [...] o powierzchni jedynie 23 m- znalazła się w obrębie O. - Rolny, natomiast pozostała część oznaczona nr [...] o powierzchni 1687 m - w obrębie O. - Miasto. W wyniku scalenia gruntów obrębu O. Rolny zakończonego w 1994 r. działce nr [...] nadano nowy numer [...] i zamiast wydzielić ją na rzecz F. D., gdyż należała do niego przed scaleniem została ona mylnie wpisana na rzecz L. B. Wydzielenie na rzecz innego uczestnika postępowania scaleniowego części działki siedliskowej F. D. i to bez jego zgody stanowiło rażące naruszenie przepisów art. 1 i art. 2 ust. 3 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. Nr 58 z 1989 r. poz. 349 z późn.zm.). Podzielając powyższą argumentację Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I - ej instancji było prawidłowe. Skargę na decyzję organu II - ej instancji wniósł L. B. Zarzucił jej rażącą stronniczość i brak właściwego odniesienia do argumentów jakie przytaczał w swojej korespondencji. Podkreślił, iż poczynionym w postępowaniu administracyjnym ustaleniom przeczy mapa znajdująca się w aktach sprawy obrazująca stan na gruncie w roku 1979. Wynika z niej, że działka skarżącego oznaczona numerem [...] oddzielona jest od działki uczestnika R. D. nr [...] drogą biegnącą w linii prostej szerokości 7 m o numerze [...]. W roku 1994 bez zgody i wiedzy skarżącego wydzielono z części jego działki nr [...] drogę o numerze [...] o szerokości 7m odcinając róg jego działki. W ten sposób stworzono działkę nr [...] przesuwając ją w miejsce dawnej drogi. Droga nr [...] znajduje się przy działce nr [...], natomiast działki nr [...] na mapie w ogóle nie ma. Z mapy tej wynika, że droga nr [...] nie posiadała załamania łącząc się z drogą powiatową. Zdaniem skarżącego uczestnik nie jest rzeczywistym posiadaczem działki nr [...], albowiem działka ta jest wymieniona w księdze wieczystej skarżącego. Poza tym nie jest zabudowana i nigdy nie była albowiem w jej miejscu przebiegała droga. Ze skargi wynika postulat jej autora aby jego nieruchomość powróciła do stanu sprzed scalenia tj. do takiego kształtu jaki obowiązywał wtedy kiedy skarżący ją odziedziczył. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Wniesienie skargi pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie wynika w sposób przekonujący na czym miałoby polegać rażące naruszenie prawa, którego konsekwencją był wpis prawa własności działki nr [...] na rzecz L. B. Ogólnikowe stwierdzenia organów, że działka ta stanowiła część siedliska F. D. i należała do niego przed scaleniem nie mogą być uznane za wystarczające, wszak istotą scalenia gruntów oraz ich celem jest poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Oznacza to, iż w następstwie scalenia może dojść do zmiany przebiegu granic nieruchomości objętych scaleniem, a także do zmiany ich powierzchni. Często zdarza się również, iż taka zmiana polega na zmniejszeniu owej powierzchni, czego konsekwencją jest przyznanie (w ramach swoistej rekompensaty) gruntu położonego w innym miejscu niekoniecznie sąsiadującego z nieruchomością stanowiącą jedną całość obszarową, ale najczęściej będącego własnością innego podmiotu. Z samego więc faktu, że działka nr [...] była w przeszłości własnością rodziny D. (o ile rzeczywiście była) nie wynika, że decyzja z dnia [...] grudnia 1994 r. zatwierdzająca projekt scalenia gruntów jest dotknięta wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa w części dotyczącej tejże działki. Jak już nadmieniono wcześniej stwierdzając nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 1994 r. nie wykazano w czym przejawiało się rażące naruszenie prawa jakiego miałby dopuścić się Burmistrz Miasta i Gminy O. wydając decyzję o której wyżej mowa. Ponad wszelką wątpliwość za takie naruszenie nie może być uznana zmiana prawa własności działki o powierzchni 23 m- do której doszło w następstwie scalenia. Wydaje się bowiem, że wpis prawa własności działki nr [...] na rzecz L. B. nie był przypadkowy. Skarżący sugeruje w uzasadnieniu skargi, iż działkę tą otrzymał jako rekompensatę za zabrany w następstwie scalenia róg działki nr [...] (dawny numer [...]). Pozbawienie go części działki nr [...] doprowadziło do zmiany przebiegu drogi nr [...] (dawny numer [...]) tj. do jej załamania u wlotu do drogi publicznej. W ocenie skarżącego droga nr [...] miała w przeszłości kształt prosty (bez załamania), a jej część stanowiła działka nr [...], która nie jest i nie była zabudowana. Poza tym działka ta nigdy nie była i nie jest w posiadaniu D. Zdaniem Sądu tezę skarżącego, iż działka nr [...] jest niezabudowana, a droga nr [...] miała w przeszłości prosty przebieg potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy mapy i wyrysy obrazujące stan na gruncie sprzed scalenia. Wszystko to zdaje się potwierdzać tezę, iż prawo własności do działki nr [...] wpisane w księdze wieczystej na rzecz skarżącego nie było następstwem zwykłej pomyłki. Niezależnie jednak od tego na co zwrócono uwagę powyżej należy pamiętać, iż tryb postępowania nieważnościowego różni się w zasadniczy sposób od postępowania zwykłego. Istnienie jednej z przesłanek o których traktuje przepis art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste. W przedmiotowej sprawie może być co najwyżej rozważana przesłanka przewidziana w art. 156 § 1 pkt 2 kpa /wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa/. Na tle stosowania tego przepisu ukształtowała się bogata, a zarazem jednoznaczna jego wykładnia. I tak: 1. w wyroku z dnia 4 marca 2004 r. wydanym w sprawie IV SA 3121/02 - lex nr 156916 tut. Sąd stwierdził, ze nie jest dopuszczalne "podciąganie" wypadków zwykłego naruszenia prawa pod naruszenie kwalifikowane tj. rażące. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego w niej przepisu. Nie chodzi przy tym o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, 2. w wyroku Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 maja 2003 r. III SA 2347/01 - lex nr 158821 podkreślono, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji gdy treść wydanej decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przy ich prostym zestawieniu ze sobą. Jeżeli natomiast norma prawna może być rozumiana przez strony i organy administracji w różny sposób i każdy z tych sposobów nadaje się do uzasadnienia to takiego przepisu nie można naruszyć rażąco, 3. w sprawie I SA 1506/00 zakończonej wyrokiem z dnia 18 stycznia 2002 r. -lex nr 81968 NSA uznał, że zarzut rażącego naruszenie prawa musi wynikać z przesłanek nie budzących wątpliwości. Tam natomiast gdzie zastosowanie przepisu prawa wymaga jego interpretacji i subsumcji do konkretnego stanu faktycznego nie może być mowy o rażącym naruszeniu prawa, 4. w orzeczeniu z dnia 26 września 2000 r. VSA 2998/99 - lex nr 51249 podkreślono z kolei, że rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (tak również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 1999 r. V SA 876/99 - lex nr 50137). W ocenie Sądu na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw prawnych pozwalających na skuteczne kwestionowanie w trybie postępowania nieważnościowego decyzji Burmistrza Miasta i Gminy O. z dnia [...] grudnia 1994 r. o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów obrębu O. część rolna w części dotyczącej działki nr [...]. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu jest przepis art. 151 i 152 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.