I OSK 989/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędziowie NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Leszek Włoskiewicz ( spr.), Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II SA/Ka 1514/03 w sprawie ze skargi J. Z., G. G. i H.G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r. II SA/Ka 1514/03 oddalił skargę J. Z., G. G. i H. G. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] [...], którą naruszono postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości. Nieruchomość, o którą chodzi (dawna działka nr 428/1 położona przy Pl. [...] w [...], obecnie scalona w działkę nr 2657), w 1977 r. została nabyta przez Skarb Państwa ("K." w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) z przeznaczeniem pod budowę osiedla hotelowego, lecz osiedla nie wybudowano, nieruchomość zaś (wówczas wchodząca w skład działki nr 2615/3) stała się przedmiotem użytkowania wieczystego "K." w [...] – stwierdzonego decyzją Wojewody Katowickiego z dnia 18 kwietnia 1997 r. [...] – i prawo to ujawniono w księdze wieczystej 20 października 1997 r. Sąd podzielił stanowisko organów obydwu instancji, że zastosowanie znajduje art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) uznając zarazem, iż wprawdzie należało oddalić wniosek o zwrot nieruchomości – zamiast umarzać postępowanie zwrotowe, lecz to uchybienie nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Wnosząc skargę kasacyjną, J. Z. przytoczyła jako podstawę naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 229 w związku z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami "polegającą na przyjęciu, że odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości narusza zasadę ochrony własności wyrażonej w art. 21 Konstytucji". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono przede wszystkim, że decyzje obydwu organów zostały wydane z naruszeniem art. 7, 7, 77 § 1, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż pominięto istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne i prawne nie badając czy zachodzą ustawowe warunki zwrotu nieruchomości, natomiast sąd należycie nie rozpatrzył sprawy, powinien zaś uwzględnić, że do zajęcia nieruchomości doszło bezprawnie – bez zgody właściciela, który znalazł się w sytuacji przymusowej – a nieruchomości nie zwrócono, chociaż utraciła ważność decyzja lokalizacyjna, lecz rozpoczęto budowę budynku dla spółdzielni mieszkaniowej i wpis do księgi wieczystej był czynnością pozorną ponieważ grunt pozostawał we władaniu tej spółdzielni, na rzecz której "K." następnie przeniosła użytkowanie wieczyste w 1999 r. J. Z. – w piśmie procesowym z dnia 5 czerwca 2006 r. mającym stanowić nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych – zarzuciła, że zaskarżony wyrok narusza prawo materialne: - tj. art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, 8, 9, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez brak ustalenia przesłanek w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy, - art. 229 tej ustawy poprzez niewłaściwą wykładnię dokonaną z pominięciem art. 21 i 64 Konstytucji RP, gwarantujących ochronę prawa własności, - art. 1 Protokółu Nr 1 Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności chroniącego prawa majątkowe, - art. 200 ust. 4 – chroniącego prawa osób trzecich oraz art. 34 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 w związku z art. 36 ustawy o gospodarce nieruchomościami,a także przepisy postępowania tj. art. 206 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1a oraz c, ponadto art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Pismo procesowe skarżącej, chociaż zapowiada tylko nowe uzasadnienie, w istocie przytacza nowe podstawy skargi kasacyjnej – wprost zarzucając naruszenie przepisów nieobjętych samą skargą lub modyfikując i uzupełniając dotychczasowe zarzuty – i dlatego nie mogło zostać uwzględnione, skarga kasacyjna zaś - rozpoznawana według pierwotnego brzmienia – nie ma usprawiedliwionej podstawy. Stosownie do art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na nieruchomości prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, które ujawniono w księdze wieczystej. Do naruszenia tego przepisu nie doszło, gdyż wszystkie ustawowe warunki zostały spełnione, i nie było potrzeby badania, czy nieruchomość stała się zbędna – w rozumieniu art. 137 powołanej ustawy – gdyż roszczenie o jej zwrot wygasło. Ocena zgodności art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami z ustawą zasadniczą należy wyłącznie do Trybunału Konstytucyjnego, pozostaje więc poza kognicją sądu administracyjnego, podobnie jak należąca z kolei do sądu powszechnego ocena, czy wpis do księgi wieczystej był prawnie skuteczny. Wreszcie poza kognicją sądu administracyjnego, lecz tylko w tej sprawie, pozostawała ocena legalności nabycia użytkowania wieczystego, która wymaga przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego. Wobec powyższego, orzeczono jak w sentencji na mocy art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.