VI SA/Wa 740/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-13
Skład orzekający: Zbigniew Rudnicki, Andrzej Wieczorek, Ewa Marcinkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prywatnemu przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą określaną jako "pogotowie gazowe" można przyznać zezwolenie na uprzywilejowanie pojazdów w ruchu drogowym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym, jeśli pojazdy te nie są używane w sposób stały i bezpośredni w akcjach ratowania życia lub zdrowia ludzkiego, a jedynie w związku z usuwaniem awarii infrastruktury technicznej?Ratio decidendi
Zezwolenie na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym może być udzielone jedynie w przypadkach bezpośrednich, faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań hipotetycznych czy ewentualnych. Prywatna działalność gospodarcza, nawet o nazwie "pogotowie gazowe", nie spełnia tych kryteriów, jeśli nie wykazano stałego i bezpośredniego wykorzystania pojazdów w akcjach ratowania życia lub zdrowia, a jedynie w związku z usuwaniem awarii infrastruktury technicznej. Udzielenie zezwolenia w przeszłości nie tworzy praw nabytych i nie stanowi podstawy do jego kontynuowania, jeśli ustały okoliczności uzasadniające uprzywilejowanie.Stan faktyczny
Skarżący, B. J., prowadzący działalność gospodarczą "pogotowie gazowe", ubiegał się o zezwolenie na uprzywilejowanie w ruchu drogowym dwóch pojazdów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wydania zezwolenia, uznając, że działalność skarżącego związana z usuwaniem awarii gazowych nie spełnia kryteriów stałego i bezpośredniego ratowania życia lub zdrowia ludzkiego. Skarżący podnosił, że jego działalność jest związana z ratowaniem życia, posiadał wcześniejsze zezwolenie i poniósł koszty adaptacji pojazdów. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na decyzję Ministra utrzymującą w mocy odmowę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Asesor WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Michał Syta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdu samochodowego oddala skargę
Decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2000 r., wydaną na podstawie m.in. art. 53 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku p. B. J., prowadzącego P., z siedzibą w B., zezwolono na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki [...] w przypadkach, gdy będzie on używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
Wobec tego, że określony wyżej samochód został złomowany i wyrejestrowany zainteresowany dnia [...] grudnia 2005 r. wystąpił z wnioskiem do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji "o zmianę decyzji i przyznanie uprawnień na samochód marki [...], nr rej. [...] przystosowany i oznakowany jako pogotowie gazowe, wyposażony w ostrzegawcze znaki świetlne i akustyczne jako pojazd uprzywilejowany", a także o wyrażenie zgody, aby drugi samochód typu "[...]" mógł zastępować na czas przeglądu, remontu czy wymiany części samochód marki [...] jako pojazd uprzywilejowany.
Decyzją Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2006 r., wydaną na podstawie m.in. art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku p. B. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. z przepychaniem, z siedzibą w B., odmówiono zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki: 1) [...], nr rej [...], oraz 2) [...], nr rej. [...].
W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy przypomniano, że już po złożeniu wniosku organ zwrócił się do wnioskodawcy z prośbą o udzielenie informacji ile razy i w jakich sytuacjach poprzedni pojazd był używany w 2005 r. jako uprzywilejowany w ruchu drogowym, w akcjach związanych z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego. Ponadto poproszono wnioskodawcę o nadesłanie uzasadnienia, z którego jednoznacznie wynikałoby, iż wnioskowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdy spełniają warunki ustawowe do ich uprzywilejowania, tzn. wykorzystywane są stale i bezpośrednio w akcjach związanych z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego, a nie do działań ewentualnych i hipotetycznych.
W nadesłanym w dniu [...] grudnia 2005 r. uzupełnieniu wniosku strona podała, iż pojazd uprzywilejowany "przez okres 5 lat brał udział w akcjach usuwania nieszczelności grożących wybuchem przy ulatnianiu się gazu, przy wybuchach kuchenek gazowych ciepłej wody."
Po analizie zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego stwierdzono, co następuje.
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym reguluje zasady ruchu na drogach publicznych oraz w strefach zamieszkania, warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, wymagania w stosunku do osób kierujących pojazdami i innych uczestników ruchu oraz zasady kontroli ruchu drogowego. W art. 53 ust.1 enumeratywnie wyliczone są jednostki, których pojazdy samochodowe mogą być uprzywilejowane w ruchu drogowym. Tym samym stanowią one wyjątki od ogólnych zasad poruszania się po drogach. Zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy, zezwolenie ministra właściwego do spraw wewnętrznych może zostać udzielone jedynie jednostkom, których pojazdy jako uprzywilejowane w ruchu drogowym będą używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Zgodnie z dotychczasową linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczy to stałego i bezpośredniego wykorzystywania pojazdów, nie zaś w hipotetycznych sytuacjach, które mogą wystąpić w nieokreślonej przyszłości.
Z wnioskiem o wydanie zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów samochodowych wnioskodawca występuje po raz kolejny. We wniosku o wydanie zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów przedstawił te same argumenty, co w trakcie ubiegania się po raz pierwszy o uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu. Teraz jednak organ miał możliwość weryfikacji tych argumentów i przeprowadził w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. W tym celu zwrócono się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...] – jako jednostek, które uczestniczą w akcjach związanych z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Komendant Wojewódzki Policji negatywnie zaopiniował przedmiotowy wniosek stwierdzając, iż uprzywilejowanie w ruchu drogowym wnioskowanych pojazdów do dojazdu do w miejsce awarii sieci gazowniczej lub wodociągowej nie spełnia przesłanki wynikającej z art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym. Również Komendant Państwowej Straży Pożarnej w [...] negatywnie zaopiniował przedmiotowy wniosek. Opierając się na opinii Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] stwierdził, że "w dokumentach planu ratowniczego miasta [...] do usuwania zakłóceń i awarii sieci gazowniczej wyznaczone jest przez Zakład Gazowniczy [...], administrujący i zarządzający przesyłową siecią gazową, działające przy tym zakładzie Pogotowie Gazowe. P. J. B. nie jest ujęte w w/w planie ratowniczym oraz siatce bezpieczeństwa dla miasta [...], nie jest również włączone do systemu radiowego służb ratowniczych "[...]".
Odnosząc się natomiast do dołączonych do wniosku referencji, wystawionych przez instytucje, na rzecz których wnioskodawca świadczy swoje usługi, stwierdzono, iż sam fakt wykonywania solidnie i rzetelnie usług wodociągowo-kanalizacyjnych nie może być równoznaczny z koniecznością korzystania z pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym.
Stwierdzono ponadto, że udzielenie w przeszłości stronie zezwoleń nie może stanowić wystarczającego argumentu za "kontynuowaniem" tych zezwoleń, a podniesiony przez wnioskodawcę argument o współpracy z innymi jednostkami ratowniczymi może budzić wątpliwość w świetle przytoczonej wyżej opinii Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, iż "P. J. B. nie współpracuje z podmiotami ratowniczymi wyznaczonymi w siatce bezpieczeństwa i planie ratowniczym." Ponadto do usuwania skutków awarii może być wykorzystywane światło barwy żółtej. Zaznaczono również, iż przesłanką do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów nie może być czas dojazdu, lecz faktyczny udział w akcji związanej z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
Wnioskodawca ubiegając się o uprzywilejowanie w ruchu drogowym dla dwóch pojazdów zaznaczył, że jeden z nich – [...] nr rej. [...], będzie pojazdem zastępczym. Odnosząc się do powyższego stwierdzono, iż pozostawanie pojazdu w gotowości na wypadek konieczności jego wykorzystania nie może być podstawą do wydania zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym. Przepis ten, stwarzający możliwość indywidualnego zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów innych podmiotów niż enumeratywnie wymienione w pkt 1-11, może być bowiem stosowany w wyjątkowo uzasadnionych przypadkach, a w rozpatrywanej sprawie takie okoliczności nie miały miejsca.
Nie bez podstaw dla rozstrzygania przez organ wydający decyzję pozostaje też fakt, iż ograniczenie liczby pojazdów korzystających z uprzywilejowania w ruchu drogowym ma wpływ na bezpieczeństwo pozostałych uczestników tego ruchu. Poruszanie się bowiem pojazdu uprzywilejowanego w warunkach natężającego się stale ruchu drogowego powoduje dodatkowe zagrożenie bezpieczeństwa innych uczestników ruchu.
W konsekwencji organ uznał, że ze zgromadzonych w toku postępowania dokumentów nie wynika jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, iż proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdy wykorzystywane będą stale w akcjach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
Decyzją Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2006 r., wydaną na podstawie art.162 § 1 pkt 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), stwierdzono wygaśnięcie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2000 r. w sprawie zezwolenia na używanie jako uprzywilejowanego w ruchu drogowym podczas ratowania życia lub zdrowia ludzkiego pojazdu samochodowego marki [...], nr rej. [...].
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył zainteresowany podnosząc w nim, iż poprzednie zezwolenie na używanie świateł niebieskich pozwalało mu na szybkie dotarcie do zagrożeń i awarii. Przez cały czas trwania zezwolenia, tzn. przez 5 lat wnioskodawca nie nadużył uprzywilejowania ani nie popełnił żadnego błędu. Skarżący był przekonany, że w tej sytuacji, skoro miał samochód uprzywilejowany przez 5 lat, to na pewno dostanie zgodę na dalsze uprzywilejowanie ("dalszą egzystencje pogotowia gazowego jak do tej pory"). Ponadto skarżący powołał się na zadowolenie dotychczasowych klientów, dobre przygotowanie zawodowe oraz referencje klientów, potwierdzające jego rzetelność. Stwierdził również, iż powołane w zaskarżonej decyzji opinie Straży Pożarnej Komendy Wojewódzkiej Policji są szablonowe, a porównanie podmiotu prywatnego, świadczącego usługi na zasadach komercyjnych, z wyspecjalizowanymi jednostkami państwowymi straży pożarnej, Policji czy pogotowia ratunkowego jest niewłaściwe. Zdaniem skarżącego, odmowa uprzywilejowania w ruchu drogowym pojazdów jego firmy jest wyrazem samowoli urzędniczej. Ponadto wskazał, że koszty przygotowania samochodu jako pojazdu uprzywilejowanego były bardzo wysokie.
Decyzją Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2006 r., wydaną na podstawie m.in. art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku p. B. J., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P., z siedzibą w B., o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję, którą odmówiono zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu samochodowego marki: 1) [...], nr rej [...], oraz 2) [...], nr rej. [...].
W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy, odniesiono się najpierw do podniesionych przez skarżącego zarzutów. Na wstępie więc stwierdzono, że montaż urządzeń stanowiących obowiązkowe wyposażenie pojazdu uprzywilejowanego ruchu drogowym powinien nastąpić dopiero po otrzymaniu zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdu. W tym świetle argument wnioskodawcy o wysokich kosztach adaptacyjnych pojazdu jest bezzasadny, albowiem wnioskodawca na własne ryzyko i swoją odpowiedzialność zamontował sygnały świetlne i dźwiękowe przed otrzymaniem stosownego zezwolenia.
Odnosząc się do zarzutu porównywania przez organ działalności prowadzonej przez wnioskodawcę do "zorganizowanej przez państwo pomocy jak straż pożarna, policja czy pogotowie" stwierdzono, iż w rozpatrywanej sprawie takie porównanie nie miało miejsca. Uznano zaś, że zwrócenie się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...] w sprawie opinii co do zasadności wydania zezwolenia na użytkowanie przedmiotowych pojazdów samochodowych jako uprzywilejowanych w ruchu samochodowym było zasadne, zgodne z przedmiotem działania tych jednostek i odpowiadało wymogom wynikającym z art. 7 i 77 § 1 K.p.a.
Stwierdzono też, że niewątpliwie podejmowane przez skarżącego działania mogą zapobiegać wypadkom niosącym zagrożenie utraty zdrowia czy życia ludzkiego. Nie oznacza to jednak, że skarżący, posługując się przy wykonywaniu swoich zadań odpowiednio wyposażonymi pojazdami samochodowymi, używa ich w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, jak stanowi przepis art. 53 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, oraz że używanie to dokonuje się w sposób stały i bezpośredni.
Treść przepisu art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo o ruchu drogowym wskazuje, że zezwolenie wydawane jest w ramach uznania administracyjnego, przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, że organ ma prawo wyboru treści rozstrzygnięcia. Przepis ten zezwala na wydanie zezwolenia jedynie w sytuacji gdy pojazd używany jest w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Natomiast ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego nie wynika jednoznacznie i w sposób nie budzący wątpliwości, iż pojazdy maja być używane w akcjach związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, szczególności używanie to nie ma cech stałości i bezpośredniości w ratowaniu życia lub zdrowia ludzkiego. Tylko bowiem takie pojazdy, które są wykorzystywane w związku z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego, a nie przy okazji jego ratowania, mogą być uprzywilejowane w ruchu drogowym.
Nie ulega wątpliwości, że nadanie przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji atrybutu pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym może nastąpić na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy wyłącznie w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Wykładnia powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że przewidywana możliwość uprzywilejowania pojazdów (wydanie stosownego zezwolenia) dotyczy jedynie przypadków bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie działań ewentualnych i hipotetycznych, które mogą wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości. Konieczność takiego stosowania przepisu wynika również z faktu, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływa na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ogranicza możliwości właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które obligatoryjnie korzystają z uprzywilejowania w ruchu drogowym.
Materiał dowodowy zebrany w sprawie został rozpatrzony na tle obowiązującego prawa, tj. art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo o ruchu drogowym, z uwzględnieniem wypracowanej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych, zaś samo postępowanie administracyjne w rozpatrywanej sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z przepisami K.p.a.
Jednocześnie zaznaczono, ze we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, z których wynikałoby, iż proponowane do uprzywilejowania pojazdy będą rzeczywiści wykorzystywane w akcjach związanych bezpośrednio z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego.
Skargę na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zainteresowany zarzucając organom resortowym bezmyślność w "wydanej najpierw i umotywowanej decyzji po 5 latach nienagannej służby", a następnie – w cofnięciu uprzywilejowania. Skarżący uważa, że wykonywana przez niego działalność usługowa, związana zwłaszcza z prowadzeniem pogotowia gazowego, jest w istocie związana z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a samo określenie zagrożeń, których usuwaniem się zajmuje, mianem hipotetycznych jest określeniem błędnym. Ponadto użył argumentów podniesionych już we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, związanych z kosztami wyposażenia samochodu uprzywilejowanego w ruchu drogowym. Ponadto podniósł kwestię praw nabytych, związanych z posiadanym uprzednio zezwoleniem na używanie samochodu jako uprzywilejowanego w ruchu drogowym i wskazał, że tego rodzaju postępowanie nie sprzyja pogłębianiu zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu użyto argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a ponadto, odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii związanej z prowadzona działalnością w zakresie pogotowia gazowego stwierdzono, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie nie wynika aby pojazdy proponowane do uprzywilejowania w ruchu drogowym brały udział w akcjach ratowniczych związanych z bezpośrednim ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego na obszarze prowadzonej przez skarżącego działalności. Organ podkreślił również, iż wydając zaskarżoną decyzję nie przekroczył granic uznania administracyjnego, nie naruszył przepisów K.p.a. oraz uwzględnił orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2006 r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję tegoż organu Nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r., którą odmówiono p. B. J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P., z siedzibą w B., zezwolenia na uprzywilejowanie w ruchu drogowym dwóch pojazdów samochodowych.
Zgodnie z treścią przepisu art. 53 ust. 1 pkt 1-11 pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być pojazd samochodowy:
1) jednostek ochrony przeciwpożarowej;
2) pogotowia ratunkowego;
3) Policji;
4) jednostki ratownictwa chemicznego;
5) Straży Granicznej;
6) Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
7) Agencji Wywiadu;
8) Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej;
9) Służby Więziennej;
10) Biura Ochrony Rządu;
10a) kontroli skarbowej;
10b) Służby Celnej;
11) Inspekcji Transportu Drogowego.
Natomiast zgodnie z pkt 12 powołanego przepisu pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym może być również pojazd samochodowy jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego - na podstawie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Skarżącemu odmówiono udzielenia takiego zezwolenia.
Powołany wyżej przepis stanowi o wyjątkach od ogólnych zasad poruszania się po drogach publicznych i wyraża intencję ustawodawcy do ograniczenia ilości pojazdów uprzywilejowanych poruszających się po drogach. Potwierdza to przeniesienie uprawnień do wydawania zezwoleń na uprzywilejowanie w ruchu drogowym pojazdów samochodowych na naczelny organ administracji państwowej.
Treść cytowanego wyżej przepisu art. 53 ust. 1 pkt 12 wskazuje, że zezwolenia są wydawane przez Ministra w ramach uznania administracyjnego, przy spełnieniu przesłanek zawartych w tym przepisie, a więc jeżeli pojazd jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Zatem należy przyjąć, że omawiany przepis, będący podstawą rozstrzygnięcia, uzasadnia wydanie zezwolenia na używanie pojazdów jako uprzywilejowanych w przypadkach bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie w przypadkach działań mogących hipotetycznie wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości (w szczególności por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 1999 r., sygn. akt II SA 547/99, LEX nr 46292). W związku z tym w zaskarżonej decyzji trafnie podniesiono też, że warunkiem wydania zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu jest jego stałe i bezpośrednie wykorzystywane w akcjach związanych z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego. Reasumując, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 ustawy – Prawo o ruchu drogowym zezwolenie na używanie jako pojazdu uprzywilejowanego w ruchu drogowym może zostać udzielone pojazdowi samochodowemu jednostki niewymienionej w pkt 1-11, jeżeli:
- jest używany w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego,
- w przypadkach bezpośrednich faktycznych działań związanych z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego, a nie w przypadkach działań mogących hipotetycznie wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości,
- w sposób stały i bezpośredni.
Jak uznano w zaskarżonej decyzji, samochody skarżącego nie spełniały powołanych wyżej warunków. W szczególności skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że używane przez niego pojazdy były i są używane w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, w nazwie której znajduje się określenie "pogotowie gazowe". Określenie "pogotowie" nie jest zastrzeżone wyłącznie na rzecz państwowych jednostek ratownictwa i skarżący miał bez wątpienia prawo do użycia tego określenia w nazwie prowadzonej działalności gospodarczej. Należy dać też wiarę wyjaśnieniom skarżącego, że niejednokrotnie był wzywany do wypadków nagłych, wymagających szybkiej interwencji. Nie można wykluczyć, że te interwencje mogły mieć niekiedy związek z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego, a poruszanie się przez skarżącego pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym zmniejszało czas przybycia na miejsce wezwania. Ale, jak już wskazano, skarżący prowadzi normalną działalność gospodarczą związaną z konserwacją i utrzymaniem (remontami, naprawami w stanach nagłych itp.) urządzeń infrastruktury technicznej, w której, mimo użycia określenia "pogotowie", oznaczającego, że skarżący jest gotowy świadczyć usługi na każde wezwanie, niezależnie od pory dnia i panujących warunków zewnętrznych, bezpośrednie faktyczne działania związane z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego występują – jeżeli w ogóle – bardzo rzadko, a z całą pewnością nie w sposób stały i bezpośredni. Tak więc skarżący wnosi w istocie o uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym ze względu na działania mogące hipotetycznie wystąpić w bliżej nieokreślonej przyszłości, w nie znanej skali i stopniu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzkiego. Trafnie więc stwierdził organ, że w tej sytuacji do usuwania skutków awarii może być wykorzystywane światło barwy żółtej.
W ocenie Sądu skarżący nie uzasadnił wystąpienia przesłanek uzasadniających uprzywilejowanie wnioskowanych pojazdów samochodowych w ruchu drogowym.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że skoro rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi zawiera elementy uznania administracyjnego, to kontrola sądu polega jedynie na tym, czy tego rodzaju decyzja nie posiada cech dowolności, a więc czy w sposób należyty zostały wyważone interesy społeczne i uzasadnione interesy obywateli (art. 7 K.p.a.).
W zaskarżonej decyzji trafnie podkreślono, że każde zwiększenie liczby pojazdów uprzywilejowanych w istotny sposób wpływa na wzrost zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak również ogranicza możliwości właściwego korzystania z uprzywilejowania pojazdom, które korzystają z tego uprzywilejowania na mocy art. 53 ust. 1 pkt 1-11 ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Jak więc widać, organ orzekający wziął pod uwagę naczelna zasadę powołanej ustawy, jaką jest zasada bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W świetle tego co powiedziano wyżej zaskarżone rozstrzygnięcie nie wykazuje cech dowolności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wykazał bowiem przesłanki, którymi kierował się wydając zaskarżona decyzję i stanowisko swoje przekonywująco uargumentował.
Odnosząc się bardziej szczegółowo do tej argumentacji i do zarzutów skarżącego należy zauważyć, że przepis art. 53 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym nie uzależnia wydania decyzji w przedmiocie uprzywilejowania pojazdu samochodowego w ruchu drogowym od uprzedniego zasięgnięcia opinii jakiejkolwiek jednostki, a w szczególności Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] i Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w [...] – jako jednostek, które uczestniczą w akcjach związanych z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Negatywne opinie tych jednostek nie mogą wpływać na kształt rozstrzygnięcia w tej sprawie. Opinie takie mogą być natomiast wykorzystywane jako źródło informacji w postępowaniu wyjaśniającym, jako pochodzące od jednostek, które uczestniczą w akcjach związanych z ratowaniem życia i zdrowia ludzkiego. Trafnie więc uznano w zaskarżonej decyzji, że zwrócenie się do wymienionych jednostek było uzasadnione przedmiotem działania tych jednostek i odpowiadało wymogom postępowania wyjaśniającego, wynikającym z art. 7 i 77 § 1 K.p.a.
Również zarzut wnioskodawcy o wysokich kosztach adaptacyjnych pojazdu do uprzywilejowania w ruchu drogowym uznano za wyjaśniony, gdyż jest oczywiste, że wnioskodawca na własne ryzyko i swoją odpowiedzialność zamontował sygnały świetlne i dźwiękowe przed otrzymaniem stosownego zezwolenia. Tym wyjaśnieniom nie można przeciwstawić podkreślanej przez skarżącego ekspektatywy nowego zezwolenia ("kontynuacji zezwolenia").
W powyższym kontekście należy również odnieść się do podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia praw nabytych z decyzji (zezwolenia) Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2000 r. Należy zauważyć, że zezwolenie to zostało wydane pod warunkiem, że pojazd uprzywilejowany będzie używany w ruchu drogowym w związku z ratowaniem życia lub zdrowia ludzkiego. Warunek ten nie został zweryfikowany. Zgodnie z art. 53 ust. 1a ustawy – Prawo o ruchu drogowym, minister właściwy do spraw wewnętrznych stwierdza wygaśnięcie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 12, gdy ustaną okoliczności uzasadniające wykorzystanie pojazdu jako uprzywilejowanego. Redakcja tego przepisu w sposób jednoznaczny potwierdza, że minister ma obowiązek stwierdzenia wygaśnięcia wydanego zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym, gdy ustaną okoliczności uzasadniające takie wykorzystywanie pojazdu, a więc również, gdy przesłanki uprzywilejowania nie zostaną zweryfikowane. W tym stanie prawnym (gdy nadane uprawnienie może być w każdym czasie cofnięte, jeżeli ustaną okoliczności uzasadniające jego nadanie) mówienie o konstrukcji praw nabytych z wydanego na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 12 Prawa o ruchu drogowym zezwolenia na uprzywilejowanie pojazdu w ruchu drogowym jest pozbawione uzasadnienia prawnego. Trafnie więc organ stwierdził, że udzielenie w przeszłości stronie zezwoleń nie może stanowić wystarczającego argumentu za "kontynuowaniem" tych zezwoleń
Ponadto oceniając zaskarżoną decyzję Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.u. Nr 153, poz. 127, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło