I SA/Bk 150/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Józef Orzel, Sędziowie asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc lipiec 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, Wnioskiem z [...] września 2005r. uzupełnionym pismem z [...] października 2005 r. skarżący J. H. zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z prośbą o rozłożenie na raty zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za lipiec 2005r. w wys. [...] zł w ramach pomocy de minimis. W złożonym wniosku przedstawił okoliczności, w jakich doszło do powstania zaległości (opóźnienia kontrahentów w regulowaniu należności za wykonane usługi), a ponadto wskazał fakty, które w jego ocenie świadczyły o istnieniu przesłanek pozwalających na rozłożenie zaległych zobowiązań na raty. Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego nie uwzględnił wniosku skarżącego i decyzją z dnia [...] listopada 2005r. Nr [...], odmówił przyznania wnioskowanej ulgi. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy opisał stan majątkowy skarżącego i jego rodziny i stwierdził, że w aktualnym stanie faktycznym brak jest dostatecznych podstaw do rozłożenia zaległości na raty. Od powyższej decyzji pismem z [...] grudnia 2005r. skarżący odwołał się za pośrednictwem organu pierwszej instancji do Dyrektora Izby Skarbowej w B., podtrzymując swoje żądanie rozłożenia na raty zaległości w podatku od towarów i usług. Skarżący podkreślił, iż "nie ubiega się o ulgę podatkową jak to zostało -wykazane" w kwestionowanej decyzji, lecz jedynie o rozłożenie zaległości podatkowych na raty. Strona nadmieniła także, że pozytywne rozpatrzenie prośby umożliwi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej, a Skarbowi Państwa zapewni wpłaty z tytułu należnych podatków. Dyrektor Izby Skarbowej w B. po zapoznaniu się z zarzutami odwołania decyzją z [...] lutego 2006r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskowanej ulgi, o których mowa w art. 67 a § l pkt 2 Ordynacji podatkowa. Organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o rzetelnie przeprowadzoną analizę kondycji finansowej prowadzonego przedsiębiorstwa oraz sytuację materialną w jakiej znajdował się skarżący wraz z rodziną w chwili jej wydania. Wskazano, że uwzględnienie wniosku w sprawie ulgi prowadziłoby do postawienia skarżącego w sytuacji uprzywilejowanej wobec pozostałych podatników działających w analogicznych warunkach gospodarczych i napotykają na podobne problemy, a tym samym naruszałoby interes publiczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 20 marca 2006 r. skarżący nie sformułował żadnych merytorycznych zarzutów wobec skarżonej decyzji, ani nie wskazał jakiegokolwiek uchybienia proceduralnego odnoszącego się do rozstrzygnięcia organu odwoławczego. Nawiązując do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, zauważył, że o odmowie uwzględnienia prośby w sprawie rozłożenia zaległości na raty przesądziła analiza Jego sytuacji materialno-finansowej i kondycji prowadzonego przedsiębiorstwa, jaką organy podatkowe przeprowadziły w oparciu o informacje dostarczone przez Stronę. Skarżący ponownie opisał okoliczności, które przyczyniły się do obecnych trudności finansowych i świadczą o istnieniu przesłanek do pozytywnego rozpatrzenia złożonego żądania, a mianowicie: konieczność zaciągnięcia pożyczek gotówkowych na potrzeby bieżącej działalności gospodarczej, nawiązanie współpracy z nierzetelnymi kontrahentami, wysokie koszty związane z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa. W skardze skarżący poinformował także, o podjęciu działań zmierzających do wyegzekwowania od dłużników zaległych należności, co przyniosło efekt w postaci częściowych zmniejszenia kwoty przedmiotowych zaległości podatkowych. Strona złożyła wniosek o pozytywne rozpatrzenie pisma. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie, wskazując, że argumenty podniesione w skardze nie pozwalają na zmianę zaskarżonej decyzji i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji o nadzwyczajnym charakterze instytucji rozłożenie na raty zaległości podatkowych (gdyż zasadą jest terminowe regulowanie podatków w pełnej wysokości), to tym samym przypadki uzasadniające uwzględnienie wniosku podatnika muszą posiadać tę samą cechę. Za przyznaniem wnioskowanej ulgi przemawiać będą jedynie przypadki niezależne od sposobu postępowania podatnika, bądź spowodowane działaniem czynników, na które nie mógł on mieć wpływu, podczas gdy argumenty powołane przez Skarżącego, nie należą do tej kategorii zdarzeń. Z treści skargi wynika, że nie jest kwestią sporną uznaniowy charakter przytoczonego przepisu, lecz ocena materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wobec powyższego, nie powinien budzić wątpliwości fakt, że w sprawach rozpatrywanych w oparciu o art. 67a § l pkt 2 Ordynacji organy podatkowe nie są zobligowane do zastosowania ulgi. Zobligowane są natomiast do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej); zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § l tejże ustawy); dokonania na podstawie zebranego materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została faktycznie udowodniona (art. 191 powołanej ustawy) oraz ujawnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, a w szczególności wskazania faktów uznanych za udowodnione, przyczyn dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności oraz przepisów prawa zastosowanych w sprawie (art. 210 § 4 Ordynacji). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w B. treść decyzji z [...].02.2006r. Nr [...], wyraźnie wskazuje, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji- w pełni zastosował się do wyżej wymienionych obowiązków. Mając na uwadze powyższe, argumenty przedstawione w skardze, dotyczące zasadności pozytywnego rozpatrzenia żądania Skarżącego- nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim, z zebranego materiału dowodowego wynika, że zaległość podatkowa, której dotyczy żądanie Strony, nie jest wynikiem nieprzewidzianych zdarzeń, które byłyby niezależne od Jej działania, gdyż spowodowana została zawarciem umowy z nierzetelnym kontrahentem. W opinii Organu, w realiach gospodarki rynkowej jest to problem, z którym spotyka się wielu innych przedsiębiorców, a więc okoliczność ta w żaden sposób nie wyróżnia sytuacji Skarżącego, spośród pozostałych podmiotów działających w tych samych warunkach gospodarczych. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do konieczności udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych każdemu podmiotowi, który złoży stosowny wniosek, uzasadniony trudną sytuacją ekonomiczną. Taka sytuacja wypaczyłaby zasadę równości podmiotów wobec prawa i sprzeczna byłaby z regułami konkurencji oraz uniemożliwiałaby prowadzenie rozsądnej polityki fiskalnej Państwa. Ponadto, zauważyć należy, iż na obecnym etapie postępowania, bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostają argumenty podniesione w skardze z [...].03.2006r., dotyczące działań, jakie Skarżący podjął w celu skutecznego ściągnięcia należności. Wspomniane okoliczności dotyczą, bowiem zdarzeń, mających miejsce po dniu wydania zaskarżonej decyzji i jako takie nie mogą rzutować na ocenę prawidłowości działań organów podatkowych. W opinii Dyrektora Izby Skarbowej w B., wyżej opisany stan faktyczny istniejący w niniejszej sprawie wyraźnie wskazuje, że brak jest podstaw, aby kwestionować przesłanki podjęcia decyzji o odmownym sposobie załatwienia wniosku Skarżącego. Zdaniem Dyrektora tut. Izby Skarbowej, odmienna ocena tych samych zdarzeń, mających świadczyć o wystąpieniu przesłanek, o których mowa w art. 67a § l pkt 2 Ordynacji podatkowej, wynika z reprezentowania przeciwstawnych i ścierających się interesów uczestników postępowania, a nie rzeczywistych uchybień, mogących skutkować koniecznością zmiany lub uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. O tego rodzaju naruszeniach można byłoby mówić w sytuacji, gdyby kwestionowana decyzja nie odnosiła się do argumentów podnoszonych przez podatnika lub pomijałaby środki dowodowe mogące mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, bądź gdyby organ dokonujący oceny stanu faktycznego postąpił wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Złożonej skardze nie można odmówić słuszności. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa pozostawiono do uznania organu podatkowego ustalenie istnienia lub nie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie ulgi w tym rozłożenie zaległości na raty. Ocena występowania w konkretnej sprawie przesłanek do zastosowania ulgi może być dokonana tylko po wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Sąd zauważa, że zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie interesu społecznego na potrzeby podjętego rozstrzygnięcia, natomiast w stopniu niedostatecznym rozważa indywidualny interes skarżącego w rozłożeniu zaległości w podatku od towarów i usług. W art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa upoważniono organy podatkowe do orzekania w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie oparto na przepisie, który w swej treści zawiera pojęcia niedookreślone takie jak "ważny interes podatnika" czy "interes publiczny". Katalog ulg podatkowych określony we wspomnianym art. 67a jest bardzo różnorodny, w związku z powyższym przesłanka ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, warunkująca zastosowanie ulgi powinna być rozważana z punktu widzenia charakteru przyznawanych ulg. Inny będzie ważny interes podatnika w przypadku rozkładania należności na raty, czy też odraczania terminu płatności podatku, a inny w przypadku umarzania należności podatkowych. Instytucja rozłożenia na raty choć znajduje się w katalogu ulg podatkowych obok instytucji umorzenia zaległości podatkowych (art. 67a §1 ustawy ordynacja podatkowa) nie prowadzi ze strony Skarbu Państwa do rezygnacji z należności, a jedynie do ich rozłożenie w czasie (decyzja o rozłożeniu na raty należności jest decyzją jakościowo inną od decyzji o umorzeniu należności chociaż objęta jest regulacją tego samego artykułu). W związku z powyższym w tym kierunku organy powinny prowadzić postępowanie dowodowe, zmierzające do ustalenia sytuacji finansowej skarżącego w tym m.in. jego możliwości płatniczych. Nie wystarczy tak, jak tego dokonały organy oprzeć się tylko na ustaleniach dotyczących stanu majątkowego oraz bieżących wpływów nie ustalając faktycznej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, na którą wpływ oprócz dochodów ma również wielkości stałych obciążeń i zobowiązań skarżącego. W związku z powyższym rozstrzygnięcie wniosku o rozłożenie zapłaty zaległości w podatku od towarów i usług organ powinien poprzedzić dokładną analizą sytuacji finansowej wnioskodawcy, by móc wpełni rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego. Rozpoznając ponownie sprawę organy mając na uwadze postanowienia art. 122 uzupełnią materiał dowodowy tak by mogły dokonać pełnej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny (wysokość wpływów i wydatków w tym kosztów niezbędnych utrzymania), a następnie, uwzględniając dokonaną wykładnię przepisu art. 67a ustawy Ordynacja podatkowa, powinny rozważyć wystąpienie indywidualnego interesu skarżącego w przyznaniu ulgi polegającej na rozłożeniu zaległości w podatku od towarów i usług za lipiec 2005r. na raty.. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnił skargę i uchylił zaskarżoną decyzję, a w oparciu o przepisy art. 152 tejże orzekł, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu.