IV SA/Po 329/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie NSA Paweł Miładowski (spr.) As. sad. Izabela Kucznerowicz Protokolant ref. - staż. Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] nr [...]. /-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski MW Decyzją z dnia [...]. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny działając m.in. na podstawie postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania, w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) nie stwierdził u pana J. W. choroby zawodowej: 1. astmy oskrzelowej - wymienionej w pozycji 6 wykazu chorób zawodowych i 2. alergicznego nieżytu nosa - wymienionej w pozycji 12 wykazu chorób zawodowych. Według ustaleń organu J. W. pracował w latach 1975-2001 na różnych stanowiskach pracy w narażeniu na pył przemysłowy, gazy i dymy spawalnicze, farby i rozpuszczalniki organiczne. Strona zatrudniona była w [...] S.A. na stanowisku montera konstrukcji i majstra malarnii, montera urządzeń stacyjnych i konstrukcji metalowej. W pracy występowały wielorakie narażenia układu oddechowego na czynniki szkodliwe. Przeprowadzone badania układu oddechowego wykazały mieszane zaburzenia wentylacji z przewagą obturacji średniego stopnia. Wykonano także testy skórne, które potwierdziły rozpoznanie uczulenia na pyłki drzew. W surowicy krwi wykryto swoiste przeciwciała przeciwko roztoczom. Nie wykryto uczulenia na metale. RTG klatki piersiowej nie wykazał zmian chorobowych w płucach. Rozpoznano astmę oskrzelową oraz przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa i gardła. Centrum Medycyny Pracy - Ośrodek w [...] wydało orzeczenie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z orzeczeniem tym nie zgodził się J. W. odwołując się do jednostki orzeczniczej II stopnia. Instytut Medycyny Pracy w Łodzi orzeczeniem z [...] lipca 2005 r. stwierdził brak podstaw do rozpoznania astmy oskrzelowej zawodowej i przewlekłego alergicznego nieżytu nosa. Według tej opinii rozpoznano astmę atopową oraz alergiczny nieżyt nosa o podłożu pozazawodowym. W tych okolicznościach skoro orzeczenia lekarskie nie rozpoznały jednostki chorobowej ujętej w wykazie chorób zawodowych, to istniały podstawy do wydania rozstrzygnięcia I-instancyjnego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W. kwestionując dokonane przez organ ustalenia faktyczne, a w szczególności treść orzeczeń lekarskich. W ocenie skarżącego cierpi on na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc z astmą oskrzelową i alergiczny nieżyt nosa, który przeistoczył się w przewlekłe zapalenie zatok przynosowych. Te choroby są ujęte w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznając odwołanie Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją a [...]. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Według organu II instancji przeprowadzone badania lekarskie i orzeczenia lekarskie I i II stopnia ujawniły u skarżącego astmę atopową i alergiczny nieżyt nosa o podłożu pozazawodowym. By stwierdzić chorobę zawodową konieczne jest rozpoznanie jednostki chorobowej zawartej w wykazie chorób zawodowych, potwierdzenie pracy w narażeniu zawodowym na czyn szkodliwy lub uciążliwy oraz ustalenie związku przyczynowego szkodliwego oddziaływania środowiska pracy na organizm pracownika i rozpoznane u niego schorzenie. Organy Inspekcji Sanitarnej są związane rozpoznaniem chorobowym umieszczonym w orzeczeniu jednostki upoważnionej. Skoro w tej sprawie dwie jednostki orzecznicze służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych nie rozpoznały u skarżącego choroby zawodowej, to Wojewódzki Inspektor Sanitarny nie doszukując się związku przyczynowego między rozpoznanymi schorzeniami, a warunkami pracy nie rozpoznał choroby zawodowej i podzielił pogląd organu I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. W. . Skarżący podkreślał, że ustalenia organu koncentrowały się na astmie oskrzelowej, tymczasem organy orzekające i lekarze wydający opinie w tej sprawie powinny ustosunkować się do współistniejącej (z astmą oskrzelową) przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, na którą to chorobę cierpi. Zdaniem skarżącego przewlekła obturacyjna choroba płuc obejmuje swoim pojęciem przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Pyłkowica występuje tylko w okresie pylenia, a on ma katar przez cały czas. Przeszedł 3 operacje zatok, w tym dwie przed wydaniem decyzji, a według lekarzy nie zarejestrowano zmian. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga ma uzasadnione podstawy. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to w praktyce, że sąd dokonuje oceny zgodności kwestionowanego w skardze aktu z obowiązującym porządkiem prawnym, niezależnie od jakości stawianych zarzutów i naprowadzonej w skardze argumentacji. Tymczasem organ prowadzący postępowanie w tej sprawie nie wyjaśnił i nie ustalił wszystkich okoliczności istotnie wpływających na jej rozstrzygnięcie. Skarżący twierdził i na poparcie tych twierdzeń przedkładał stosowną dokumentację lekarską, iż cierpi na chorobę niezdiagnozowaną przez jednostki orzecznicze obu stopni ( Centrum Medycyny Pracy - Ośrodek w [...] i Instytut Medycyny Pracy w Łodzi) - przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Tymczasem ani wymienione wyżej placówki służby zdrowia uprawnione do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej ani organy Inspekcji Sanitarnej do tych twierdzeń strony się nie ustosunkowały. Orzeczenia lekarskie zgodnie z utrwalonym orzecznictwie i doktrynie poglądem są w istocie opinią w rozumieniu art. 84 § 1 kpa. Bez tej opinii, bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalić czy rozpoznane schorzenie mieście się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to by organ orzekający zwolniony był od obowiązku dokonania oceny takiej opinii w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Generalnie przyjmuje się, że organ nie może oprzeć swojego rozstrzygnięcia na orzeczeniach - opiniach lekarskich, lakonicznych, niepełnych, nie zawierających przekonującego uzasadnienia, bądź sprzecznych z przepisami prawa. Z akt administracyjnych wynika, że skarżący był zatrudniony w warunkach narażenia na różnorakie czynniki szkodliwe dla zdrowia, a występujące w środowisku pracy. Wśród chorób wymienionych w załączniku rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania, w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. nr 132, poz. 1115) jako choroby zawodowe zamieszczono i astmę oskrzelową i alergiczny nieżyt nosa i choroby płuc, w tym także przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli. Jednostki orzecznicze obu stopni wydające w tej sprawie orzeczenia lekarskie nie odniosły się do zarzutów i wniosków strony w sposób wystarczająco precyzyjny i zrozumiały dla przeciętnego obywatela. W szczególności nie wskazały dlaczego nie wiążą rozpoznanych schorzeń z jednostką chorobową wskazywaną przez stronę, czy jest ona wymieniona w wykazie i czy może mieć etiologię w czynnikach szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy J. W. . Podobnie nie uczynił tego organ I i II instancji. Definicje choroby zawodowej zawiera § 2 ust. 1 wymienionego wyżej aktu podustawowego. Generalnie chorobą zawodową jest ta choroba, która ujęta jest w wykazie chorób zawodowych jeśli ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie przyjęto zasadę domniemania związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a ujawnioną u pracownika chorobą, ujętą w wykazie chorób zawodowych jeśli mogła być wywołana warunkami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy. Domniemanie to jak każde inne można obalić. Należy jednak taki proces myślowy wyraźnie przeprowadzić i go odpowiednio zgodnie z dyrektywami płynącymi z art. 77, 80 i 107 § 3 uzasadnić. Tego procesu myślowego organy orzekające w tej sprawie właściwie nie przeprowadziły, posiłkując się trudnym do zweryfikowania zwrotem, że mimo rozpoznania schorzeń zawartych w wykazie chorób zawodowych "braku związku przyczynowego pomiędzy ich wystąpieniem, a warunkami pracy". Tego typu wadliwe procedowanie jest uchybieniem, które w sposób istotny wpływa na rozstrzygnięcie sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z ndia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm. - dalej ppsa) co skutkuje z mocy przywołanych wyżej przepisów, a nadto art. 135 ppsa do wyeliminowania zaskarżonego aktu i go poprzedzającego z obrotu prawnego. /-/I. Kucznerowicz /-/M. Dybowski /-/P. Miładowski MW