IV SA/Wa 721/06
WyrokWSA w Warszawie2006-06-20
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Marta Laskowska, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów jest właściwy do samodzielnego rozstrzygania kwestii prawa własności do nieruchomości, czy też powinien jedynie rejestrować stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy?Ratio decidendi
Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające i nie mogą samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. W związku z tym, poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich, a ustalenie podmiotu, któremu przysługuje prawo własności, należy do właściwości sądu powszechnego.Stan faktyczny
Skarżący F.S. domagał się przeniesienia działki nr [...] z jednostki rejestrowej Miasta G. do jednostki rejestrowej spadkobierców małż. F., co w istocie oznaczało żądanie ustalenia prawa własności do tej działki. Starosta Powiatowy w G. wydał decyzję pozytywną dla skarżącego, jednak Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił tę decyzję, odmawiając zmian w ewidencji gruntów, wskazując na brak odpowiednich dokumentów i kompetencje organów ewidencyjnych do ustalania prawa własności. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie asesor WSA Marta Laskowska, asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant Dorota Kozub, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi F.S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów. - skargę oddala -
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. Starosta Powiatowy w G. na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne( tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), § 12 ust. 1 pkt 3 i § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) po rozpatrzeniu wniosku S.F. wprowadził zmianę w ewidencji gruntów i budynków miasta G. polegającą na przeniesieniu działki nr [...] o powierzchni 0,0664 ha z jednostki rejestrowej [...], w której jako właściciel figuruje Miasto G. do jednostki rejestrowej [...], w której jako współwłaściciele figurują: w [...] części K. F., w [...] części S. F., w [...] części W. F. w [...] części Z.F. i w [...] części J. W..
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż S.F. w imieniu własnym oraz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wpisanej do jednostki rejestrowej [...] wystąpił o dopisanie działki nr [...] do jednostki rejestrowej [...]. W załączeniu wniosku przedłożył dwa akty notarialne i dwa postanowienia sądowe, z których ma wynikać prawo własności m.in. do przedmiotowej działki.
Organ ustalił, iż aktem notarialnym z [...] stycznia 1934 r. W. i S. z P. małż. F. nabyli osadę młyńską w G. o obszarze 3,1801 ha wraz z młynem, domem i budynkami gospodarczymi. Spadkobiercami po małż. F. są wnioskodawcy (postanowienie Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] września 1993 r. sygn. akt [...] września 1999 r. sygn. akt [...]). Na podstawie orzeczenia Starosty Powiatowego [...] z dnia [...] lipca 1937 r. zostały wywłaszczone na rzecz Zarządu Miejskiego w G. uprawnienia wodne małż. F. na rzece Wildze przez odjęcie prawa piętrzenia wody. Ponadto został wywłaszczony w odpowiedniej części grunt. Wywłaszczenie nastąpiło za odszkodowaniem Orzeczenie to zostało uchylone w części orzeczeniem Głównego Urzędu Technicznego w S. z dnia [...] listopada 1943 r. w ten sposób, iż zostały przywrócone zniesione wcześniej prawa wodne. Podstawą był fakt, iż nie zostało małż. F. wypłacone odszkodowanie przez Zarząd Miejski [...], jak również zostały zawarte w dniach [...] maja 1940 r. i [...] lipca 1943 r. umowy między Zarządem, a małż. F. i, w których Zarząd zrzekł się udzielonych mu praw wodnych. Orzeczenie wodno – prawne z dnia [...] listopada 1943 r. sankcjonowało postanowienia powyższych umów, w których w konsekwencji uzgodniono, iż jedynie grunt zajęty pod budowę bulwaru pozostaje własnością Zarządu Miejskiego bez odszkodowania na rzecz małż. F..
Działka nr [...] została geodezyjnie wyodrębniona podczas pomiarów w 1980 r., poprzednio wchodziła w skład stawu i jedynie przylegała do bulwaru. W ocenie organu tylko grunt pod bulwarem pozostał własnością Zarządu Miejskiego w G., natomiast pozostała część osady młyńskiej, w tym przedmiotowa działka nr [...], był własnością małż. F., a obecnie ich spadkobierców. Toczące się przed Sądem Rejonowym w G. postępowanie pod sygn. akt [...] nie obejmowało działki nr [...].
Wskutek odwołania wniesionego przez Miasto G. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów miasta G. dotyczącego działki nr [...] o powierzchni 0,0664 ha.
W uzasadnieniu podniesiono, iż z przedłożonych przez wnioskodawcę aktów notarialnych z 1929 r. i 1934 r. wynika prawo własności do osady młyńskiej o powierzchni 3,1801 ha. Ponieważ postępowanie obejmuje niewielką część tej osady, a oznaczenie tego terenu nie koresponduje z aktualnie prowadzonym operatem ewidencji gruntów dla miasta G., wnioskodawca winien dostarczyć do wniosku wykaz synchronizacyjny.
Aktualnie wskazanym właścicielem działki nr [...] jest Miasto G.. Uzgodnienie właściciela nieruchomości nie należy do kompetencji organu prowadzącego ewidencję gruntów. Ustalenie podmiotu, któremu przysługuje prawo własności należy do zakresu prawa cywilnego.
Nadto znajdujące się w aktach orzeczenie z dnia [...] listopada 1943 r. jest kserokopią nieuwierzytelnioną i zawiera nieopisane poprawki. Nie uwierzytelniona kserokopia dokumentu nie stanowi dowodu w sprawie.
W skardze do sądu administracyjnego S. F. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] i uznanie praw rodziny F. do działki nr ewid. [...] stosownie do decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] stycznia 2006 r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż organ II instancji nie honoruje przedłożonych aktów notarialnych z 1929 r. i 1934 r. i w konsekwencji nie uznaje praw skarżącego m.in. do działki nr [...]. W ocenie skarżącego Inspektor wadliwie wskazał, iż przedmiotowa działka stanowi własność Miasta G.. Z wypisu z ewidencji gruntów jednoznacznie wynika, iż Miasto jest jedynie użytkującym. Skarżący powołuje się na złożone akty notarialne oraz postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i z nich wywodzi prawo własności do działki nr [...]. Jego zdaniem dokumenty te spełniają stosowne kryteria, aby na ich podstawie ustalić prawo własności, aprobuje je Sąd Rejonowy w postanowieniach spadkowych. Odnośnie nieuwierzytelnionej kserokopii orzeczenia z [...] listopada 1943 r. Głównego Urzędu Technicznego w S., skarżący podnosi, iż uwierzytelnioną notarialnie kopię "za zgodność z oryginałem" przesłał do [...]Urzędu Wojewódzkiego przy piśmie z 8 kwietnia 2005 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Województwa [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wymienionej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeśli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w takim właśnie zakresie Sąd doszedł do przekazania, że zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa i to zarówno materialnego, jak i procesowego.
W ocenie Sądu Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego prawidłowo zastosował w sprawie art. 138 § 1 pkt 2) kpa. Zgodnie z powyższym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy. Jedynie w wypadku konieczności uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, organ II instancji jest uprawniony do uchylenia decyzji organu pierwszoinstancyjnego. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu nie było konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wyżej wskazanym, a Inspektor dysponował całością materiału wystarczającą do podjęcia rozstrzygnięcia in merito.
Przede wszystkim jednak organ II Instancji prawidłowo ocenił, iż wprowadzenie zmian do ewidencji gruntów na podstawie materiałów przedłożonych przez skarżącego było nieuprawnione. Domagając się przeniesienia działki nr ewidencyjny [...] z jednostki rejestrowej [...], w której jako właściciel jest wpisane Miasto G. do jednostki [...], w której jako właściciele figurują spadkobiercy małż. F. w istocie skarżący żądał ustalenia, iż właścicielem przedmiotowej działki nie jest Miasto G., lecz spadkobiercy właścicieli osady młyńskiej. Poprzez bowiem proste przeniesienie z jednej jednostki rejestrowej do drugiej, w której wpisany jest inny podmiot jako właściciel, nastąpiłyby zmiany w sferze prawa własności. Do dnia bowiem wydania decyzji przez organ I instancji jako właściciel działki nr [...] figurowało Miasto G.. W tym miejscu Sąd stwierdza, iż nie można podzielić zarzutu skargi, iż Miasto nie jest właścicielem, lecz jedynie użytkownikiem tej nieruchomości. Analiza wypisu z ewidencji gruntów prowadzi do wniosku, iż Miastu przysługuje prawo własności, jak również jest podmiotem władającym.
Tymczasem stosownie do art. 20 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. z 2000 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) ewidencja gruntów i budynków to zbiór odnośnych informacji dotyczących gruntów i budynków oraz ich właścicieli (lub osób władających w przypadku gruntów państwowych i samorządowych). Zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno – deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą one natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich (vide wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1998 r., sygn. akt II SA 766/98, wyrok NSA z 6 listopada 2001 r., sygn akt II SA 2099/00). Nadto postępowanie ewidencyjne służy rejestracji bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach (vide wyrok WSA z dnia 21 lipca 2004 r., sygn. akt II SA 1456/03). Zgodnie z art. 22 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne osoby zgłaszające zmiany danych objętych ewidencją gruntów obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian. Dokonanie zmian w operacie możliwe jest poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi z ewidencji a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych. W niniejszej sprawie przedmiotowa działka została wyodrębniona geodezyjnie w 1980r., natomiast przedłożone dokumenty spełniające kryteria powołanej wyżej ustawy pochodzą z 1934 r. (akt nabycia osady młyńskiej przez spadkodawców stron postępowania administracyjnego). Postępowania spadkowe przeprowadzone w latach 90. nie mają znaczenia w sprawie, nie rozstrzygają bowiem o składnikach majątkowych masy spadkowej, w tym ewentualnie przedmiotowej działki. Ustalają jedynie krąg spadkobierców powołanych do spadku. Skoro skarżący twierdzi, iż działka nr [...] stanowi własność spadkobierców małż. F. w postępowaniu ewidencyjnym powinien przedłożyć dokumenty pochodzące z okresu po roku 80. Tymczasem z aktów notarialnych, jak również postępowań spadkowych nie wynika, aby nastąpiły jakiekolwiek zmiany w sferze podmiotowej po tej dacie.
Trafnie zatem organ II instancji przyjął, iż postępowanie dotyczy ustalenia podmiotu, któremu przysługuje prawo własności do przedmiotowej działki. Organy administracji zaś nie są uprawnione do prowadzenia tego rodzaju ustaleń. Właściwym w tej materii jest sąd powszechny.
Zarzuty skargi dotyczące nieuwierzytelnionego notarialnie odpisu orzeczenia z 1937 r. nie miały żadnego znaczenia przy rozpoznaniu sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło