II OSK 1712/06
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2007-12-18
Skład orzekający: Roman Hauser, Maria Czapska - Górnikiewicz, Marzenna Linska - Wawrzon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stwierdzając nieważność decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, powinien uwzględnić fakt, że na jej podstawie wydano prawomocną decyzję o pozwoleniu na budowę, a inwestycja została już zrealizowana?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma ograniczony zakres kontroli i skupia się wyłącznie na przesłankach nieważności określonych w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd podkreślił, że ocena legalności decyzji musi być dokonana w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu jej wydania, a późniejsze zmiany planu miejscowego lub realizacja inwestycji nie wpływają na tę ocenę. Nieodwracalne skutki prawne, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., dotyczą skutków prawnych, a nie faktycznych, które nie mogą być uchylone działaniem administracji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla rozbudowy zakładu masarskiego, która została uznana za sprzeczną z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) stwierdziło nieważność tej decyzji. Następnie SKO odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji, co zostało zaskarżone przez inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) oddalił skargę kasacyjną inwestora.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser /spr./ Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz Sędzia WSA del.Marzenna Linska - Wawrzon Protokolant Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 20 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 105/06 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oddala skargę kasacyjną
Decyzją Burmistrza Miasta B. z dnia [...] znak [...], wydaną na wniosek J. S. ustalono warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na rozbudowie zakładu masarskiego na działce położonej w B. przy ulicy [...].
W związku z zawiadomieniem o sprzeczności z prawem wydawanych inwestorowi decyzji lokalizacyjnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...] wszczęło z urzędu postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
W wyniku przeprowadzonego postępowania SKO w B. ustaliło, że zgodnie z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta B. zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy B., zmienioną następnie uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r., nr [...], poz. [...]) teren inwestycji znajduje się w kwartale określonym w tym planie symbolem "A", w którym jedyną dopuszczalną przez plan formą zagospodarowania tego terenu było budownictwo jednorodzinne i zagrodowe. W tej sytuacji inwestycja J. S., polegająca na rozbudowie zakładu produkcyjnego nie odpowiadała funkcji przeznaczonej dla tych terenów w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego i z tego względu została uznana za sprzeczną z jego ustaleniami.
Na tej podstawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 16 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999r., nr 15, poz. 139, ze zm.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 7 kpa stwierdziło nieważność z mocy prawa decyzji organu pierwszej instancji.
Decyzja SKO nie była skarżona przez strony i stała się ostateczna.
W dniu [...] na wniosek J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO w B. z dnia [...].
W złożonym wniosku J. S. podniósł, że w/w decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz nie zawiera podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Ponadto, powołując się na uchwalony w dniu [...] nowy plan miejscowy, w którym teren jego inwestycji został przeznaczony pod działalność przemysłową, J. S. zarzucił Kolegium złą wolę przy interpretacji miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w chwili wydawania decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu.
SKO w B. po rozpatrzeniu sprawy nie podzieliło zarzutów J. S. i decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] (znak [...]). W uzasadnieniu SKO uznało, że kwestionowana decyzja odpowiada prawu, zaś zarzuty podnoszone przez J. S. nie znajdują uzasadnienia w stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zdaniem SKO ustalenie sprzeczności decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] z zapisami obowiązującego w chwili jej wydawania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie budzi wątpliwości i wypełnia przesłanki art. 16 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jest nieważna jeżeli jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. SKO podkreśliło, że dla oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji rozstrzygający jest stan prawny w dniu jej wydawania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem J. S. wystąpił do Kolegium z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 7 i 77 kpa oraz rażące naruszenie art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, polegające na niedopuszczalnym zastosowaniu zasady nieważności decyzji wyrażonej w art. 16 pkt 1 tej ustawy. Wnioskodawca podniósł, że zasadę określoną w art. 43 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym należy sprowadzić do formuły, że co nie jest prawem (miejscowym) zakazane, jest prawnie dozwolone. Zdaniem skarżącego oznacza to, że w sytuacji, gdy ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zawierały katalogu zamierzeń inwestycyjnych, dla których obowiązuje na danym terenie zakaz ich realizacji - to zamierzenia takie należy uznać za zgodne z prawem. Skoro w prawie miejscowym miasta B. nie przewidziano spisu inwestycji, które nie mogą być realizowane na terenach oznaczonych "A" to nie można mówić o jednoznacznej sprzeczności zamierzenia z planem i stosować zasady nieważności decyzji z mocy prawa, gdyż zgodnie z art. 16 pkt 1 ustawy jest to możliwe tylko w przypadku definitywnej sprzeczności.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy SKO w B. stwierdziło, że rozstrzygnięcie z dnia [...] jest merytorycznie prawidłowe i na tej podstawie decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu SKO podkreśliło, że zarzut rażącego naruszenia prawa poprzez błędną wykładnię przepisu jest nieuzasadniony, gdyż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego, do rażącego naruszenia prawa nie może dojść w drodze wykładni przepisu.
J. S. zaskarżył w/w decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jej uchylenie. Skarżący zarzucił wydanie decyzji z naruszeniem art. 156 § 2 kpa poprzez stwierdzenie nieważności decyzji, która wywołała nieodwracalne skutki prawne oraz z naruszeniem art. 7 i 8 kpa poprzez niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych sprawy, nieuwzględnienie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wydanie decyzji o stwierdzeniu nieważności po upływie przeszło 7-letniego okresu czasu, co narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Dodatkowo skarżący podkreślił, że w chwili wydawania decyzji o stwierdzeniu nieważności, decyzja o pozwoleniu na budowę była prawomocna i taką pozostaje do chwili obecnej. Co więcej proces inwestycyjny budynku prowadzony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę został już zakończony. Skarżący powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III AZP 23/93) wywodząc, że w sytuacji, gdy inwestycja została już zrealizowana, wyłączona jest możliwość stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a tym bardziej nie można unieważnić decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 r. (sygn., akt II SA/Bk 105/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę.
W uzasadnieniu WSA w Białymstoku podkreślił wyjątkowy charakter postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jako odstępstwa od zasady trwałości aktów administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa. WSA podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu SKO w B. zobowiązane było do zbadania, czy rozstrzygnięcie z dnia [...] stwierdzające nieważność decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu było dotknięte jedną z wad skutkujących jego nieważnością. Zdaniem WSA poczynione w tym zakresie ustalenia organu były wystarczające i prawidłowe, a w konsekwencji trafnie SKO decyzją z dnia [...] odmówiło stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...].
W szczególności w ocenie WSA, rozstrzygnięcie SKO nie obarczone jest cechą rażącego naruszenia prawa rozumianego jako pozostawanie treści decyzji w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter takiego naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. WSA podkreślił również, ż późniejsza zmiana planu w [...] r. nie wpływa na ocenę zaskarżonej decyzji, gdyż ocena taka dokonywana jest w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu jej wydania. Zmiana ta nie może być również odczytywana jako wykładnia planu z [...] r., w szczególności pod kątem przyszłych zamierzeń zagospodarowania terenu. WSA wskazał ponadto, że skarżący nie sprecyzował jaki interes społeczny i słuszny interes prawny został naruszony w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło Sądowi odniesienia się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 i 8 kpa. Sąd nie uznał również za uzasadniony zarzut stwierdzenia nieważności decyzji z upływem 7 lat od jej wydania, gdyż bezspornie zarzut ten odnosi się do decyzji z dnia [...], a zatem nie ma przełożenia na grunt rozpatrywanej sprawy, skoro nie dotyczy ono kwestionowania tej decyzji.
WSA nie podzielił również zarzutów skarżącego w kwestii nieuwzględnienia przez SKO okoliczności zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych decyzji, co zdaniem skarżącego doprowadziło do naruszenia art. 156 § 2 kpa. W tej kwestii WSA podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, obiekt budowlany, który został zbudowany w oparciu o ostateczne decyzje o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu i o pozwoleniu na budowę, a następnie decyzje te, bądź jedna z nich zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, nie jest samowolą budowlaną w rozumieniu art. 48 ustawy - Prawo budowlane. Legalizacja istnienia takiego obiektu budowlanego powinna mieć miejsce w trybie art. 59 ustawy, zaś stwierdzenie zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu oraz warunkami pozwolenia na budowę, ponieważ decyzje zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, powinno się odbywać w oparciu o ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i projekt budowlany, który jako akt techniczny, a nie akt administracyjny (akt prawny) zachowuje swoją wartość jako dokument, w oparciu, o który byłą wykonana budowa (wyrok WSA w Warszawie z 20 maja 2004 r., sygn. akt IV SA 4725/02, Lex nr 146722). W świetle powołanego orzecznictwa, zdaniem WSA skutki stwierdzonej nieważności nie są tak daleko idące, jak wskazuje skarżący, skoro w świetle nowego planu miejscowego uchwalonego [...] przedmiotowy teren działki, na którym zrealizowano inwestycję został przeznaczony pod działalność przemysłową. Zdaniem WSA, w tych okolicznościach faktycznych, zastosowanie będą miały twierdzenia wyrażone w powołanym wyżej wyroku, a inwestycja skarżącego będzie mogła spełnić warunki, które wynikają z przepisów prawa. W świetle powyższego, WSA w Warszawie, na podstawie art. 151 oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej J. S. zaskarżył wyrok WSA w Białymstoku w całości i wniósł o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący podniósł, że wyrok WSA został wydany z naruszeniem przepisów postępowania (art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa) oraz z naruszeniem prawa materialnego (art. 134 § 1 ppsa) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że przy rozpoznawaniu skargi, WSA w Białymstoku podzielił błędne stanowisko SKO, wyrażone w odpowiedzi na skargę w zakresie zarzutu naruszenia art. 7 i 8 kpa podczas wydawania kwestionowanej decyzji, przyjmując, że wobec braku skonkretyzowania przez skarżącego jaki interes społeczny i słuszny interes obywateli został naruszony w związku z wydaniem decyzji, zarzuty nie mogą zostać rozpatrzone przez sąd. Zdaniem skarżącego, w świetle art. 134 § 1 ppsa WSA rozpoznając skargę, powinien z urzędu zbadać, czy w sprawie nie zachodzi naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu strony, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zdaniem skarżącego, o naruszeniu interesu społecznego świadczy fakt, że z obrotu prawnego wyeliminowana została decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w sytuacji gdy w mocy pozostaje wydana na jej podstawie decyzja o pozwoleniu na budowę. Dodatkowo zdaniem skarżącego, o naruszeniu przez WSA w Białymstoku art. 134 § 1 ppsa świadczy przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno stosować przepis art. 16 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, w sytuacji, gdy sąd zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan prawny obowiązujący w chwili wydawania zaskarżonego aktu. Zdaniem skarżącego WSA w Białymstoku błędnie przyjął, że za stwierdzeniem nieważności decyzji przemawia stwierdzona przez SKO sprzeczność decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z art. 16 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, gdyż przepis ten nie obowiązywał już w dacie wydawania przez SKO decyzji z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji wydanej przez Burmistrza B. z dnia [...] o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Zdaniem skarżącego takie uchybienie sądu uzasadnia zarzut niewłaściwego zastosowania przez WSA w Białymstoku przepisu art. 134 § 1 ppsa.
Ponadto skarżący podniósł, że w zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji w niedostateczny sposób poddał ocenie kwestię nieodwracalności skutków prawnych decyzji o pozwoleniu na budowę. Zdaniem skarżącego decyzja ta wywołała tego rodzaju skutki wyrażające się zarówno w okoliczności zrealizowania przez niego planowanej inwestycji, w której prowadzi działalność gospodarczą, zatrudnienia pracowników oraz rozliczne skutki na gruncie innych gałęzi prawa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący podniósł, że w rozpatrywanej sprawie zaistniała sytuacja, w której zachodzi nieodwracalność skutku prawnego decyzji, w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. W opinii skarżącego uzasadnia to zarzut naruszenia przez WSA art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa, polegający na niedostrzeżeniu przez Sąd I instancji, że organy administracyjnie stwierdziły nieważność decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w sytuacji gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, Dz. U. z 2004 r. Nr 162 poz. 1692, ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", Sąd ten rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 ppsa). Rozpatrując skargę kasacyjną w tym zakresie należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli WSA w Białymstoku była decyzja SKO w B. z dnia [...] (nr [...]) utrzymująca w mocy własną decyzję SKO z [...] nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] nr [...] wydanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] (znak [...]).
Fakt, że kontrolowana przez sąd I instancji decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. została wydana w trybie ponownego rozpoznania sprawy (art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (art. 157 kpa) ma istotne znaczenie z punktu widzenia zakresu kontroli dokonywanej przez organy i sądy administracyjne.
Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 157 § 1 kpa) jest wyłącznie zbadanie, czy w danej sprawie wystąpiła jedna z przesłanek nieważności decyzji określonych w art. 156 § 1 kpa. Rozstrzygnięcie decyzji kończącej takie postępowanie może polegać na stwierdzeniu nieważności decyzji, odmowie stwierdzenia nieważności (art. 158 § 1 kpa) albo stwierdzeniu wydania decyzji z naruszeniem prawa, w sytuacji, o której mowa w art. 158 § 2 kpa. Skorzystanie z nadzwyczajnego trybu powoduje ograniczone badanie legalności i poprawności ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracyjnych. Postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności nie może przeradzać się w postępowanie o charakterze merytorycznym, w którym na nowo bada się wszystkie zarzuty strony - do tego służy postępowanie odwoławcze oraz skarga wniesiona do sądu administracyjnego w trybie zwykłym. Kontrola przeprowadzona w trybie zwykłym ma szerszy zakres, stąd też i rozstrzygnięcie w sprawie rozpatrywanej w tym trybie przy tożsamych okolicznościach może być odmienne.
Zarzuty autora skargi kasacyjnej muszą więc zostać rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwzględnieniem zawężonego trybu kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wydanej w trybie postępowania o stwierdzenie nieważności. Zasada, zgodnie z którą w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji kontrola wystąpienia jednej z przesłanek określonych enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa odbywa się w oparciu o stan faktyczny i przepisy prawne obowiązujące w dniu wydania decyzji, której nieważność stwierdzono musi uwzględniać szczególne okoliczności rozpatrywanej sprawy. Należy bowiem podkreślić, że w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją, w której na mocy zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] SKO w B. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji SKO w B. z [...], która również zapadła w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności. W tych okolicznościach kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd pierwszej instancji musi uwzględniać przede wszystkim zbadanie, czy stwierdzając nieważność decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] SKO w B. trafnie zastosowało przepis art. 156 § 1 kpa, co w konsekwencji uprawniało organ do odmowy stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] w decyzji będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu.
Przechodząc do zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej należy wskazać, że skarżący podnosi w stosunku do zaskarżonego wyroku WSA w Białymstoku zarówno naruszenie przepisów o charakterze procesowym mające wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa) oraz naruszenie prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa).
W tej sytuacji, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przez WSA przepisów proceduralnych. Dopiero po rozstrzygnięciu co do zasadności podniesionych zarzutów naruszenia prawa procesowego oraz oceny ich skutków dla rozstrzygnięcia badanej sprawy, sąd może przystąpić do oceny prawidłowości zastosowania przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego.
W tym zakresie skarżący zarzuca wydanie wyroku przez WSA w Białymstoku z naruszeniem art. 141 § 4 ppsa oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, o którym, zdaniem skarżącego, świadczą istotne uchybienia WSA w Białymstoku, przejawiające się w niedostrzeżeniu przez sąd istotnych naruszeń postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania zaskarżonej decyzji.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia art. 141 § 4 ppsa oraz art. 151 w zw. z art. 145 § pkt 1 lit. c ppsa nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności skarżący nie wykazał, że wskazane naruszenia stanowią kwalifikowaną formę rażącego naruszenia prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Warto w tym miejscu podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji następuje na skutek wady, którą decyzja zawiera od chwili jej wydania, a więc tkwi ona w jej elementach (por. w tym zakresie np. Borkowski J., Zmiana i uchylenie ostatecznych decyzji administracyjnych, Warszawa 1967, s. 140). W postępowaniu nieważnościowym ocenie podlega sama decyzja i jej skutki prawne, a poprzedzające ją postępowanie bywać może tylko elementem prowadzącym do tej oceny (por. Adamiak B., Borkowski J., Komentarz do art. 156 kpa, Warszawa 2006, s .720).
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 141 § 4 ppsa, skład orzekający w niniejszej sprawie nie dopatrzył się braku w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jednego z obligatoryjnych elementów określonych w tym przepisie. Uzasadnienie WSA w Białymstoku zawiera przedstawienie zwięzłego stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze oraz stanowiska pozostałych stron. Podjęte przez WSA rozstrzygnięcie zostało poparte wskazaniem motywów przemawiających za przyjętym rozstrzygnięciem wraz ze wskazaniem konkretnego przepisu prawa, który uzasadniał przyjęcie przez SKO w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji Burmistrza Miasta B. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanej przez skarżącego inwestycji. Trafnie WSA w Białymstoku przyjął, że skoro w rozpatrywanej sprawie decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu pozostawała w sprzeczności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, to w świetle art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym, organ administracji zobligowany był do stwierdzenia jej nieważności. Oceny tej nie zmieniają podniesione przez skarżącego argumenty. W szczególności za nieuzasadniony należy uznać zarzut oparcia rozstrzygnięcia SKO w B. na błędnej podstawie prawnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego, dla oceny legalności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji SKO w B. konieczne było zbadanie, czy utrzymanie w mocy decyzji SKO z dnia [...] nie jest obarczone wadą rażącego naruszenia prawa. Z kolei, z faktu, że ostatnia z wymienionych decyzji wydana została również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności (art. 157 kpa) ocena taka musiała zostać dokonana w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie decyzji, której nieważność stwierdzono, a więc decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...].
Tym samym trafnie uznał WSA w Białymstoku, że w rozpatrywanej sprawie, ocena zaskarżonego rozstrzygnięcia w świetle przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 kpa powinna zostać dokonana w oparciu o stan prawny obowiązujący w dniu [...].
Zarzuty podniesione przez skarżącego w kwestii naruszenia przepisu art. 141 § 4 ppsa sprowadzają się w istocie do polemiki z przyjętym przez WSA w Białymstoku stanowiskiem. Fakt nieakceptowania żądań strony w sytuacji wskazania uzasadnionych podstaw przyjęcia odmiennego stanowiska nie może być uznany w rozpatrywanej sprawie za naruszenie przepisu art. 141 § 4 ppsa.
Za niezasługujący na uwzględnienie w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie należy również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 ppsa. Przepisy te określają rodzaje rozstrzygnięć, jakie może podjąć sąd administracyjny pierwszej instancji w zależności od wyników oceny legalności zaskarżonej decyzji. Wskazane przez skarżącego przepisy nie mogą być stosowane łącznie, bowiem dotyczą dwóch odmiennych sytuacji a wybór jednego z możliwych rodzajów rozstrzygnięcia zdeterminowany jest przeprowadzaną przez sąd kontrolą zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, rozstrzygnięcie WSA w Białymstoku zostało oparte na odpowiedniej podstawie prawnej. Trafnie WSA w Białymstoku uznał, że zarzuty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd przedstawił w tym zakresie szczegółową argumentację wskazującą na brak wystąpienia jednej z przesłanek nieważności enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 kpa. W konsekwencji powyższego ustalenia Sąd zobowiązany był do oddalenia skargi, stosownie do art. 151 ppsa.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy stwierdzić, że także w tym zakresie, w ocenie składu orzekającego, nie zasługują one na uwzględnienie.
Skarżący podnosi zarzut naruszenia przez WSA w Białymstoku art. 134 § 1 ppsa, wskazując, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte bez uwzględnienia obowiązku kontroli legalności rozpatrywanej decyzji z uwzględnieniem całokształtu regulacji prawnych mających zastosowanie w sprawie w oparciu o poprawnie ustalony stan faktyczny, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze do sądu administracyjnego pierwszej instancji.
Jak wyżej wskazano, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku prawidłowo określił stan faktyczny i prawny w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem wszelkich istotnych dla sprawy okoliczności, a dokonana przez WSA w Białymstoku kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie wykazuje wad, w świetle których należałoby podzielić podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 134 § 1 ppsa. W szczególności trudno zgodzić się z argumentacją skarżącego, że o naruszeniu tego przepisu świadczy brak odniesienia się przez WSA w Białymstoku do zarzutu naruszenia art. 7 i 8 kpa. Trafnie WSA w Białymstoku podniósł, że brak wykazania przez skarżącego jakiego rodzaju interesy zostały naruszone odmową stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...], uniemożliwił organom administracyjnym odniesienie się do tego zarzutu. Z argumentacji WSA w Białymstoku jasno wynika, że w stanie faktycznym lub prawnym sąd nie dopatrzył się względów uzasadnionych interesem ogólnym, które przemawiałyby za uznaniem zaskarżonej decyzji za rażąco sprzeczną z prawem. Warto w tym miejscu podkreślić, że za odmową stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy własnej decyzji z dnia [...], było stwierdzenie przez SKO we wcześniejszej decyzji z dnia [...] nieważności decyzji Burmistrza Miasta B. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w oparciu o przepis art. 16 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r., który przewidywał sankcję nieważności z mocy prawa w przypadku sprzeczności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z miejscowym planem zagospodarowania terenu. Przewidziana przez ustawę sankcja nieważności z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt 7 kpa) obligowała więc organy administracji do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, w przypadku spełnienia przesłanek określonych w art. 16 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a w konsekwencji odmowy stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Trudno w tej sytuacji zgodzić się z ogólnym stwierdzeniem skarżącego, że takie postępowanie organów administracji pozostaje w sprzeczności z obowiązkiem poszanowania ogólnego interesu społecznego, a wręcz przeciwnie, to właśnie w świetle art. 16 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym konieczność poszanowania interesu społecznego uzasadniała odmowę stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Z kolei, jeśli chodzi o zarzut naruszenia słusznego interesu strony, to trafnie WSA w Białymstoku wskazał, że dla oceny zasadności takiego zarzutu nie jest wystarczające ogólne powołanie się na naruszenie tego przepisu w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzję. Brak wskazania konkretnego przepisu prawa, którego naruszenie sprowadza się do złamania zasady poszanowania interesu strony postępowania administracyjnego, uniemożliwia bowiem w praktyce ocenę przez WSA w Białymstoku zasadności podnoszonego w tym zakresie zarzutu. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, nie świadczy to o wydaniu zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 134 § 1 ppsa. W świetle oceny całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, zdaniem składu orzekającego, WSA w Białymstoku prawidłowo ocenił, że wydanie zaskarżonej decyzji nie stoi w sprzeczności z zasadą ochrony słusznego interesu strony. Należy podkreślić, że podniesiona w tym zakresie w skardze kasacyjnej argumentacja opiera się na twierdzeniu, że za takim naruszeniem przemawia stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w sytuacji gdy na jej podstawie wydana została prawomocna decyzja o pozwoleniu na budowę, na podstawie której skarżący zrealizował już planowaną inwestycję. Kwestia legalności decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
Podobnie za nieuzasadnioną należy uznać argumentację skarżącego, że WSA w Białymstoku nie odniósł się do kwestii nieodwracalnych skutków prawnych jakie wywołała decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, której nieważność stwierdzono na mocy decyzji SKO w B. z [...], utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją. Argumentacja skarżącego w tym względzie dotyczy w istocie wskazania nieodwracalnych skutków, jakie wywołała decyzja o pozwoleniu na budowę, która nie jest przedmiotem niniejszej sprawy. Z pewnością argumentacja taka może być wykorzystana w postępowaniu wznowieniowym
(art. 145 kpa) odnośnie decyzji o pozwoleniu na budowę, którego przesłanką jest stwierdzenie nieważności decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodatkowo przy określeniu nieodwracalnych skutków w rozumieniu art. 156 § 2 kpa, należy mieć na uwadze, że chodzi tu o takie skutki prawne (a nie faktyczne), które nie mogą być uchylone działaniem administracji, a z tego rodzaju skutkami nie mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie.
W świetle dokonanej kontroli rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, zaskarżony wyrok nie wykazuje zarzucanych w skardze kasacyjnej uchybień przepisów postępowania oraz naruszenia prawa materialnego, które uzasadniałyby jego uchylenie.
Z powyższych względów, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło