IV SA/Wa 708/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-14
Skład orzekający: Krystyna Napiórkowska, Danuta Szydłowska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi, wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, powinno zostać umorzone po dniu 1 stycznia 1992 r.?Ratio decidendi
Po dniu 1 stycznia 1992 r. każde postępowanie administracyjne zmierzające do wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. musi zostać umorzone. Wynika to z art. 63 ust. 3 w związku z art. 63 ust. 2 i art. 67 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, które wyłączają stosowanie trybów nadzwyczajnych postępowania administracyjnego (wznowienie, stwierdzenie nieważności, uchylenie lub zmiana decyzji) w zakresie wzruszenia aktów własności ziemi, nawet jeśli były one dotknięte kwalifikowanymi wadami. W związku z tym, organ administracyjny był zobowiązany umorzyć postępowanie bez analizowania prawidłowości wydanego aktu.Stan faktyczny
M. W. wniosła o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z 1973 r. wydanego przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczeń w G. na rzecz J. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) uchyliło swoją wcześniejszą decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania i umorzyło postępowanie, powołując się na art. 63 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, który wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności do ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych. SKO uznało, że wyłączona jest kontrola administracyjna aktów własności ziemi. M. W. zaskarżyła decyzję SKO, twierdząc, że akt został wydany bez podstawy prawnej i doszło do przestępstwa.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędziowie asesor WSA Danuta Szydłowska,, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi - oddala skargę -
M. W. wystąpiła z wnioskiem z dnia 25 lipca 2005 r. o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] lutego 1973r. wydanego przez Powiatową Komisję ds. Uwłaszczeń w G., stwierdzającego nabycie przez J. W.
z mocy prawa własności działek o numerach: [...],[...],[...], o powierzchni łącznej 1,01 ha, położonych we wsi K.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2006r., po rozpatrzeniu wniosku M. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wydaną na podstawie art. 138 § l pkt 2 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.), uchyliło własną decyzję z dnia [...] listopada 2005r. odmawiającą wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi i jednocześnie umorzyło postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu decyzji, podano, że w myśl art. 63 cytowanej ustawy obecnie do ostatecznych decyzji uwłaszczeniowych nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzenia nieważności. Powołując się na poglądy orzecznictwa, organ stwierdził, iż skoro wyłączona jest kontrola administracyjna aktów własności ziemi, to obowiązany był umorzyć postępowanie administracyjne z wniosku skarżącej, bez względu na to czy akt własności ziemi wydano prawidłowo, czy też z naruszeniem prawa.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2006r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. na podstawie art. 113 § l kpa sprostowało oczywisty błąd pisarski w decyzji z dnia [...] lutego 2006r. dotyczący numeru aktu własności ziemi.
M. W. zaskarżyła powyższą decyzję i wniosła o jej uchylenie. Zdaniem skarżącej omawiany akt własności ziemi wydany został J. W. bez podstawy prawnej, a nawet dopuszczono się przestępstwa przy jego wydaniu, co winno skutkować stwierdzeniem jego nieważności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna i jako taka podlega oddaleniu.
Słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że od dnia l stycznia 1992 r. każde postępowanie administracyjne, zmierzające do wzruszenia aktu własności ziemi wydanego na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 37, poz. 250) musi być umorzone. Obowiązek taki wynika z treści art. 63 ust. 3
w związku z art. 63 ust. 2 i art. 67 cyt. ustawy z dnia 19 października 1991 r.
o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ( Dz. U. z 2004r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.). Powyższe oznacza, że z woli ustawodawcy nie stosuje się trybów nadzwyczajnych przewidzianych w postępowaniu administracyjnym -wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji - w zakresie wzruszenia aktów własności ziemi, chociażby byty one dotknięte takimi kwalifikowanymi wadami, które w innych sytuacjach niż uregulowane ww. przepisie skutkowałyby stosowaniem tych trybów. Innymi słowy akty własności ziemi mimo kwalifikowanych wad będą funkcjonowały w obrocie prawnym.
Organ postąpił zatem zgodnie z wyżej wymienionymi przepisami, gdyż bez analizowania kwestii prawidłowości wydanego aktu własności ziemi, obowiązany był umorzyć postępowanie w tej sprawie.
Powyższe wywody znajdują oparcie, jak trafnie podniósł organ,
w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wielokrotnie wypowiadał się, iż od dnia l stycznia 1992r. wyłączona jest droga administracyjna kontroli aktów własności ziemi. Dodać nadto należy, że w tej sprawie niejednokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, stwierdzając, iż z dniem l stycznia 1992r, wyłączona jest zarówno administracyjna, jak i sądowa kontrola aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 ze zm.) - czyt. wyrok SN z dnia 20 października 1999. III CKN 603/98 , LEX 79935.
Z tych wszystkich podanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia M sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło