IV SA/Wr 685/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie Asesor WSA – Ewa Kamieniecka Asesor WSA – Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykonywania międzynarodowego transportu drogowego oddala skargę. W dniu [...]r. funkcjonariusze celni Referatu Grupy Mobilnej w W. przeprowadzili kontrolę dokumentów zespołu pojazdów tj. samochodu marki Peugeot Boxer o numerze rej. [...]wraz z przyczepą o numerze rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony. W wyniku podjętych czynności kontrolnych na drodze nr [...] w miejscowości B. ustalono, iż kierujący Pan J. B. wykonywał międzynarodowy transport drogowy bez wymaganej licencji oraz bez uiszczenia opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. W związku z powyższym Organ Celny dokonał sporządzenia protokołu z przeprowadzonej kontroli nr [...]z dnia [...]r. stwierdzając brak licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego oraz brak karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Następnie w oparciu o wyniki przeprowadzonej kontroli zawiadomieniem nr [...] z dnia [...]r. zostało wszczęte przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. postępowanie administracyjne wobec firmy [...] W wyniku przeprowadzonego postępowania została wydana przez Naczelnika Urzędu Celnego w W. decyzja nr [...]z dnia [...]r. nakładająca na firmę [...]karę pieniężną w wysokości [...]zł. W dniu [...]r. firma [...] L. B. złożyła odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej we W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniosła w nim, że w związku z przystąpieniem Rzeczypospolitej do Unii Europejskiej istnieje wynikająca z Traktatu Akcesyjnego nadrzędność przepisów wspólnotowych nad krajowymi i w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje Rozporządzenie Rady (EWG) NR 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich, które w pkt 3 załącznika II stanowi, że przewóz rzeczy pojazdami silnikowymi, których dopuszczalna rzeczywista masa całkowita, włącznie z rzeczywistą masą całkowitą przyczep, nie przekracza sześciu ton, lub, których dopuszczalny ładunek użyteczny, włącznie z ładunkiem użytecznym przyczep, nie przekracza 3,5 tony jest zwolniony z wszelkich zezwoleń wspólnotowych oraz z innych zezwoleń przewozowych. Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wykonywania międzynarodowego transportu drogowego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji stwierdzając w uzasadnieniu co następuje: Zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204 poz.2088ze zm.) podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in.: wypis z licencji, dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych , zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy, a ponadto (art. 87 ust. 2 powołanej ustawy) - podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne - również zaświadczenie lub wypis z zaświadczenia wydanego w oparciu o przepis art. 33 ustawy o transporcie drogowym. Art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym określa jako niezarobkowy przewóz drogowy, zwany dalej "przewozem na potrzeby własne" - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; W niniejszej sprawie nie został spełniony m. in. trzeci z wymienionych warunków - tj. przewiezione rzeczy nie były własnością przedsiębiorcy natomiast należały do innego przedsiębiorcy w związku z czym należało uznać mając na względzie art.4 pkt 3 ww. ustawy, że strona wykonywała międzynarodowy transport drogowy. Zgodnie z art. 5 ust 1 tejże ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym stanowi zaś, iż Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wykonujący przewozy na potrzeby własne są obowiązani do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) przejazdów po autostradach płatnych; 3) transportu kombinowanego; 4) komunikacji miejskiej; 5) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej. Art. 89 ust. 1 cyt. ustawy o transporcie drogowym określa, że organem uprawnionym do kontroli wymienionych dokumentów jest m.in. organ celny. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną w wysokości od 50 zł do 15.000 zł wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 w/w. ustawy), zaś podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowi art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust.1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Jak wynika z akt sprawy strona nie kwestionuje faktu, iż podczas kontroli dokumentów nie posiadała licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego oraz karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Biorąc powyższe pod uwagę należy zauważyć, iż załącznik do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w pkt 1.1.1. określa, iż wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze pieniężnej w wysokości 8.000 zł natomiast pkt 1.4.1. precyzuje, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w kwocie 3.000 zł. Przepisy prawa powołane w niniejszej decyzji (art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym) stanowią o obowiązku posiadania przez kierowcę przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wymaganych dokumentów, zaś - jak zostało to wykazane - w chwili przeprowadzania kontroli ([...] r.) niniejsze warunki ustawowe nie zostały spełnione. Dyrektor Izby Celnej we W. podkreślił, że przedmiotem niniejszego postępowania jako postępowania administracyjnego jest jedynie ustalenie zaistnienia określonych uprawnień lub obowiązków w stosunku do konkretnego podmiotu, co następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ celny wobec tego nie bada winy oraz stopnia przyczynienia się danego podmiotu do wykonania obowiązków wynikających z ustawy o transporcie drogowym. Organ celny stwierdza zatem tylko, czy obowiązki nałożone na przedsiębiorcę na podstawie obowiązujących przepisów prawa (m.in. ustawy z dnia 6.09.2001 r. o transporcie drogowym) zostały przez niego wykonane czy też nie. W konkluzji uzasadnienia organ odwoławczy przyjął, że w przedmiotowym przypadku prowadzone postępowanie, czynności procesowe jak i wydanie decyzji znajdują oparcie w przepisach prawa i nie naruszają wspomnianej zasady. Ponadto wyjaśniono, że ujednolicona ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 204, poz. 2088 ze zm.) dokonała w zakresie swej regulacji wdrożenia dyrektyw Wspólnot Europejskich. Według Dyrektora Izby Celnej we W.przyjęcie przez organ celny, iż zespół pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, którym wykonywany jest międzynarodowy transport drogowy jest zwolniony z wymogu posiadania licencji stałoby w sprzeczności z wymaganiem takiej licencji od podmiotów wykonujących pojazdami czy też zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony transport drogowy na terenie Polski, co jest niezgodne z zapisami art. 2 Konstytucji RP, stanowiącym iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Takie postępowanie naruszałoby ww. przepis Konstytucyjny i stanowiłoby o nierównym traktowaniu podmiotów dokonujących transport drogowy wobec tych samych obowiązujących przepisów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu, dodatkowo wskazując, że w zakresie art. 4 pkt 2 cyt. ustawy mieszczą się tylko pojazdy stanowiące zespół pojazdów jako niezbędny do wykonywania przewozu tj. transportu, podczas, gdy w niniejszej sprawie ładunek znajdował się tylko w samochodzie ciężarowym, a przyczepa przyłączona została nie w celu transportu lecz wyłącznie bezpieczeństwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia faktyczne i prawne podane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując akt administracyjny sąd bada zgodność z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Orzeczenie administracyjne jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Skargę nie można uznać za zasadną. Stosownie do art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. : - wypis z licencji, - dowód uiszczenia należnej opłaty za korzystanie z dróg krajowych, - zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy , czas jazdy i czas postoju , obowiązkowe przerwy , a w przypadku przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne - również zaświadczenie lub wypis z zaświadczenia wydanego w oparciu o przepis art. 33 ustawy o transporcie drogowym (art. 87 ust. 2 cyt. ustawy.). Zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez niezarobkowy przewóz drogowy, zwany dalej "przewozem na potrzeby własne" rozumie się - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; Brak spełnienia w omawianym przypadku trzeciego z wymaganych warunków - tj. przewiezione rzeczy nie były własnością przedsiębiorcy natomiast należały do innego przedsiębiorcy w związku z czym należało uznać mając na względzie art. 4 pkt 3 cyt. ustawy, że strona wykonywała międzynarodowy transport drogowy. Art. 5 ust 1 cyt. ustawy stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją". Ustawodawca w art. 4 pkt 2 ustawy co do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy rozszerzył definicję pojazdu samochodowego o zespół pojazdów składających się z pojazdu samochodowego i przyczepy. Niezasadnym jest zatem zarzut skarżącego, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do uznania przedmiotowych pojazdów za zespół pojazdów w myśl art. 4 pkt.2 ustawy, gdyż nie został stworzony w celu przewiezienia , a jedynie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Po pierwsze powołany przepis nie formułuje wcale warunku, by utworzenie zespołu pojazdów miało taki cel (a dyskusyjne jest również stwierdzenie, że zapewnienie bezpieczeństwa nie mieści się w ramach wykonywania transportu), po drugie zaś użyta definicja winna być użyta na zasadzie jedności systematyki przepisów prawa zgodnie z przyjętą w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm.), która w art. 2 pkt. 49) za "zespół pojazdów" uznaje - pojazdy złączone ze sobą w celu poruszania się po drodze jako całość, nie dotyczy to pojazdów złączonych w celu holowania. Niezależnie od proponowanej w skardze wykładni w art. 4 pkt 2 ustawy w niniejszej sprawie nie zmieniłaby ona oceny prawnej wobec przyznania przez samą stronę w piśmie z dnia [...]r., iż ładunek znajdował się również w części na przyczepie. Odnosząc się zaś do zarzutu niezastosowania wprost w niniejszej sprawie Rozporządzenia Rady (EWG) NR 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich należy zważyć, iż jego przepisów nie można odnieść do wymogu uzyskania licencji. Zgodnie z art. 12 ust. 3 cyt. ustawy licencja nie zastępuje zezwoleń wymaganych przepisami ustawy lub umów międzynarodowych. O zezwoleniach zaś stanowi w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy, że Minister właściwy do spraw transportu wydaje przewoźnikowi drogowemu zezwolenie zagraniczne na przewóz rzeczy pod warunkiem posiadania przez niego odpowiedniej licencji, a więc przepisy wyraźnie odróżniają te dwa rodzaje pozwoleń. Natomiast przywołany w skardze pkt 3 załącznika II Rozporządzenie Rady (EWG) NR 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. zgodnie z jego nazwą dotyczy wyłącznie zwolnienia z wszelkich zezwoleń wspólnotowych oraz innych zezwoleń przewozowych, a więc ograniczając swą regulację do tego typu pozwoleń nie obejmuje licencji, stąd nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 89 ust. 1 cyt. ustawy o transporcie drogowym organem uprawnionym do kontroli wymienionych powyżej dokumentów jest m.in. organ celny. Organ kontrolujący ma prawo nałożyć na kontrolowanego karę pieniężną w wysokości od 50 zł do 15.000 zł wymierzaną w drodze decyzji administracyjnej (art. 93 ust. 1 w/w. ustawy), a podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.( Kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów: 1) o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych, 2) o czasie pracy kierowców, 3) o odpadach, 4) o ochronie zwierząt, 5) o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów, 6) o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, 7) wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych, 8) wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych - podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych). Zgodnie z art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust.1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Strona nie kwestionuje faktu, iż podczas kontroli dokumentów nie posiadała licencji na wykonywanie międzynarodowego transportu drogowego oraz karty opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, iż załącznik do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w pkt 1.1.1. określa, iż wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze pieniężnej w wysokości 8.000 zł natomiast pkt 1.4.1. precyzuje, że wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w kwocie 3.000 zł. Przepisy prawa powołane w zaskarżonej decyzji (art. 87 ust. 1 cyt. ustawy) stanowią o obowiązku posiadania przez kierowcę przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli wymaganych dokumentów, zaś - jak zostało to wykazane - w chwili przeprowadzania kontroli (dnia [...]r.) niniejsze warunki ustawowe nie zostały spełnione. Nie ma zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestią winy czy stopnia przyczynienia się do wykonania tych obowiązków, a więc decyzja nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.