II SA/Wa 3/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Gorchowska-Jung po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2006 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową postanawia -odrzucić skargę- Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w L., orzeczeniem z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] rozpoznała u R. K. następujące schorzenia: 1. [...], 2. [...], 3. [...], 4. [...], 5. [...], 6. [...], 7. [...]. Schorzenie określone w pkt. 1 zakwalifikowano jako powodujące niezdolność do zawodowej służby wojskowej. Pozostałe schorzenia opisano jako współistniejące. R. K. został uznany za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej (kategoria "N") i trwale niezdolnego do służby wojskowej "E". W orzeczeniu ustalono, że schorzenia opisane w punktach: 1, 2 i 7 nie pozostają w związku ze służbą wojskową, zaś schorzenia opisane w punktach: 3, 4, 5 i 6 pozostają w związku ze służbą wojskową. Określono, że badany zalicza się do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i nie zalicza się do żadnej grupy inwalidów w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że badanego zaliczono do trzeciej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia, ponieważ schorzenie powodujące trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej przy zachowanej zdolności do pracy, pozostaje bez względu ze służbą wojskową. Z opinii służbowej i lekarskiej wynika, że warunki służby wojskowej badanego nie spełniają kryteriów określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2005 r. (Dz. U. Nr 62, poz. 567) i nie miały wpływu na powstanie, ujawnienie i rozwój schorzenia powodującego inwalidztwo. Wskutek odwołania R. K., rozpoznająca je Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2005r., nr [...], działając na podstawie przepisów § 9 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) w sprawie utworzenia komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości oraz § 23 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, a także na podstawie § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. (Dz. U. Nr 133, poz. 1422) w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. wskazała, iż uznała, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. wydała prawidłowe orzeczenie w części dotyczącej rozpoznań schorzeń jak i ich kwalifikacji orzeczniczej. Prawidłowo ustaliła też związki stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową. W uzasadnieniu podano, że powoływane przez R. K. błędy komisji orzekającej w I instancji nie rzutują na istotę sprawy i zostały one naprawione w orzeczeniu Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. Na powyższe orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. R. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1. rażące naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia komisji I instancji, w którym zaniechano umieszczenia pouczenia o możliwości wniesienia odwołania, trybie jego wniesienia oraz terminie do jego wniesienia, 2. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 1 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na podjęciu rozstrzygnięcia bez rozważenia wszelkich dowodów i okoliczności mających wpływ na treść rozstrzygnięcia, 3. naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie w sposób oczywisty art. 130 § 2 w zw. z art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na utrzymaniu w mocy orzeczenia ujmującego w swej treści schorzenie co do którego aktualnie w toku jest postępowanie mające na celu ustalenie stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem pozostającym w związku ze służbą wojskową, 4. rażące naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 104 § 1 i § 2 w zw. z art. 127 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przesłaniu w toku postępowania przed Terenowa Wojskową Komisją Lekarską orzeczenia do nieformalnego zatwierdzenia przez Rejonową Wojskową Komisję Lekarską w W., 5. rażące naruszenie norm prawa procesowego poprzez uchybienie art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na rozszerzeniu podstawy prawnej orzeczenia w jego uzasadnieniu, braku wskazania w uzasadnieniu konkretnego przepisu prawa materialnego, zaniechaniu uzasadnienia poszczególnych składników orzeczenia, sprzeczności uzasadnienia z rozstrzygnięciem zawartym w punktach ad. 13 i ad. 14 orzeczenia oraz przytoczenie w uzasadnieniu jako podstawy prawnej nieistniejącego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności orzeczeń obu instancji w całości lub ich uchylenie w całości. Wskazał miedzy innymi, że Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska dokonała całkowicie błędnej i sprzecznej z art. 20 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin kwalifikacji prawnej stopnia inwalidztwa w kontekście pozostawania w związku ze służbą wojskową. Podał, że nie bez znaczenia jest fakt, iż zaskarżone orzeczenie zostało wdane w celu oceny, czy odwołujący się nabędzie prawo do wojskowej renty inwalidzkiej. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej odrzucenie wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. (III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167) oraz postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. (OSA 1/00, ONSA 2001/2/47), zgodnie z którymi od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz rentowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy przypomnieć, iż na mocy art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi: orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na bezczynność organów. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Ustalanie związku określonych schorzeń ze służbą wojskową jest przedmiotem następujących ustaw: ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87ze zm.) - art. 30-33, art. 56-57, ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.) - art. 19-21, art. 31-33, a także ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą (Dz. U. Nr 83, poz. 760 ze zm.) - art. 2, art. 20-22. Z powołanych przepisów ustaw wynika, że wprawdzie ustalanie chorób lub uszczerbku na zdrowiu oraz ich związku ze służbą wojskową należy do wojskowych komisji lekarskich, lecz prawo do świadczeń oraz ich zakres i wysokość z powyższych tytułów ustalają inne organy w drodze decyzji administracyjnych, od których przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Z tych przepisów zatem wynika, iż orzeczenia wojskowych komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą wojskową nie mają w pełni samodzielnego bytu w tym znaczeniu, że podlegają kontroli sądów powszechnych w postępowaniu o prawo do świadczeń przysługujących z powyższych tytułów, o ich zakres i wysokość. Z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.) wynika, że komisje, o których mowa w art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, orzekają przede wszystkim o zdolności danej osoby do zawodowej służby wojskowej i o zaliczeniu jej do określonej kategorii tej zdolności (§ 2-5 ust. 1 rozporządzenia). Ponadto orzekają one, ale na podstawie odrębnych ustaw, także o związku chorób i ułomności, schorzeń, uszczerbku na zdrowiu, inwalidztwa, obrażeń ze służbą wojskową. Tymi odrębnymi ustawami są przede wszystkim wymienione wyżej ustawy: z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą, z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin, z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Z tego wynika, że ilekroć w tych odrębnych ustawach jest mowa o wojskowych komisjach lekarskich, to chodzi o komisje, o których stanowi art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Powyższa analiza wykazuje, że orzeczenia wojskowych komisji lekarskich można podzielić na dwie odrębne grupy. Jedna grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby wojskowej - czynnej lub zawodowej w ramach ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) - to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej w celu powołania jej lub przyjęcia do odbycia tej służby albo zwolnienia ze służby wojskowej. Te orzeczenia wojskowych komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny: ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla innych administracyjnych organów właściwych w sprawach powołania lub przyjęcia określonej osoby do odbycia służby wojskowej albo do zwolnienia ze służby, przy czym powołanie do służby wojskowej lub zwolnienie z tej służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich to orzeczenia ustalające schorzenia (stan zdrowia) danej osoby i ich związek ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia tej grupy nie mają wiążącego charakteru dla sądów powszechnych właściwych do rozpoznawania odwołań od decyzji wydanych na podstawie orzeczeń tych komisji, ale przez inne organy, właściwe w przedmiocie ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Powyższa analiza prowadzi zatem do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia poborowego lub żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Ponieważ skarga dotyczy orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obu instancji w zakresie uznania związku schorzeń ze służbą wojskową, a orzeczenia te, jak sam R. K. wskazuje w skardze do Sądu, zostały wydane dla oceny, czy nabędzie on prawo do wojskowej renty inwalidzkiej, należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000r. OSA 1/00 ONSA 2001/2/47). Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.