I SA/Lu 166/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant st. insp. sąd. Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Instalacji Przemysłowych [...] SA w L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 144 kpa i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia Przedsiębiorstwa Instalacji Przemysłowych "[...]" S.A. w L. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] listopada 2005r. nr [...] w sprawie kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.639,90 zł – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż w dniu 19 lipca 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił na Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych "[...]" S.A. w L. tytuł wykonawczy nr [...], którym objęta była zaległość w podatku VAT za miesiąc maj 2005r. w kwocie 208.573 zł z odsetkami za zwłokę. W celu egzekucji tej należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 25 lipca 2005r. nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w PKO BP II Oddział w L. Odpis zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczony został zobowiązanemu w dniu 28 lipca 2005r. W dniu 28 lipca 2005r. Bank przekazał z zajętego rachunku kwotę 223.536 zł, a w tym samym dniu zobowiązany wpłacił przelewem tytułem tej zaległości kwotę 210.893,20 zł. Pismem z dnia 24 sierpnia 2005r. zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego o zwrot kosztów egzekucyjnych w kwocie 12.639,90 zł, pobranych w związku z ww. zajęciem. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił Spółce należne koszty egzekucyjne w wysokości 12.639,90 zł powstałe wskutek przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułu wykonawczego SM [...] (k.- 11). Na to rozstrzygnięcie zobowiązany wniósł zażalenie, w którym zarzucał jego wydanie z naruszeniem art. 26 § 5, art. 45 § 1 oraz 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i żądał jego uchylenia oraz orzeczenia o zwrocie kosztów, gdyż nie powstały one w związku z prowadzoną egzekucją, bowiem zobowiązany dobrowolnie zapłacił należność objętą tytułem wykonawczym w dniu 28 lipca 2005r. przelewając kwotę 210.893,20 zł , tj. 6 minut przed wykonaniem zajęcia przez Bank (k.-13). Rozpatrując sprawę w wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż termin płatności podatku VAT za maj 2005r. upłynął w dniu 27 czerwca 2005r. Upomnienie wysłane zobowiązanemu w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn.zm. ) doręczone zostało Spółce w dniu 7 lipca 2005r., co oznacza, że wierzyciel w dniu 19 lipca 2005r. uprawniony był do wystawienia tytułu wykonawczego i dochodzenia należności w drodze egzekucji administracyjnej. W myśl art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenia nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie dłużnikiem zajętej wierzytelności jest PKO BP II Oddział (art. 1a pkt 3 powołanej ustawy), który potwierdził odbiór zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego Spółki w dniu 28 lipca 2005r.W tym samym dniu odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego doręczony został Spółce. Egzekucja administracyjna wszczęta więc została w dniu 28 lipca 2005r., stąd brak jest podstaw do uznania naruszenia art. 26 § 5 ustawy egzekucyjnej. Przelew na podatek VAT za maj 2005r. Spółka złożyła w dniu 28 lipca 2005r. i tego samego dnia Bank obciążył rachunek Spółki. Stosownie do art. 60 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej, terminem dokonania zapłaty podatku - w obrocie bezgotówkowym - jest dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika (...) na podstawie polecenia przelewu. Spółka uregulowała należność w dniu wszczęcia egzekucji administracyjnej, a zatem twierdzenie, iż wykonanie obowiązku nastąpiło przed wszczęciem egzekucji nie znajduje uzasadnienia. Nie było zatem podstaw do odstąpienia od czynności egzekucyjnych na podstawie art. 45 § 1 ustawy egzekucyjnej, bowiem do dnia 28 lipca 2005r. Spółka nie okazała dowodu stwierdzającego wykonanie obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. W ocenie organu odwoławczego, bez znaczenia pozostaje wskazanie godzin i minut dokonania poszczególnych czynności przez zobowiązanego, bowiem dla ustalenia daty zapłaty znaczenie ma data obciążenia rachunku Spółki, a to miało miejsce w dniu 28 lipca 2005r. W celu wyegzekwowania należności zastosowany został środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 ustawy egzekucyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64 a wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. W niniejszej sprawie koszty te wynoszą 12.639,90 zł. Odpis tytułu wykonawczego doręczony został Spółce w dniu 28 lipca 2005r. i w tym samym dniu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, stąd stosownie do art. 64 § 9 pkt.2 i § 10 tej ustawy obowiązek uiszczenia kosztów egzekucyjnych powstał w dniu 28 lipca 2005r. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, koszty egzekucyjne obciążają zobowiązanego, a w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 64c § 3 tej ustawy, stąd należało orzec jak w postanowieniu. Na powyższe postanowienie Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych "[...]" S.A. w L. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz zobowiązania organu egzekucyjnego do zwrotu stronie skarżącej pobranych kosztów wraz z odsetkami, zarzucała wydanie tego postanowienia z naruszeniem art. 26 § 1 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 32 tej ustawy w zw. z art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej, art. 7 § 3 w zw. z art. 45 § 1, art. 32 w zw. z art. 80 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 64c § 3 poprzez jego niezastosowanie w sprawie. W uzasadnieniu skargi podnosiła, iż nie nastąpiło wszczęcie postępowania egzekucyjnego poprzez skuteczne doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego w oparciu o art. 26 § 5 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem mimo wystawienia tego tytułu w dniu 19 lipca 2005r. organ egzekucyjny nie doręczył go stronie przed datą 28 lipca 2005r., kiedy to zobowiązany wykonał obowiązek dokonując zapłaty przelewem bankowym. Norma zaś zawarta w art. 26 § 5 pkt. 2 nie jest jednoznaczna i jest sprzeczna z przepisami art. 32 i art. 80 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie skutecznych doręczeń pism stronom postępowania. Urząd Skarbowy nie doręczył Spółce zawiadomienia o zajęciu jej wierzytelności z rachunku bankowego wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, doręczając jedynie dwa odpisy tj. tytułu wykonawczego i zawiadomienia o zajęciu , które zresztą nastąpiło pomiędzy godz. 11 a 11,30 a zatem po wykonaniu obowiązku przez zobowiązanego. Ponadto wierzyciel otrzymał w dniu 28 lipca 2005r. dwie kwoty dotyczące realizowanej należności – jedną w wyniku zrealizowania przez Bank zajęcia, a drugą wpłaconą przez zobowiązanego, co wskazuje, że Spółka wykonała swój obowiązek samodzielnie. Dowodem na to jest też fakt, iż stosowna kwota została, po potrąceniu kosztów postępowania egzekucyjnego, zwrócona na rachunek Spółki w dniu 2.08.2005r. Wskazuje to na naruszenie art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. W niniejszej sprawie nie jest sporny ustalony stan faktyczny, lecz kwestia, czy w sprawie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej. Nie jest w sprawie sporne, iż strona skarżąca nie wykonała w terminie obowiązku zapłaty podatku VAT należnego z deklaracji podatkowej za miesiąc maj 2005r. Nie jest też sporne, iż w związku z tym wierzyciel wysłał stronie upomnienie wzywające do uregulowania tej należności, które doręczone zostało Spółce w dniu 7 lipca 2005r. Wobec nieuregulowania należności po doręczeniu ww. upomnienia w dniu 19 lipca 2005r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [...] i skierował go do realizacji w trybie egzekucji administracyjnej (k.-1). Organ egzekucyjny zastosował wobec zobowiązanego środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego. Tryb postępowania w razie zastosowania tego środka egzekucyjnego określa art. 80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm., powoływanej dalej jako "ustawa egzekucyjna"). W myśl art. 80 § 1 zd. 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego poprzez przesłanie do (...) właściwego oddziału banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1(...) – art. 80 § 2 powołanej ustawy. Nie jest w sprawie sporne, iż doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu nastąpiło w dniu 28 lipca 2005r. (k.- 3) i w tym też dniu przelał on z rachunku zobowiązanego na rachunek Urzędu Skarbowego kwotę wynikającą z zawiadomienia o zajęciu. Stosownie do art. 80 § 3 ustawy egzekucyjnej, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Wykonanie powyższego obowiązku poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego oraz odpisu zawiadomienia skierowanego do banku nastąpiło w dniu 28 lipca 2005r. (k.- 4) i nie jest to kwestionowane. Wbrew twierdzeniom skargi wyżej powołany przepis jest jasny i nie pozostaje w sprzeczności z art. 26 § 5 pkt. 2 ustawy egzekucyjnej. Z treści powołanego art. 80 § 3 ustawy wynika bowiem, iż obowiązek zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny realizuje poprzez doręczenie odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. Nie można zaś wywieść z niego w żaden sposób, by doręczenie tego zawiadomienia zobowiązanemu musiało nastąpić przed doręczeniem bankowi zawiadomienia o zajęciu. Przeciwnie, użycie w tym przepisie zwrotu "skierowanego" w formie dokonanej wskazuje na kolejność działań organu egzekucyjnego. Ponadto, w myśl art. 80 § 2 ustawy egzekucyjnej, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Nie ma tego skutku zawiadomienie wysłane do zobowiązanego. Zgodnie z art. 26 § 5 pkt. 2 tej ustawy, wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (tu bankowi - art. 1 a pkt. 3 ) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Przepis ten więc nie tylko nie jest sprzeczny, lecz koresponduje z art. 80 § 1, 2 i 3 ustawy egzekucyjnej. Środek egzekucyjny w postaci egzekucji z rachunku bankowego może być stosowany także po wszczęciu egzekucji w trybie art. 26 § 5 pkt. 1 ustawy egzekucyjnej, a w takiej sytuacji chwilą wszczęcia egzekucji będzie chwila doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a nie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Nie można zatem doszukać się sprzeczności przepisu art. 26 § 5 pkt. 2 z art. 32 ustawy egzekucyjnej. Tryb przewidziany w art. 80 ustawy egzekucyjnej został więc w sprawie zachowany, a zarzut naruszenia art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej jest oczywiście chybiony również z tego względu, iż jak trafnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, stosownie do art. 18 ustawy egzekucyjnej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestia prawidłowości doręczenia stronie ww. odpisów nie jest sporna i nie budzi wątpliwości. W niniejszej sprawie datą wszczęcia egzekucji i datą zajęcia był więc dzień 28 lipca 2005r. Stosownie do art. 7 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym (...) został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy – art. 7 § 3 tej ustawy. W ocenie strony o naruszeniu przez organ egzekucyjny art. 7 § 3 oraz art. 45 § 1 ustawy egzekucyjnej przemawia fakt, iż w dniu 28 lipca 2005r. o godz. 9, 44 przekazała ona przelewem bankowym na konto wierzyciela kwotę 210.893,20 zł tj. kwotę należności głównej i odsetki, a więc egzekwowany obowiązek został wykonany, co obligowało organ egzekucyjny do odstąpienia od czynności egzekucyjnych, podczas gdy Bank zrealizował zajęcie o godz. 9,50 przelewając z konta strony na konto wierzyciela kwotę 223.536 zł. Z tak postawionym zarzutem, w ocenie sądu, nie można się zgodzić. W myśl art. 45 § 1 powołanej ustawy, odstąpienie od czynności egzekucyjnych jest możliwe tylko wówczas, gdy zobowiązany okazał dowody stwierdzające okoliczności w nim wymienione, w tym m.in. wykonanie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie jest sporne, iż strona przed podjęciem czynności egzekucyjnych nie powoływała się na tę okoliczność. Nie jest też sporne, iż wystawienie tytułu wykonawczego, wszczęcie egzekucji i zastosowanie środka egzekucyjnego przewidzianego w ustawie spowodowane było niezrealizowaniem przez stronę obowiązku terminowej zapłaty podatku VAT mimo skierowanego do niej, zgodnie z przepisami prawa, upomnienia. Zastosowany przez organ egzekucyjny środek zmierzał bezpośredniego do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym ( art. 7 § 2 ), był więc celowy. Strona nie wykazała też, iż przed zastosowaniem środka egzekucyjnego wykonała obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Trafnie wskazał Dyrektor Izby Skarbowej, iż zgodnie z art. 64c § 1 ustawy egzekucyjnej, opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, opłata manipulacyjna oraz wydatki poniesione przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne, które co do zasady obciążają zobowiązanego. Tak wysokość kosztów jak i zasada powstania obowiązku uiszczenia opłat za zajęcie nie jest w sprawie sporna ( art. 64 § 1 pkt. 4 i § 6 oraz art. 64 § 9 pkt. 1 i § 10 ustawy egzekucyjnej). Wg skarżącej podstawę żądania zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych stanowi art. 64c § 3 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym, jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z wyliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu (...). W sprawie, jak wyżej wskazano, strona nie wykazała jednak, iż wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, a zatem zarzut naruszenia powyższego przepisu, przez jego niezastosowanie nie znajduje uzasadnienia. W tej sytuacji, skoro zarzuty skargi są bezzasadne, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.