V SA/Wa 2597/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Beata Trawińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi "B." Sp. z o.o. w Ch. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie udzielenia refundacji wywozowej i nałożenie kary z tytułu wnioskowania o refundację wywozową wyższą niż należna 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz B. Sp. z o.o. w C. kwotę 160 (sto sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W dniu [...] września 2004 r. B.bSpółka z o.o. uzyskała od Prezesa Agencji Rynku Rolnego pozwolenie na wywóz 400000 kg sera z tolerancją ± 5% sera o kodzie ERN 0406 30 39 9950.W ramach zezwolenia Spółka w okresie od [...] września do [...] listopada 2004 r., zrealizowała eksport sera w ilości 418050 kg składając na tę ilość wnioski WPR1 o refundację wywozową, w tym wniosek o numerze [...] opiewający na 16934 kg. W dniu [...] lutego 2005r. Spółka B. złożyła wnioski korygujące WPR2 do wniosków o refundację złożonych w dniu [...] września 2004r. Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...], Prezes Agencji Rynku Rolnego ustalił kwotę należnej refundacji wynikającej z wskazanego wyżej pozwolenia i jednocześnie nałożył karę z tytułu wnioskowania o refundację wyższą niż należna. Decyzję tę Spółka otrzymała w dniu [...] lipca 2005 r. Pismem z dnia [...] sierpnia 2005 r., które wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego w dniu [...] sierpnia 2005r., Spółka wniosła odwołanie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej nałożenia kary. W odwołaniu Spółka zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa zarówno materialnego jak i procesowego zwracając m.in. szczególną uwagę na naruszenie, jej zdaniem, przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego art.51 ust.3 lit. b-c rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, który to przepis przewidywał przypadki nie stosowania kary przewidzianej art. 51 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia, które miały zastosowanie do sytuacji Spółki. Spółka zarzuciła również naruszenie art. 6, 77 i 107 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zwrócił uwagę na to, że nastąpiło uchybienie terminu do jego wniesienia. Minister wskazał, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy ustawy kpa z wyłączeniem m.in. art. 57 § 5 tej ustawy, który stanowi że "termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem nadano pismo w polskiej placówce operatora publicznego albo złożono w polskim urzędzie konsularnym". W przedmiotowej sprawie powinno zatem dojść do wydania postanowienia w tym przedmiocie, jednakże ze względu na brak pouczenia w tym zakresie w decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego, organ odwoławczy zdecydował się na merytoryczne rozpoznanie sprawy. Minister ustalił, że Spółka B. w oparciu o uzyskane pozwolenie wywozowe z dnia [...] września 2004 r. nr [...] miała prawo do eksportu z refundacją 400000 kg sera ±5% sera o kodzie ERN 0406 30 39 9950. Pozwolenie było ważne do 31 stycznia 2005 r. W ramach pozwolenia Spółka w 26 partiach dokonała wywozu sera w okresie od [...] września do [...] listopada 2004r. składając w odniesieniu do każdej przesyłki wniosek o refundację wywozową na formularzu WPR1. W dniu [...] listopada 2004 r. Spółka złożyła w Urzędzie Celnym w W. wniosek WPR1 o numerze [...] o refundację 16934 kg towaru. W polu 22 pozwolenia zamieszczona jest informacja, że refundacja jest ograniczona do ilości określonej w polach 17 i 18 tj. w tym przypadku do 400000 kg. Informacja ta jest zgodna z treścią art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 174/1999 w zw. z treścią art. 8 ust. 4 rozp. Komisji (WE) nr 1291/2000. Wnioski Spółki dotyczące wcześniejszych wysyłek mieszczących się w ilości 400000 kg zostały uwzględnione przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego. Ostatni wniosek z dnia [...] listopada 2004 r. dotyczący refundacji za wywóz przekraczał ilość z pozwolenia o 1116 kg. Wnioski korygujące WPR2 złożone przez Stronę w dniu [...] lutego 2005r. odnoszące się do wniosków z [...] września 2004r., zostały uznane za bezskuteczne przez organ I instancji na podstawie art. 51 ust. 3 lit.b rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999. Odnosząc się do zarzutów odwołania Minister uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę zarzut naruszenia treści art. 51 ust. 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 w przedmiocie nałożenia kary na Spółkę w związku ze złożeniem wniosku o refundację wywozową wyższą niż należna, ze względu na brak zastosowania zdaniem strony w odniesieniu do jej sytuacji art. 51 ust. 3 lit b-c, Minister wskazał, że w jego ocenie przesłanki określone tym przepisem nie zaistniały. Zgodnie bowiem z treścią art. 51 ust. 3 przedmiotowego rozporządzenia kary przewidzianej w ust. 1 tego art. nie stosuje się m.in: • w przypadkach wyjątkowych, jeżeli eksporter po stwierdzeniu, że wnioskowana refundacja jest nadmierna, niezwłocznie powiadamia o tym właściwe władze z własnej inicjatywy i w formie pisemnej, chyba, że właściwe władze wcześniej ustaliły, że wnioskowana refundacja jest nieprawidłowa, • w przypadku oczywistego błędu co do wnioskowanej refundacji, rozpoznanego przez właściwe władze. Kwestie związane z ustalaniem i wypłacaniem refundacji należą do organu jakim jest Prezes Agencji Rynku Rolnego i w związku z tym w sprawie zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Komisji (WE) 800/1999 ustanawiające wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych a nie wskazywane przez stronę rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentów stosowanych w obrocie towarami objętymi Wspólną Polityką Rolną w zakresie przewidzianym dla organów celnych, do których przy zgłoszeniu celnym składane są wnioski o refundację wywozową WPR1 i wnioski korygujące zgłoszenie celne WPR2. W związku z faktem, że wnioski korygujące z dnia [...] lutego 2005 r. złożone zostały do wniosków o refundację WPR1 z dnia [...] września 2004 r. w sytuacji, w której Strona dowiedziała się o zastrzeżeniach do wniosków o refundację od pracownika Agencji, nie można przyjąć, że złożenie wniosków o korektę wcześniejszych wniosków o refundację, nastąpiło z jej inicjatywy. Dowodem na posiadanie wiedzy przez Agencję Rynku Rolnego o przekroczeniu ilości wywiezionego towaru, od którego należna była refundacja wywozowa przed złożeniem wniosków o korektę przez Stronę, jest biling rozmów telefonicznych przeprowadzonych ze Stroną i zeznanie świadka M. P. pracownika Agencji na okoliczność ich treści. Brak jest także jakichkolwiek podstaw do uznania, że złożenie ostatniego wniosku o refundację wywozową z dnia [...] listopada 2004 r. nastąpiło na skutek oczywistego błędu eksportera. Minister Rolnictwa wskazał przy tym, że sprawa została rozważona z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych wynikających z zebranego w sprawie materiału, brak więc jest podstaw do uznania zarzutów dotyczących naruszenia wskazywanych przepisów prawa. Dotyczy to również braku słuszności strony co do zarzutu naruszenia treści art. 107 § 1 kpa wobec tego, że decyzja organu I instancji zawiera elementy wymagane tym przepisem. Od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Spółka B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. W skardze zarzuciła naruszenie: • przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/1999 z dnia 15 kwietnia 1999 roku ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Journal Law L 102, poz.0011- 0052) tj. art. 51 ust. 3 lit b i c poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie, • przepisów postępowania tj.: art. 107 § 3 kpa, poprzez nie podanie podstawy prawnej uzasadniającej stanowisko organu, co do terminu korekty wniosku o refundację oraz braku możliwości popełnienia oczywistej omyłki we wniosku dotyczącym refundacji, art.14 kpa poprzez uznanie dopuszczalności ustnej formy załatwienia sprawy, art. 136 kpa poprzez uzupełnienie uzasadnienia decyzji organu I instancji bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona zasadna. Podnieść przede wszystkim należy, że organ II instancji bezzasadnie uznał, mimo, iż stwierdził uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania, że jest uprawniony do rozpoznania go merytorycznie. Usprawiedliwieniem tego stanu rzeczy zdaniem organu jest to, że decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego, nie zawiera prawidłowego pouczenia strony o terminie do wniesienia odwołania ponieważ pomija fakt, że w przedmiotowej sprawie, nie ma zastosowania treść art. 57 § 5 kpa. Niniejsza sprawa, co jest bezsporne, jest sprawą dotyczącą obrotu towarowego z zagranicą, w związku z czym zastosowanie przy jej rozstrzyganiu z zastrzeżeniami z niej wynikającymi, ma m. in. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz.U. nr 97 poz. 963 ze zm.) o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Jak słusznie zauważył organ II instancji art. 4 tej ustawy stanowi, że "Z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art.57 § 5, art. 58-60, art 75, art.76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art.97-103". Art. 57 kpa odnosi się do terminów, wskazując na sposób w jaki należy je liczyć, zaś § 5 tego art. stanowi, że termin uważa się m. in. za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Zgodnie z treścią art. 127 kpa od decyzji wydanej przez organ I instancji służy stronie odwołanie do organu wyższej instancji, zaś zgodnie z treścią art. 129 § 2 i 3 kpa, wnosi się je za pośrednictwem organu, który wydał decyzję - w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia stronie. W niniejszej sprawie strona otrzymała odpis decyzji organu I instancji w dniu [...] lipca 2004 r. a pismo stanowiące odwołanie sporządziła w dniu [...] sierpnia 2004 r. Pismo to wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego w dniu [...] sierpnia 2004 r., a więc zgodnie z przywołanym wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. wyłączającym stosowanie art. 57 § 5 kpa, miało to miejsce już po upływie terminu do jego wniesienia. W przedmiotowej sprawie decyzja organu I instancji zawierała pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania określone treścią art. 127 i 129 kpa. Okoliczność wniesienia przez stronę odwołania po terminie nakładała na organ II instancji obowiązek wydania postanowienia zgodnego z treścią art. 134 kpa tj. stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie to jest ostateczne, zatem stronie służy prawo wniesienia od niego skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z treścią powoływanego wyżej art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. w sytuacjach o jakich jest w nim mowa, stosuje się przepisy kpa z wyłączeniami - w tym art. 58-60 kpa-, które to przepisy normują kwestie związane z przywróceniem terminu. W przedmiotowej sprawie niezależnie od poglądu organu II instancji co do prawidłowości działania Prezesa Agencji Rynku Rolnego, brak było podstaw do faktycznego przywrócenia stronie i to z urzędu terminu do wniesienia odwołania. W tej sytuacji biorąc pod uwagę to, że w przedmiotowej sprawie instytucja przywrócenia terminu nie ma zastosowania, możliwość podnoszenia ewentualnych zastrzeżeń co do prawidłowości działania organu (jeśli strona je ma) w zakresie stosowanych przez organ przepisów, o których strona powinna wiedzieć, istnieje tylko w ramach skargi na postanowienie wydane w trybie art. 134 kpa. Mając powyższe okoliczności na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, w związku z czym na podstawie art. 145 § 1 ust. 2 ustawy o ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa zaś o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art.152 ppsa.