VI SA/Wa 725/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Maria Jagielska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2006r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2006 roku nr [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] grudnia 2005 roku odmawiającą powołania S. S. na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej w K. Powyższe decyzje zostały wydane w oparciu o następujący stan faktyczny. Pan S. S. w dniu [...] maja 2004 roku złożył wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w K. Kandydat ukończył wyższe studia na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu W. w dniu [...] września 1976 roku i uzyskał tytuł magistra prawa. Po ukończeniu studiów w latach 1976-1984 był zatrudniony w Prokuraturze Rejonowej w K. na stanowiskach aplikanta, asesora, podprokuratora, a w ostatnim okresie od 1 sierpnia 1982 roku - wiceprokuratora tamtejszej Prokuratury. W okresie od 27 grudnia 1983 roku do 27 lutego 1984 roku w czasie delegowania do Prokuratury Rejonowej w B. pełnił funkcję zastępcy Prokuratora Rejonowego. W dniu 4 stycznia 1985 roku został wpisany na listę radców prawnych w Okręgowego Komisji Arbitrażowej w W. z/s w D. i w latach 1986-1988 wykonywał zawód radcy prawnego. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 1987 roku Pan S. S. został wpisany na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. i zawód adwokata wykonywał od dnia 1 października 1988 roku, początkowo w Zespole Adwokackim Nr [...] w Z., a od dnia 1 stycznia 1990 roku do 31 maja 1994 roku w Zespole Adwokackim Nr [...] w K. Od dnia 1 czerwca 1992 roku Pan S. S. wykonuje zawód adwokata w indywidualnej Kancelarii Adwokackiej w K. Uchwałą Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] sierpnia 1998 roku zawieszono mu prawo do wykonywania zawodu rady prawnego z powodu wykonywania zawodu adwokata. Do wniosku o powołanie na stanowisko notariusza Pan S. S. dołączył opinię Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., z której wynika, że w czasie wykonywania zawodu radcy prawnego nie było wszczęte przeciwko niemu postępowanie wyjaśniające ani dyscyplinarne oraz opinię Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w W., w świetle której kandydat w trakcie swojej działalności zawodowej i samorządowej dał się poznać jako osoba koleżeńska, przestrzegająca zasad lojalności i nie odnotowano w stosunku do niego żadnych czynów mogących powodować odpowiedzialność dyscyplinarną. Rada Izby Notarialnej we W. w uchwale Nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 roku zaopiniowała negatywnie wniosek Pana S. S. co do spełniania przez niego ustawowych warunków o powołanie na stanowisko notariusza, zaś pozytywnie co do wnioskowanej siedziby kancelarii notarialnej. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono, że jakkolwiek kandydat spełnia przesłanki wynikające z art. 11 pkt 1 oraz 3-7 oraz z art. 12 ustawy - Prawo o notariacie, konieczne do ubiegania się o powołanie na stanowisko notariusza, to jednak nie można przyjąć, że spełnia wymóg, o którym mowa w art. 11 pkt 2 wymienionej ustawy, bowiem jego cechy osobowościowe nie gwarantują poprawności działań podejmowanych na stanowisku notariusza ani pewności dokonywanego obrotu prawnego. Rada podniosła m.in., iż kandydat przez okres 11 lat równocześnie wykonywał zawód adwokata i radcy prawnego, określając takie postępowanie jako co najmniej nieetyczne i sprzeczne z obowiązującymi przepisami. Odnośnie proponowanej przez kandydata siedziby kancelarii notarialnej Rada stwierdziła, że nie ma zastrzeżeń do wskazanego przez niego lokalu. W piśmie z dnia 6 października 2005 roku Rada Izby Notarialnej w W. podtrzymała swoje stanowisko zawarte w cytowanej wyżej uchwale. Podniosła nadto, że kandydat nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania wszystkich obowiązków notariusza, bowiem z akt osobowych wynika, że systematycznie nie płacił składek członkowskich poczynając od 1996 roku, co doprowadziło do podjęcia uchwały co do skreślenia go z listy radców prawnych, która to uchwała została następnie uchylona wobec zapłaty składek. Pan S. S. w piśmie z dnia 12 października 2005 roku podtrzymał swój wniosek o powołanie na stanowisko notariusza i wyznaczenie siedziby kancelarii notarialnej w K. Odnosząc się do treści uchwały Rady Izby Notarialnej w W. podniósł, że nie zgadza się z zarzutami Rady, w szczególności zaprzeczył, jakoby jednocześnie wykonywał zawód radcy prawnego oraz adwokata. Krajowa Rada Notarialna uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2005 roku utrzymała w mocy uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] czerwca 2005 roku, od której kandydat złożył zażalenie. Powyższą uchwałę Pan S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2006 roku VISA/Wa 208/06 skargę oddalił. Minister Sprawiedliwości wydaną decyzję w sprawie oparł na następujących rozważaniach: W myśl art. 10 ustawy Prawo o notariacie, do kompetencji Ministra Sprawiedliwości należy dobór kandydatów do zawodu notariusza. Decyzje w tym zakresie mają niewątpliwie charakter uznaniowy. Pogląd taki jest utrwalony w aktualnym orzecznictwie NSA (por. wyroki NSA sygn. akt II SA 31/95 z 23 listopada 1995 r., sygn. akt II SA 1288/95 z 15 kwietnia 1997 r., sygn. akt II SA 559/97 z 14 listopada 1997 r.). Podkreślenia wymaga fakt, iż charakter pracy notariusza - osoby zaufania publicznego - wymaga od Ministra Sprawiedliwości dokonywania szczególnej oceny kandydatów, którzy zawód ten chcą wykonywać. Zgodnie z art. 11 ustawy - Prawo o notariacie w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 30 czerwca 2005 roku o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1361) kandydat na notariusza oprócz spełnienia innych wymogów musi być osobą o nieskazitelnym charakterze oraz dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Zdaniem NSA przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć całokształt cech indywidualnych, zdarzeń i okoliczności składających się na wizerunek przyszłego notariusza, jako osoby zaufania publicznego. Nie bez znaczenia dla ukazania tego wizerunku są fakty i zdarzenia ze sfery życia zawodowego i poza zawodowego, które podważałyby pozytywną ocenę postawy moralno-etycznej, naganne z punktu widzenia opinii publicznej (por. wyrok NSA z 18 listopada 1999 r., sygn. akt II SA 1131/99). Przez rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza rozumieć należy takie przymioty kandydata, jak dokładność, sumienność, obowiązkowość, a także rygorystyczne podejście do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, które to cechy dają gwarancję rzetelnego wykonywania wszystkich obowiązków spoczywających na osobie wykonującej ten zawód. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości nie można uznać, że w przypadku Pana S. S. wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza został spełniony. Podstawę do takiej oceny daje dotychczasowe postępowanie kandydata, który w czasie wykonywania zawodu radcy prawnego nie opłacał składek członkowskich, w związku z czym Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. podjęła uchwałę o skreśleniu go z listy radców prawnych, która została następnie uchylona uchwałą Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] marca 2002 roku wobec zapłaty zaległych składek. Obowiązek uiszczania składek członkowskich wynikających z faktu przynależności do określonej korporacji jest jednym z podstawowych obowiązków jej członków. W przypadku korporacji radcowskiej fakt nieuiszczenia składek za okres dłuższy niż jeden rok powoduje skreślenie z listy radców prawnych - art. 29 pkt 4a ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 roku, Nr 123, poz. 1059 z późn. zm.). Niewywiązywanie się z powyższego obowiązku jest także działaniem sprzecznym z art. 65 ust. 1 i 2 Zasad etyki radcy prawnego. W przypadku korporacji notarialnej obowiązek opłacania składek członkowskich wynika z art. 23 ustawy - Prawo o notariacie. Ustawa nakłada na notariuszy także szereg innych obowiązków, w tym o charakterze finansowym, jak choćby obowiązek pobierania podatków oraz opłat skarbowych i sądowych, o których mowa w art. 7 ustawy. Podkreślić należy, że zawód notariusza jest zawodem zaufania publicznego. O szczególnej wadze dokumentów sporządzanych przez notariusza świadczy fakt używania przez niego pieczęci z godłem państwowym. Powyższe względy sprawiają, że zawód notariusza jest zawodem szczególnym, wymagającym od osób pragnących go wykonywać niezwykłej staranności oraz rygorystycznego podejścia do ciążących nań obowiązków. W tych okolicznościach - skoro kandydat kilkakrotnie uchybił obowiązkowi uiszczenia składki, czym przejawił wybitnie lekceważący stosunek do korporacji, której był członkiem, a także do obowiązujących przepisów prawa - nie można przyjąć, że spełnia on ustawowy wymóg, wymieniony w art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie. Zatem istnieje uzasadniona wątpliwość co do prawidłowego wypełniania przez kandydata w przyszłości obowiązków notariusza. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że kandydat wykonywał w tym czasie zawód adwokata, jak również późniejsze opłacenie zaległych składek. Wymieniony bowiem miał pełną świadomość co do tego, że jest wpisany na listę radców prawnych i swoje podstawowe obowiązki względem tej korporacji winien wypełniać z należytą starannością. Nie budzi też żadnych wątpliwości fakt, że kandydat spłacił zaległości dopiero po podjęciu uchwały o skreśleniu go z listy radców prawnych. (Niewątpliwie fakt nieopłacania składek członkowskich jest okolicznością, która negatywnie rzutuje także na ocenę przymiotu nieskazitelności charakteru kandydata). Podkreślić w tym miejscu należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zaznaczono, że przesłanka nieskazitelności charakteru wymagana do powołania na stanowisko notariusza z art. 11 pkt 2 z powyższej ustawy, podlega ocenie organu rozstrzygającego i musi być ona oparta na ustalonych faktach, a nie subiektywnych ocenach (por. wyrok NSA II SA 176/97, IISA 640/96). Obowiązkiem Ministra Sprawiedliwości, wynikającym również z dbałości o interes społeczny (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego) jest czuwanie, by działalność notariuszy była zgodna z prawem i gwarantowała pewność obrotu prawnego. Postępowanie zaś Pana S. S., który lekceważył swoje obowiązki wobec samorządu radcowskiego, naruszając przy tym prawo, nie daje gwarancji co do tego, że obowiązki notariusza wypełniałby rzetelnie. Od decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 roku, nr [...] Pan S. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji Pan S. zarzucił rażącą obrazę art. 227 kpa, rażącą obrazę art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 roku nr 42, poz. 369 z późn. zm.), rażącą obrazę art. 32, 63 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innym słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] grudnia 2005 roku nie naruszają prawa. W działaniu Ministra Sprawiedliwości wydającego decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Organ obszernie wyjaśnił przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca i Sąd całkowicie się z nią zgadza, dlatego też nie ma potrzeby jej powtarzania. Według Sądu, Minister Sprawiedliwości przeprowadził postępowanie administracyjne zgodnie z wymogami przepisów kpa, a w szczególności z art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dostrzegł w ocenie Ministra Sprawiedliwości zawartej w zaskarżonej decyzji ani cech dowolności ani subiektywizmu, gdyż poparta została ona wszechstronnie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym. Skarżący w nader skromnym uzasadnieniu swojej skargi nie podał argumentów, które podważyłyby ustalenia dokonane przez organ. Minister Sprawiedliwości był uprawniony do samodzielnej oceny spełnienia przesłanek wynikających z przepisów art. 11 ustawy z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 z późn. zm.), a w szczególności przesłanki o charakterze uznaniowym tj. posiadanie przez skarżącego nieskazitelnego charakteru i czy daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Sąd mógłby podważyć tę ocenę jedynie w przypadku jej całkowitej dowolności i sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym lub też oparcie jej jedynie na gołosłownych stwierdzeniach, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Według oceny Sądu, co również stwierdzone zostało w uzasadnieniu do wyroku Sądu z dnia 25 kwietnia 2006 roku sygn. akt VI SA/Wa 208/06 okoliczność niepłacenia składek korporacyjnych świadczy o braku staranności kandydata na notariusza. Jednoczesne wykonywanie zawodu radcy prawnego i adwokata, przy jednoznacznej treści art. 28 ustawy o radcach prawnych dowodzi niesumiennego podejścia przez S. S. do obowiązków zawodowych i obowiązującego prawa. Powyższe bezsporne okoliczności wskazują, iż skarżący nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, tym samym zarzut rażącej obrazy art. 11 ustawy Prawo o notariacie nie jest zasadny. Zarzut naruszenia art. 227 kpa również nie mógł być przez Sąd uwzględniony, albowiem artykuł ten dotyczy postępowania skargowego. Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 32 i 63 Konstytucji RP. Skarżący nie uzasadnił powyższego zarzutu, jednakże należy podkreślić, że wyrażona w art. 32 Konstytucji RP zasada równości wszystkich wobec prawa została w niniejszej sprawie zrealizowana. Skarżący miał prawo ubiegać się powołania na stanowisko notariusza a decyzja odmowna Ministra Sprawiedliwości nie została podjęta arbitralnie, lecz z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa. W tym stanie rzeczy na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w wyroku.