I OSK 1141/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz, Sędziowie NSA Jolanta Rajewska, Joanna Runge-Lissowska (spr.), Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 czerwca 2006r. sygn. akt II SA/Gd 716/04 w sprawie ze skargi M. W. i M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste oddala skargę kasacyjną Uzasadnienie. Postanowieniem z dnia 8.06.2006 r., sygn. akt II SA/Gd 716/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi M. W. i M. Ł., uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] nr [...], którym odmówiono skarżącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że rzeczą organu było jednoznaczne wskazanie, czy skarżący, którzy jako okoliczności uchybienia terminu podnosili nie doręczenie im wypowiedzenia wysokości opłaty i sfałszowanie ich podpisów na dowodzie doręczenia, uprawdopodobnili brak winy w niedotrzymaniu terminu i czy wniosek o przywrócenie terminu złożyli w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, reprezentowane przez radcę prawnego, domagając się uchylenia wyroku w całości i odrzucenia skargi i zarzucając naruszenie przepisów postępowania w zakresie właściwości sądu administracyjnego, tj. art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w zw. z art. 79 ust. 7 i art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) skutkujące nieważnością postępowania z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), oraz art. 58 § 1 pkt 1 i art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu w sposób mający wpływ na wynik sprawy poprzez wydanie orzeczenia rozstrzygającego skargę co do istoty podczas gdy podlegała ona odrzuceniu jako wniesiona w sprawie nie należącej do właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że jakkolwiek można było zastosować przepis art. 58 kpa do złożonego wniosku o przywrócenie terminu to wobec brzmienia art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami na postanowienie nie służyło zażalenie, zatem nie mieści się ono w kategorii spraw objętej art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a służy droga do sądu powszechnego, jak wynika z art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odpowiadając na skargę kasacyjną M. W. i M. Ł. wnieśli o jej oddalenie, podnosząc, że sprawa dotyczyła postępowania incydentalnego, a nie co do meritum, a wobec tego droga sądowoadministracyjna była właściwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, a zatem może wziąć pod uwagę tylko te naruszenia prawa jakie zostały wskazane w skardze i rozpoznać je tylko w ramach podniesionych zarzutów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku zarzuciło wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku naruszenie przepisów Ppsa, jednakże tylko w aspekcie niedopuszczalności drogi sądowoadministracyjnej, a wobec tego tylko w takim aspekcie jego skarga kasacyjna mogła być rozpoznana. Zasady postępowania w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości regulują z art. 78 – 82 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i wynika z nich, że kwestię prawidłowości rozstrzygnięcia w sprawie aktualizacji tej opłaty ocenia sąd powszechny. Art. 78 ust. 2 tej ustawy stanowi bowiem, że użytkownik wieczysty, któremu właściwy organ wypowiedział wysokość dotychczasowej opłaty może złożyć od wypowiedzenia wniosek do samorządowego kolegium odwoławczego o ustalenie zasadności aktualizacji, zaś zgodnie z art. 80 ust. 1 od orzeczenia kolegium organ lub użytkownik wieczysty może wnieść sprzeciw do sądu powszechnego. Do postępowania przed kolegium toczącego się z wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy kpa o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń, o czym stanowi art. 79 ust. 7 ustawy. Z tych regulacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wyciąga wniosek, że wszelkie sprawy w ramach aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości podlegają kognicji sądu powszechnego, zatem droga sądowoadministracyjna jest niedopuszczalna. Uszło jednak uwagi Samorządowego Kolegium, że sprzeciw do sądu powszechnego, przewidziany w art. 80 ust. 1, służy od orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego. Orzeczenie to kolegium wydaje na skutek wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej, w sytuacji gdy nie doszło do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Obowiązek polubownego załatwienia nakłada art. 79 ust. 3, dopiero gdy do niej nie doszło kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od tego orzeczenia odwołanie nie przysługuje (art. 73 ust. 3 zdanie drugie), ale sprzeciw do sądu powszechnego, o czym mowa wyżej. Jak z przepisów tych wynika orzeczenie kolegium jest rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty, to jest zasadności dokonanego przez organ wypowiedzenia wysokości dotychczasowej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Jest to zatem, można powiedzieć, postępowanie główne, co do meritum. Jednak w trakcie tego postępowania, kończącego się wydaniem orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, może dojść do postępowań ubocznych, incydentalnych. Analogicznie zresztą jak i w przypadku klasycznego postępowania administracyjnego, kończącego się wydaniem decyzji co do istoty sprawy (art. 104 kpa), kiedy różne wnioski stron powodują wydanie rozstrzygnięć co do różnych kwestii procesowych. Takie postępowanie miało miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem jej była nie zasadność aktualizacji opłaty rocznej, ale przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dokonanie tej oceny. Ponieważ do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy kpa, m.in. o terminach (art. 79 ust 7), zatem przepisy kpa dotyczące przywrócenia terminu również. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu rozstrzygane jest postanowieniem, jak stanowi art. 59 § 1 kpa. Art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje aby od takiego rozstrzygnięcia kolegium służył sprzeciw do sądu powszechnego, służy on od orzeczenia, o którym mowa w art. 79 ust. 3, którym postanowienie w kwestii przywrócenia terminu nie jest. Na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego służy skarga do sądu administracyjnego, jest ono bowiem aktem, w którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa. Nie służy na nie zażalenie z mocy art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, choć od takiego postanowienia wydanego przez samorządowe kolegium odwoławcze zażalenie nie służy z zasad wynikających z kpa. Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie miał podstaw do odrzucenia skargi, ale jej rozpoznania, działał bowiem w sprawie należącej do jego właściwości. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 Ppsa.