I OSK 1491/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie NSA Marek Stojanowski( spr.) Grzegorz Jankowski Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2007r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 780/06 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. B. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 780/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku, Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: W dniu 20 lipca 2005r., A. B., w związku z opieką nad synem P. B., zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił przyznania takiego świadczenia z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad dzieckiem. Jako powód odmowy organ podał, że dziecko przebywa w Specjalistycznym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Słabo Słyszących Nr 2 w [...], zapewniającym całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, uczęszcza do 4 klasy szkoły podstawowej i jest wychowankiem internatu, w którym przebywa w dniach nauki szkolnej, to jest od poniedziałku do piątku. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] stwierdził jednocześnie, że w związku z powyższym, w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w myśl której świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Od powyższej decyzji, A. B. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], które decyzją z dnia [...] Nr [...] (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie podał tę datę jako 4 marca 2006r.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając argumentację organu pierwszej instancji. Zdaniem organu drugiej instancji, w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja, o której mowa w art. 17 ust 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w której A. B. nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, gdyż nie zachodzi konieczność rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podkreśliło, że przyznanie świadczenia jest uzależnione od tego, przez jaki okres placówka zapewnia całodobowe utrzymanie, a nie ile dni w tygodniu dziecko faktycznie przebywa w ośrodku. Na powyższą decyzję, A. B., złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła, że według niej ośrodek specjalistyczny, w którym przebywa jej syn P. nie jest placówką pełniącą 5 – dniową opiekę. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w wydanej decyzji. Wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 780/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd wskazał, że w świetle okoliczności niniejszej sprawy należy zgodzić się ze stanowiskiem organów pierwszej i drugiej instancji, że wykładnia art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowi, że przesłanką wyłączającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest umieszczenie dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu (chodzi tu o charakter placówki, a nie o faktyczny czas, jaki dziecko w niej przebywa). Ośrodek, w którym przebywa P. B. spełnia te kryteria, co wynika z pisma Dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno – Wychowawczego Nr 2 w [...], stanowiącego, że w strukturze tego Ośrodka funkcjonuje szkoła podstawowa, gimnazjum i internat. Internat jest czynny od poniedziałku od godz. 13.00 do piątku do godz. 16.00 i zapewnia zakwaterowanie, opiekę oraz wyżywienie, którego koszty ponoszą rodzice, bądź opiekunowie dziecka. P. B. jest uczniem 4 klasy szkoły podstawowej przy tym ośrodku oraz wychowankiem internatu szkolnego. Powyższe okoliczności pozwalają zdaniem Sądu przyjąć, że syn skarżącej został umieszczony w placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji. Nie ma przy tym znaczenia fakt, który podnosi skarżąca, że placówka nie zapewnia opieki przez pełne pięć dób, gdyż ustawodawca wyraźnie w przepisie określił, że chodzi o całodobową opiekę przez 5 dni w tygodniu, a nie opiekę przez 5 dób, a te pojęcia nie są tożsame. Od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006r., A. B. złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono również o obciążenie organu wydającego decyzję kosztami postępowania w sprawie i zasądzone na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarga kasacyjna zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy Nr 2 w [...] zapewnia całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a tym samym przyjęcie zaistnienia negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności, 2. rażące naruszenie normy art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez nierówne traktowanie przez władze publiczne obywateli w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, 3. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6, art. 7 oraz art. 8 k.p.a., 4. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności normy art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podniosła, że internat w przedmiotowej placówce jest czynny od godz. 13.00 w poniedziałek do godz. 16.00 w piątek. W związku z tym dziecko musi być dowożone do ośrodka w poniedziałek rano i zabierane w piątek wieczorem, co uniemożliwia skarżącej podjęcie zatrudnienia, biorąc pod uwagę dojazdy do placówki, które skarżąca odbywa publicznymi środkami lokomocji. Ponadto ośrodek nie sprawuje opieki w dni wolne od nauki, takie, jak ferie świąteczne, ferie zimowe, wakacje, czego w ogóle nie wziął pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podniesiono także, że wedle wiedzy skarżącej, w analogicznych okolicznościach i stanie prawnym organy administracji wydawały zupełnie odmienne decyzje w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Jest to zatem naruszenie konstytucyjnej równości wobec prawa i prawa do równego traktowania. Skarżąca powołała się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2006r., sygn. akt I SA/Wa 2136/05, uchylające zaskarżoną decyzję, w następstwie czego organ administracyjny przyznał świadczenie pielęgnacyjne opiekunowi sprawującemu opiekę nad dzieckiem umieszczonym w tym samym ośrodku, co syn skarżącej. Ponadto skarżąca wskazała, że w poprzednich latach przyznawano jej świadczenie pielęgnacyjne, a tym razem, pomimo braku zmian w stanie faktycznym i prawnym, odmówiono jej jego przyznania. W ostatnim punkcie uzasadnienia skargi kasacyjnej podniesiono, że zaskarżony wyrok narusza art. 17 ustawy z dnia 320 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem skarżącej skład sądu wskazany w zaskarżonym wyroku jest inny, niż skład wyznaczony do rozpoznania sprawy. Wniosek taki skarżąca wywodzi z porównania składu sądu wskazanego na wokandzie i składu sądu wymienionego w treści wyroku. Z tej też przyczyny podniesiono tę okoliczność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznawania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie zawiera usprawiedliwione podstawy zaskarżenia. Na wstępie podkreślić należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch różnych formach tj. w postaci błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu określonego przepisu. Błędna wykładnia prawa polega na nieprawidłowym odczytaniu treści prawa, bądź na zastosowaniu prawa uchylonego. Niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na błędnej subsumcji tj. podciągnięciu stanu faktycznego pod niewłaściwy przepis. Obie te podstawy nie mogą zachodzić równocześnie. Naruszenie prawa procesowego może następować w tych samych formach co naruszenie prawa materialnego. Wnosząca skargę kasacyjną zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i uznanie, że Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy Nr 2 w [...] zapewnia całodobową opiekę, przez co najmniej 5 dni w tygodniu, a tym samym przyjęcie, że zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności. Powyższy zarzut jest uzasadniony. Stosownie do treści art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. B ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) – w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji zaskarżonej do Sądu I instancji – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. W świetle powyższego przepisu istotne znaczenie dla oceny prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma nie tylko właściwe rozumienie wyrażeń zawartych w tym przepisie, a mianowicie placówki zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu, ale i właściwe wyjaśnienie charakteru placówki, w której przebywa dziecko, którego rodzic albo opiekun faktyczny występuje z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 w/w ustawy jest pomoc matce lub ojcu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności (...). Zatem w sytuacji, gdy dziecko korzysta z opieki odpowiedniej instytucji zapewniającej całodobową opiekę co najmniej 5 dni w tygodniu, nie zachodzi – co do zasady – konieczność "niepozostawania w zatrudnieniu" w celu sprawowania osobistej opieki nad tym dzieckiem ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 lipca 2003 r., sygn. Akt III RN 131/02, OSP 2004/9/110). Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wówczas, gdy dziecko przebywa w placówce zapewniającej opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Oznacza to, że przepis ten uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy placówka, w której przebywa dziecko zapewnia opiekę, o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy. Przepis ten nie upoważnia natomiast do wniosku, iż zapewnienie dziecku przebywania w placówce przez kilka godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu spełnia wymagania określone tą normą prawną. W art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy jednoznacznie chodzi o zapewnienie dziecku całodobowej opieki przez placówkę co najmniej 5 dni w tygodniu, przy czym całodobowej opieki nie sposób rozumieć inaczej jak opieki przez całą dobę – tj. przez 24 godziny ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. Akt I SA 1260/01, LEX nr 81646). Jednocześnie podkreślić należy, iż w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych chodzi o zapewnienie dziecku możliwości opieki przez taki właśnie okres. O uprawnieniach do świadczenia pielęgnacyjnego decyduje bowiem możliwość (gotowość) zapewnienia opieki przez placówkę przez taki okres a nie faktyczna liczba dni przebywania dziecka w ciągu tygodnia w placówce czy też liczba godzin w poszczególnych dniach ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2005 r., sygn. Akt I SA 2692/00, LEX nr 79347 i z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. Akt I SA 587/02, LEX nr 160203 – dotyczące zasiłku stałego i przesłanki negatywnej tj. przebywania dziecka w całodobowym ośrodku rehabilitacyjnym lub innej placówce zapewniającej opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu ). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wniosek, że P. B. przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu wyprowadził z materiału dokumentacyjnego sprawy (m.in. pisma dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia 17 stycznia 2006 r.), z którego treści wynika, że jest on uczniem kl. IV szkoły podstawowej oraz wychowankiem internatu Ośrodka, w którym zakwaterowani są uczniowie szkół zamieszkujący poza miejscem lokalizacji placówki. Zajęcia szkolne rozpoczynają się w poniedziałek o godzinie 8.55, a kończą się w piątek o godzinie 12.25. Internat Ośrodka jest czynny od poniedziałku od godziny 13.00 do piątku do godziny 16.00. Jednakże z wcześniejszego zaświadczenia Dyrektora tego Ośrodka z dnia 2 września 2005 r. wynika, że P. B. przebywa w internacie ośrodka, który jest czynny od poniedziałku od godziny 13.00 do piątku do godziny 16.00. Sąd pierwszej instancji niezbyt dokładnie przeanalizował treść powyższego zaświadczenia i przyjął, że Ośrodek zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu. To zaś stwierdzenie nie znajdujące dostatecznego potwierdzenia w materiale dowodowym, spowodowało uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż w niniejszej sprawie zaistniała negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec niezbyt precyzyjnego zaświadczenia (z dnia 2 września 2005 r. i pisma z dnia 17 stycznia 2006 r.) zachodziła potrzeba dokładnego wyjaśnienia, czy Ośrodek zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu, czy też Ośrodek takiej opieki nie zapewnia. Okoliczność ta wymagała wyjaśnienia i z tego względu, że w zaświadczeniu z dnia 2 września 2005 r. użyto nieprecyzyjnego zwrotu "Chłopiec przebywa" bez podania istotnej – z punktu widzenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego – informacji, czy jest to spowodowane np. wyłącznie działaniami matki, czy też godzinami otwarcia i zamknięcia placówki. Jak wynika z pisma dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia 06 lutego 2006 r. (znajdującego się w materiale dokumentacyjnym sprawy) na posiedzeniu rady pedagogicznej Ośrodka w dniu 29 sierpnia 2005 r. ustalono, że w roku szkolnym 2005/06 Ośrodek będzie czynny od poniedziałku od godziny 13.00 do piątku do godziny 16.00. Powyższe dni i godziny otwarcia i zamknięcia Ośrodka pokrywają się zarówno z treścią wcześniej opisanego zaświadczenia oraz pisma dyrektora Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego Nr 2 w [...] z dnia 17 stycznia 2006 r. jak również wywodami skargi kasacyjnej. To zaś oznacza, iż użyte w zaświadczeniu z dnia 2 września 2005 r. wyrażenie "Chłopiec przebywa w internacie Ośrodka, który jest czynny od poniedziałku od godz. 13.00 do piątku do godz. 16.00" odzwierciedla dni i godziny zapewnienia dzieciom opieki przez Ośrodek. W tym stanie rzeczy, ocena dokonana przez Sąd I instancji legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 13 marca 2006 r. przy przyjęciu założenia, że placówka zapewnia opiekę całodobową przez co najmniej 5 dni w tygodniu, budzi wątpliwości. Nie znajduje natomiast usprawiedliwienia zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej albowiem norma ta nie była w sprawie zastosowana, więc Sąd nie mógł jej naruszyć czy też dokonać błędnej wykładni. Zarzut naruszenia art. 6, 7 i 8 k.p.a. z samego założenia nie może być uznany za zasadny. Podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W jej ramach skarżący musi bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, a więc przepisy zawarte w p.p.s.a., którym uchybił sąd, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że wytknięte uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy - por. wyrok NSA z 1 czerwca 2004 r., GSK 73/04, M. Pr. 2004, nr 14, s. 632. Jest więc rzeczą oczywistą, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć przepisów (art. 6, 7 i 8 k.p.a.), których nie stosował. Zaś nie stosował ich, ponieważ w istniejącym stanie prawnym w ogóle nie był uprawniony do ich stosowania. Przepisy te bowiem regulują postępowanie administracyjne, a nie postępowanie przed sądami administracyjnymi. Z kolei także nietrafnym pozostaje zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wszechstronnej analizy materiału dokumentacyjnego sprawy, a w szczególności zarządzenia przewodniczącego wydziału z dnia 12 maja 2006 r. o wyznaczeniu terminu rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygnaturze I SA/Wa 780/06 na dzień 13 czerwca 2006 r., protokołu rozprawy w sprawie sygn. akt I SA/Wa 780/06 z dnia 13 czerwca 2006 r., wyroku z dnia 13 czerwca 2006 r. wydanego w sprawie sygn. akt I SA/Wa 780/06 oraz wokandy z dnia 13 czerwca 2006 r. ( gdzie omawiana sprawa była zamieszczona pod pozycją 12 ). Cała ta wyżej opisana dokumentacja wskazuje, iż skład Sądu pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, pozostawał przez cały czas niezmieniony, więc trudno w takiej sytuacji twierdzić, że doszło do naruszenia przepisu art. 17 p.p.s.a. Z tego względu, iż skarga kasacyjna została oparta na częściowo usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 185 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).