I SA/Ol 181/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2006r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2003 rok postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Burmistrza Miasta z dnia "[...]"sierpnia 2005r. nr "[...]" o odmowie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości i orzekło, iż zaistniała nadpłata "[...]" Spółki A Sp. z o.o. w W. – Oddział B w kwocie 84.687,70 zł. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyła Gmina, reprezentowana przez radcę prawnego B. N. (na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Burmistrza). Pełnomocnik Skarżącej Gminy, powołując się na art. 50 § 1 w związku z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając rażące naruszenie art. 4 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz rażące naruszenie art. 122 w związku z art. 187 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi wskazał na treść art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące pojęcia "interesu prawnego" dającego legitymację do wniesienia skargi, jako "istnienia normy prawa materialnego przewidującej w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do danego podmiotu wydania określonej decyzji lub podjęcia czynności". Wywiódł, że Gmina posiada legitymację skargową, gdyż normą ustanowioną w art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych na Gminę został nałożony przez ustawodawcę obowiązek zbadania, czy nieruchomości, których właścicielem jest uczestnik postępowania ("A" Sp. z o.o. przypis Sądu), w świetle powołanej ustawy, po spełnieniu enumeratywnie określonych przez ustawodawcę przesłanek z w/w artykułu, powinny zostać opodatkowane na powyższych zasadach. Wskazał, że Gmina, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego stwierdziła, że nie zostały spełnione przesłanki do opodatkowania nieruchomości na zasadach określonych w art. 4 ust. 1 pkt 3, a zaistniały stan faktyczny spełnia przesłanki do zastosowania art. 4 ust. 3 ustawy. Decyzja została wydana w oparciu o przepisy prawa i w celu ochrony dochodów gminy, którymi bez wątpienia są kwoty podatku od nieruchomości, któremu bez wątpienia podlegają nieruchomości należące do uczestnika postępowania. Następnie przedstawił szczegółową argumentację, przemawiającą – jego zdaniem – za tym, że skarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie odpowiada prawu. Ponadto wniósł o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 czerwca 2005r. sygn. akt II SA/Gl 660/04 wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z Konstytucją. W jego ocenie wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie w której postawiono pytanie, będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, wskazując na dominującą linię orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, według której gmina, bez względu na przedmiot sprawy i jego faktyczny związek z interesem prawnym gminy, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie indywidualnej z zakresu administracji publicznej, dotyczącej osoby trzeciej, co stwierdzono m. innymi w uchwale NSA z dnia 9.10.2000r. (OPK 14/00 ONSA 2001/1/17). Tym samym gmina nie posiada uprawnienia do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, uprawnione podmioty działające na prawach strony, jak też inne podmioty, którym ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Na tle art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 ze zm.) przyjmowano w doktrynie jak i orzecznictwie, że interes prawny w rozumieniu tego przepisu ma szerszy zakres niż interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., co związane było z poddaniem kontroli sądu także innych aktów niż decyzje administracyjne. Powyższe stanowisko jest aktualne na tle art. 50 w związku z art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. Pozostaje także aktualne stanowisko przyjęte w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że kryterium interesu prawnego na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji. Trzeba stwierdzić, że w przypadku zaskarżenia decyzji administracyjnej "interes prawny" w rozumieniu art. 50 p.p.s.a. pokrywa się z pojęciem interesu prawnego w rozumieniu przepisów prawa materialnego na podstawie których w postępowaniu administracyjnym danemu podmiotowi przysługiwał przymiot strony tego postępowania. Takie stanowisko można wprost wywieść z uzasadnienia powołanej przez SKO uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9.10.2000r., w której Sąd rozważał interes prawny gminy w kontekście możliwości wzruszenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, udzielając negatywnej odpowiedzi w tym zakresie. W szczególności w uchwale Naczelny Sąd Administracyjny w pełni zaakceptował wcześniej już dominujący w orzecznictwie pogląd, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na podstawie ustawy czy też w formie porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. NSA podkreślił, że gmina wydająca (przez swoje organy) decyzje administracyjne działa jako jeden z elementów państwa. Pozycja jednostek samorządu terytorialnego jest wyznaczona przede wszystkim przez dwie kategorie prawne a mianowicie przez kompetencję i przez osobowość prawną. Gdy obowiązujące prawo powierza jednostce samorządu terytorialnego kompetencję do rozstrzygania w drodze decyzji o prawach lub obowiązkach podmiotu pozostającego poza systemem organów administracji publicznej, jednostka nie staje się stroną postępowania nawet wówczas gdy decyzja wywołuje określone skutki dla niej jako właściciela. Powyższa argumentacja znajduje pełne odzwierciedlenie na gruncie przepisów prawa podatkowego. Stosownie do art. 13 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa jest organem podatkowym I instancji. Pewne powtórzenie tej normy kompetencyjnej zawiera art. 1c ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2002r. nr 9, poz. 84 ze zm.), zgodnie z którym organem podatkowym właściwym w sprawie podatków i opłat lokalnych jest wójt (burmistrz, prezydent). Organem odwoławczym i organem wyższego stopnia w tych sprawach – stosownie do art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 Ordynacji podatkowej jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodnie zaś z treścią art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej "stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art. 110 – 117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy". Z zacytowanego przepisu wprost wynika, że na gruncie przepisów podatkowych pojęcie interesu prawnego związane jest z pojęciem strony postępowania podatkowego, a nie organu podatkowego. Skoro Burmistrz Miasta w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego orzekał jako organ podatkowy I instancji, to nie ma legitymacji do złożenia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Nie do pogodzenia przede wszystkim z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą praworządności byłoby uznanie, że wprawdzie w niejednolitym (bo samorządowym i rządowym) ale spójnym (państwowym) systemie administracji podatkowej jednemu z rodzajów organów I instancji (samorządowemu) przysługuje prawo zaskarżania decyzji organu II instancji. Zupełnie błędne jest twierdzenie skargi, jakoby interes prawny gminy wynikał z treści art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten określa wyłącznie jeden z elementów konstrukcji podatku – podstawę opodatkowania. W zakresie wymiaru i poboru podatków jednostki samorządu terytorialnego (jak i Skarb Państwa) mogą realizować publiczny interes finansowy swoich budżetów tylko poprzez określone przepisami prawa podatkowego władcze działania organów podatkowych I i II instancji w granicach obowiązku podatkowego obciążającego podatnika. Bezzasadne jest zatem przeciwstawianie gminy jako osoby prawnej realizującej określone dochody organowi podatkowemu I instancji (co wprawdzie wprost nie zostało w skardze sformułowane ale wynika z jej kontekstu) jak też domniemanie, że organ podatkowy II instancji usytuowany poza jednostką samorządu terytorialnego nie uwzględnia jej interesu finansowego w orzekaniu. Reasumując, w ocenie Sądu nie występuje żadna wątpliwość co to tego, że Gmina nie ma interesu prawnego a zatem uprawnienia w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. do wniesienia skargi w sprawie, w której na skutek odwołania podatnika od decyzji Burmistrza Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygnęło kwestię nadpłaty podatku odmiennie od organu I instancji. Skutek w postaci uszczuplenia bieżących dochodów budżetu dotyczy bowiem interesu ekonomicznego gminy. To, że interes finansowy gminy nie jest interesem prawnym wynika z treści art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych (j.t. Dz.U. z 2003r. nr 15, poz. 148 ze zm.) wg którego zamieszczenie w budżecie dochodów z określonych źródeł nie stanowi podstawy roszczeń jednostki samorządu terytorialnego wobec osób trzecich. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.