II SA/Gd 504/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Górska,, Sędzia NSA Andrzej Przybielski, Protokolant Katarzyna Gross, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. i J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 11 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 marca 2005 r., nr [...], 2. orzeka, że postanowienia wskazane w punkcie pierwszym wyroku nie mogą być wykonane, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących J. W. i J. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 14 marca 2005 roku, wydanym na podstawie art. 20 § 1 pkt 4, art. 119 i art. 121 § 5 oraz art. 64a §1 pkt 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 1991 roku, nr 36, poz. 161 ze zm.) oraz zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 17 lutego 2005 roku w sprawie ceny 1m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego na IV kwartał 2004 roku nałożył na J. i J. W. grzywnę w wysokości 14.996,00 zł - w celu przymuszenia ich do wykonania obowiązku wynikającego z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2000 roku, jakim jest rozbiórka samowolnie wybudowanego, na terenie działki nr [...] w miejscowości B., obiektu budowlanego. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 1 czerwca 2000 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją, utrzymaną w mocy w postępowaniu odwoławczym przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazał J. i J. W. rozbiórkę ww. obiektu budowlanego pełniącego funkcję letniskową o konstrukcji drewnianej i wymiarach 5,60 m x 6,10 m. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 20 listopada 2003 r. oddalił skargę na w/w decyzję organu odwoławczego. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 września 2004 r. oddalił skargę kasacyjną. W związku z powyższym 30 listopada 2004 roku, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przesłał J. i J. W. pisemne upomnienie, z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, które zobowiązani odebrali w dniu 6 grudnia 2004 roku. Wobec tego, iż skarżący nie wywiązali się z nałożonego decyzją obowiązku organ wszczął postępowanie egzekucyjne w administracji w dniu 14 marca 2005 r., wystawiając tytuł wykonawczy oraz nakładając grzywnę w wysokości 14.996,00 zł, w celu przymuszenia zobowiązanych do wykonania ciążącego na nich obowiązku. Grzywna została ustalona zgodnie z art. 121 § 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W zażaleniu na powyższe postanowienie J. i J. W. wnieśli o jego uchylenie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2002 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 110, poz. 968 ze zm.) polegające na przyjęciu, iż przepis ten ma w sprawie zastosowanie oraz art. 107 § 3 w związku z art. 126 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na nie dokonaniu podstawowych ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W zażaleniu wskazano, iż organ nakładający grzywnę nie ustalił, czy obiekt budowlany, którego dotyczy decyzja rozbiórkowa stanowi budynek czy też inny obiekt budowlany nie będący budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 11 maja 2005 roku, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2003 r, nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2002 roku, nr 110, poz. 968 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, nie znajdując podstaw do jego zmiany bądź uchylenia. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, jako wierzyciel, po przesłaniu odwołującej się pisma zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku wynikającego z treści decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2000 roku, wystawił w dniu 14 marca 2005 roku tytuł wykonawczy nr [...]. Stwierdził nadto, iż skoro zobowiązani nie wywiązali się z nałożonego obowiązku organ pierwszej instancji miał prawo nałożyć na nich grzywnę w celu przymuszenia, ustalając jej wysokość prawidłowo na podstawie art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do argumentów zawartych w zażaleniu, a dotyczących naruszenia przepisu art. 121 § 5 cytowanej ustawy organ II instancji stwierdził, iż nie mają one wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, albowiem zgodnie z treścią tego przepisu dotyczy on budynku lub jego części. Nie ma natomiast znaczenia czy obiekt jest trwale związany z gruntem, czy nietrwale, co sugeruje strona powołująca się na przepis art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, bowiem w rozumieniu przepisu art. 121 § 5 cytowanej ustawy budynek stanowi każda budowla naziemna ograniczona ścianami i dachem, mająca pomieszczenia mieszkalne lub o innym przeznaczeniu. W skardze na powyższe postanowienie J. i J. W. wnieśli o jego uchylenie odwołując się do argumentacji przedstawionej w zażaleniu. Skarżący zakwestionowali zasadność nałożenia na nich grzywny w wysokości wynikającej z przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ich ocenie przepis ten ma zastosowanie wyłącznie w przypadku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części i nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem decyzja o nakazie rozbiórki dotyczy obiektu budowlanego nie będącego budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269). Skarga jest zasadna. Grzywnę w celu przymuszenia w niniejszej sprawie nałożono na skarżących na podstawie art. 121 § 4 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 ze zm. ). Przepisy te dotyczą tylko sytuacji, kiedy egzekucja ma na celu spełnienie przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, mają więc charakter lex specialis. Pod względem przedmiotowym jeszcze bardziej zawężone działanie ma przepis § 5 tego artykułu, gdyż może on mieć zastosowanie tylko w razie "przymusowej rozbiórki budynku lub jego części"; przy obliczaniu wysokości grzywny w celu przymuszenia bierze się pod uwagę wielkość "powierzchni zabudowy budynku lub jego części objętego nakazem przymusowej rozbiórki". Do obiektów budowlanych lub ich części, których rozbiórkę nakazano, a które nie są budynkami w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia nie można stosować przepisu art. 121 § 5 omawianej ustawy. Przepis ten ustanawia sposób obliczania wysokości grzywny; wysokość ta nie jest przez ustawodawcę ograniczona górnymi granicami, jak to przewidziano w innych przypadkach (§ 2 i 3), nie można więc tu dopuścić do stosowania wykładni rozszerzającej, gdyż mogłoby to doprowadzić do sytuacji, że wysokość grzywny byłaby wyższa niż wartość obiektu budowlanego, którego rozbiórkę nakazano. Ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki innego obiektu budowlanego niż budynek, należy stosować przepisy art. 121 § 2, 3 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 2002 roku, sygn. IV SA 122/01, ONSA 2004/2/50). Wobec powyższego w niniejszej sprawie organ powinien w pierwszej kolejności przy nakładaniu grzywny ustalić, czy nakaz dotyczy rozbiórki budynku czy tez innego obiektu budowlanego. Z akt sprawy, a zwłaszcza protokołu oględzin z dnia 9 maja 2000 r. wynika, iż obiekt budowlany, którego rozbiórkę nakazano skarżącym nie jest trwale związany z gruntem, a zatem nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Z tych przyczyn w niniejszej sprawie organ powinien nałożyć na skarżących grzywnę na podstawie i w wysokości wynikającej z art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, z przyczyn wyżej omówionych, zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa, co obligowało Sąd do ich uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ponownie rozpoznając sprawę organ nałoży na skarżących grzywnę na podstawie właściwych przepisów tj. art. 121 § 2, § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy bowiem wskazać, iż pomimo naruszenia przez organy przy nakładaniu grzywny przepisów prawa skarżący są w dalszym ciągu zobowiązani do wykonania prawomocnej decyzji i do rozebrania obiektu budowlanego. Decyzja w tej sprawie została wydana w dniu 1 czerwca 2000 r., a wyrok oddalający skargę kasacyjną skarżących zapadł w dniu 9 września 2004 r. Od wielu lat skarżący nie wykonują dobrowolnie prawomocnego nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zmuszając organy do prowadzenia egzekucji. Na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł, iż uchylone postanowienia nie mogą być wykonane. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w/w ustawy.