I SA/Wa 2221/05
WyrokWSA w Warszawie2006-06-08
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o komunalizacji nieruchomości Skarbu Państwa, która w dniu 27 maja 1990 r. znajdowała się w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego (PKP), może zostać utrzymana w mocy, jeśli przedsiębiorstwo to nie posiadało formalnego prawa zarządu tą nieruchomością?Ratio decidendi
Komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie podlega mienie państwowe należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których organem założycielskim był organ inny niż rada narodowa lub terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego, jeżeli mienie to było przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej. Samo faktyczne władanie nieruchomością, bez formalnego ustanowienia zarządu, nie jest wystarczające do wyłączenia jej z komunalizacji. Decyzja o naliczeniu opłat za zarząd nie stanowi dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. S.A. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, która utrzymała w mocy decyzję Wojewody stwierdzającą nabycie przez Gminę K. z mocy prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa. P. S.A. twierdziło, że nieruchomość pozostawała w ich zarządzie w dniu 27 maja 1990 r. i w związku z tym nie podlegała komunalizacji, powołując się na przepisy ustawy o komercjalizacji PKP. Organy administracji uznały, że P. S.A. nie wykazało formalnego prawa zarządu nieruchomością, a jedynie jej faktyczne władanie, co nie wyłącza komunalizacji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi P. S.A. w W. Oddział [...] w K. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] września 2005 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W., zwanych dalej "P.", od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości oznaczonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą Nr [...], utrzymała tę decyzję w mocy.
Z uzasadnienia decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wynika, że Wojewoda [...] ustalił, iż nieruchomość będąca przedmiotem komunalizacji objęta jest księgą wieczystą Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., Wydział Ksiąg Wieczystych w K. W księdze tej jako właściciel działki Nr [...] ujawniony jest Skarb Państwa. Podstawę wpisu własności stanowiło orzeczenie Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia [...] listopada 1960 r. o wywłaszczeniu, zatem w dniu 27 maja 1990 r. opisana wyżej nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Wojewoda ustalił także, że będąca przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomość, objęta jest decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego K. z dnia [...] października 1987 r. o ustaleniu dla [...] Dyrekcji [...] w K. opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem. Wojewoda [...] zwrócił się w tej sytuacji do P. S.A. w K. o wypowiedzenie się, czy w dniu 27 maja 1990 r. przedsiębiorstwu temu, bądź jego poprzednikowi prawnemu przysługiwało prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości, a w przypadku potwierdzenia tej okoliczności - o przedłożenie stosownych dokumentów. W odpowiedzi P. przedstawiło powołaną wyżej decyzję o naliczeniu opłat za zarząd i poinformowało, że nie posiada innych dokumentów potwierdzających zarząd. Wojewoda ustalił także, że działka nr [...] jest zabudowana częścią budynku gospodarczego stanowiącego własność Zakładu [...] w K., zaś pozostała część tego budynku znajduje się na działce nr [...].
Wojewoda zważył, że wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które w dniu 27 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. Do takich jednostek należały przedsiębiorstwa państwowe, dla których organem założycielskim był inny organ, aniżeli rada narodowa albo terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. P. nie posiada decyzji stwierdzającej prawo zarządu do przedmiotowej nieruchomości. Komunalizacja następuje z dniem 27 maja 1990 r., natomiast uwłaszczenie z datą 5 grudnia 1990 r. Rozporządzenie z dnia 10 lutego 1998 r. jest przepisem wykonawczym do ustawy o gospodarce nieruchomościami i jego § 4 dotyczy dowodów, na podstawie których stwierdza się prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. Jednak do dnia wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej brak było przepisów wykonawczych w sprawie uwłaszczenia osób prawnych. Dlatego prawo zarządu nieruchomości Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. można ustalić tylko na podstawie obowiązujących w tej dacie przepisów. Z tego powodu decyzja o opłatach nie może być dowodem istnienia tego prawa i nie może odnieść skutku w postaci uwłaszczenia się P. na nieruchomości Skarbu Państwa. Istnienia zarządu nie można domniemywać. Musi on wprost wynikać z decyzji określającej położenie nieruchomości, jej powierzchnię, sposób i cel korzystania w powiązaniu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Komunalizacja nie stoi na przeszkodzie uwłaszczeniu, z tym że wobec spełnienia się przesłanek komunalizacji, organem właściwym do stwierdzenia nabycia przez P. praw do nieruchomości będzie Gmina K.
Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosło P. żądając jej uchylenia w całości. Zdaniem odwołującego się, nieruchomość pozostawała w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie P. Decyzja o naliczeniu opłat jest równorzędnym dowodem przekazania nieruchomości w zarząd tak dla uwłaszczenia jak i komunalizacji. W dniu 5 grudnia 1990 r. nastąpiło przekształcenie z mocy prawa posiadanego przez P. zarządu w prawo użytkowania wieczystego. Ponadto, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r. ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138) funkcje organu założycielskiego pełnił Minister Transportu, Żeglugi i Łączności. Na podstawie art. 16 ust. 1 i 3 tej ustawy mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w jego skład wchodziły środki nabyte przez P. w toku jego działalności. Tak więc nieruchomości należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, pozostawały w jego dyspozycji, nie były zatem mieniem należącym do rad narodowych. P. podniosły też, że Wojewoda pominął bezwzględną przesłankę negatywną komunalizacji określoną w art. 34 i 34a w ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84 poz. 948), na mocy których grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego P. i nie podlegają komunalizacji. Tak więc komunalizacja przedmiotowej nieruchomości wyłączy przyjęcie, że nieruchomość pozostawała w posiadaniu P., co uniemożliwi zastosowanie w/w art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP.
Po rozpoznaniu odwołania Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa postanowiła utrzymać w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2005 r. nr [...].
Komisja wzięła pod uwagę, że dopiero w odwołaniu pojawił się wątek ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz.948 z późn. zm.). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wypowiedział się co do zgodności przepisów w/w ustawy z konstytucją. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny podkreślił zaś w szczególności, że "wyrażone w kwestionowanym art. 5 ustawy nowelizującej postanowienie ustawodawcy o umorzeniu postępowań komunalizacyjnych nie zakończonych prawomocną decyzją jest jedynie konsekwencją rozwiązania przyjętego w art. 1 pkt 19, który odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom, wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej. Nie dotyczy natomiast nie zakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa". Zatem z wykładni w/w art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami -w związku z art. 5 tej ustawy - wynika, że odnosi się on wyłącznie do takiej komunalizacji, która następuje na podstawie art. 5 ust. 3 lub 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, a więc na mocy konstytutywnej decyzji właściwego wojewody. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do komunalizacji, która już nastąpiła z mocy samego prawa (ex lege) na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Wobec tego do rozważenia pozostaje, kiedy nieruchomości będące w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu P. podlegają, a kiedy nie podlegają komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W tym zakresie Komisja wzięła pod uwagę, że podstawę powstania zarządu nieruchomością państwową przed datą 27 maja 1990 r. stanowiła (a także stanowi obecnie) decyzja administracyjna o oddaniu nieruchomości w zarząd, przekazanie zarządu za zgodą właściwego organu administracji, a także nabycie nieruchomości przez państwową jednostkę organizacyjną. Nie można więc podzielić poglądu P., że nieruchomość pozostawała w zarządzie P. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. W orzecznictwie NSA rygorystycznie stosowana jest wykładnia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., która nakazuje przyjmować, że dla stwierdzenia zarządu nieruchomością przez jednostkę podległą ministrowi niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu na jej rzecz albo stosowna umowa cywilna (wyrok NSA z dnia 10.06.1998 r. I SA 1989/97 LEX nr 45054). Decyzja o ustanowieniu opłat nie mogła być wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Zarząd mógł powstać jedynie w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem właściwego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy o nabyciu nieruchomości (wyrok NSA z dnia 5.11.1999 r. I SA 2240/98 LEX nr 47386). W wyroku natomiast z dnia 9.11.1999 r. I SA 2242/98 NSA wyjaśnił, że dowody dopuszczone w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), na podstawie których możliwe jest stwierdzenia prawa zarządu nieruchomością w celach uwłaszczeniowych, nie mają zastosowania w postępowaniu komunalizacyjnym.
Skargę na powyższą decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej wniosło P. podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 w zw. z art.136, art. 107 § 1 i § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a także art. 34 i art. 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", art. 5 ust. 1 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej kosztów postępowania.
Skarżący wskazał, ze na mocy art. 34 i art. 34a powołanej ustawy z dnia 8 września 2000 r. grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nim do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego i nie podlegają komunalizacji. Przepisy te, o charakterze szczególnym, regulują stan prawny nieruchomości skarżącego, dla których brak jest ustanowionego zarządu, a znajdujących się w jego posiadaniu. Nieruchomości te są zatem "innym mieniem" w rozumieniu art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że grunty, które w dniu 5 grudnia 1990 r. były w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, nie stały się własnością gminy z mocy prawa. Grunty te pozostały własnością Skarbu Państwa, Gminy zaś mogły starać się o ich przekazanie przez okres 13 lat. Celem zakwestionowanego art. 1 pkt 19 ustawy zmieniającej było wyłączenie określonych gruntów spod komunalizacji i zapewnienie P. stabilnej sytuacji prawnej w zakresie wykonywania prawa użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości wskazanych w art. 34 ustawy o komercjalizacji PKP. Brak ustanowionego zarządu oznacza, zdaniem skarżącego, iż rady narodowe i terenowe organy administracji nie wykonywały wobec tych nieruchomości czynności władczych. W świetle powyższego posiadanie przez P. nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. jest negatywną przesłanką komunalizacji nieruchomości. W tym zakresie brak jest rozważań organu drugiej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ nie wskazał faktów, na których się oparł, a także pominął okoliczność posiadania nieruchomości przez P. Ponadto organ nie wziął pod uwagę, że w dniu 27 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" zgodnie z którą funkcje organu założycielskiego pełnił Minister Transportu, Żeglugi i Łączności, a więc organ administracji centralnej, a nie organ administracji terenowej. Wobec tego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego nie wykonywały wobec tej nieruchomości uprawnień administracyjnych o charakterze władczym, a to wymagane jest dla ustalenia wystąpienia przesłanek pozytywnych z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ten pogląd wyrażony został w wyroku NSA z dnia 10.05.2001 r. I SA 2595/99 (LEX nr 54752). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa jako organ merytoryczny, pomimo zarzutów odwołania, nie rozpatrzyła prawidłowości przeprowadzonego postępowania przed Wojewodą [...], nie oceniła w sposób należyty zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a jedynie dokonała analizy prawnej.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie wskazując, że skarżący powtarza te same argumenty, które podnosił w uzasadnieniu odwołania. Zdaniem Komisji skarżący nie rozumie, albo nie stara się zrozumieć argumentacji uzasadnienia decyzji Komisji, która w skrócie przedstawia się następująco: mienie będące we władaniu przedsiębiorstwa państwowego, dla którego organem założycielskim był inny organ niż wskazany w art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., nie podlega komunalizacji na podstawie tych przepisów, jeżeli "należało" do tego przedsiębiorstwa, tzn. znajdowało się w jego zarządzie. Źródłem zaś zarządu (dawniej też użytkowania) mogła być decyzja administracyjna właściwego organu, przekazanie między jednostkami organizacyjnymi na mocy właściwych przepisów oraz nabycie nieruchomości przez jednostkę organizacyjną. Zarząd nie może natomiast powstać bezpośrednio na podstawie aktu normatywnego. Przyczyną tego jest, że akt normatywny prawa powszechnie obowiązującego ma charakter abstrakcyjny, co w tym wypadku polega na tym, że nie wymienia on konkretnie oznaczonej nieruchomości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art.13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zmianami) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy.
W związku z powyższym, rozpatrując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie i oceniając podniesione w skardze zarzuty, Sąd doszedł do przekonania, że nie podważają one legalności zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, dlatego też skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że komunalizacji z mocy prawa, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie podlega mienie ogólnonarodowe (państwowe), należące do przedsiębiorstw państwowych, dla których funkcje organu założycielskiego pełniły organy administracji inne niż rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego. Wykładni określenia "należące do" użytego w art. 5 ust. 1 dokonał Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W.13/91 (Dz. U. Nr 97, poz. 486). Z uchwały tej wynika, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo wykonywało względem tego mienia płynące z ustanowionego zarządu różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne. Grunt nie pozostający w dniu 27 maja 1990 r. w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, a pozostający jedynie w faktycznym władaniu, nie "należał do" tego przedsiębiorstwa. Powstanie prawa zarządu do gruntu na dzień 27 maja 1990 r. należy oceniać według przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w brzmieniu ustalonym w Dzienniku Ustaw z 1989 r. Nr 14, poz. 74. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy nieruchomości, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie albo użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego.
W przedmiotowej sprawie skarżące P. powoływały się na prawo zarządu przedmiotową nieruchomością wynikające z decyzji o naliczeniu opłat, twierdząc, iż jest ona równorzędnym dowodem przekazania nieruchomości w zarząd zarówno w postępowaniu o uwłaszczenie jak i w postępowaniu komunalizacyjnym. Podnosiły też, iż komunalizacja nie powinna naruszać stanu nieruchomości kolejowych, bowiem nie podlegają one komunalizacji jako składniki mienia należącego do przedsiębiorstw, dla których organem założycielskim jest naczelny organ administracji państwowej. Wskazywały także na przepis art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", zgodnie z którym mienie P. stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w jego skład wchodziły środki nabyte przez P. w toku jego działalności. Poza tym skarżące P. podniosły, że na przeszkodzie komunalizacji przedmiotowej nieruchomości stoją art. 34 oraz art. 34a o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa PKP stanowiący, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu P., co do których P. nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego i nie podlegają komunalizacji.
Należy stwierdzić, że wszystkie przytoczone wyżej argumenty są chybione. Dla oceny możliwości komunalizacji określonego mienia w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. decydujące znaczenie ma stan prawny tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu, z którym ustawa wiąże skutek komunalizacji. Nie ma zatem znaczenia okoliczność, iż P. legitymowały się decyzją o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością, która w świetle rozporządzenia w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu stanowiła wystarczający dowód do przyjęcia, że w dniu 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwu temu przysługiwał zarząd nieruchomością. Prawa zarządu nie można też wyprowadzać z ogólnej normy ustawowej - art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe". Z akta sprawy nie wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła składnik wydzielonej części mienia ogólnonarodowego nabyty przez przedsiębiorstwo P. w toku jego działalności. Ponadto należy podzielić stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, iż powołany przepis ustawowy, jako norma powszechnie obowiązującego prawa, ma charakter abstrakcyjny i nie odnosi się do konkretnie oznaczonej nieruchomości. Określone prawo do nieruchomości państwowej takie jak zarząd, użytkowanie, czy użytkowanie wieczyste w myśl przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. kreowane było w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji) bądź cywilnoprawnego (umowy).
Nietrafna jest także argumentacja skargi odwołująca się do przepisów art. 34 i 34a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Po pierwsze celem unormowania zawartego w art. 34 powołanej ustawy było uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego w posiadaniu P., a co do którego brak jest ustanowionego zarządu. Powoływanie się na wskazany przepis stanowi właśnie dowód na to, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie "należała" do P. w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a zatem stan ten nie wyłączał komunalizacji mienia z mocy prawa. Poza tym oba przepisy weszły w życie do dniu 27 maja 1990 r. W kwestii znaczenia przepisu art. 34a dla procesu komunalizacji wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt K 30/03 wskazując, że art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z dnia 28 marca 2003 r. (który wprowadza przepis art. 34a), odnosi się do postępowań o przekazaniu mienia gminom wyłącznie w oparciu o unormowania art. 5 ust. 3 i 4 ustawy komunalizacyjnej, czego konsekwencją jest umorzenie postępowań komunalizacyjnych przewidziane w art. 5 ustawy nowelizujacej z dnia 28 marca 2003 r. Przepis art. 34a nie dotyczy natomiast nie zakończonych postępowań komunalizacyjnych, które zostały wszczęte na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej, tj. w przypadkach komunalizacji z mocy prawa. Okoliczność posiadania nieruchomości przez P. w dniu 27 maja 1990 r. nie miała zatem jakiegokolwiek znaczenia dla komunalizacji nieruchomości na postawie art. 5 ust. 1.
W świetle przedstawionych argumentów brak jest uzasadnionych podstaw do podważenia zaskarżonej decyzji. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego i dokonała prawidłowej oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości, a podjętą decyzję uzasadniła w sposób wyczerpujący i jasny, odnosząc się do wszystkich podniesionych kwestii. Za nieuzasadnione należało zatem uznać zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło