IV SA/Wa 406/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka (spr.), sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Dominik Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2006 roku sprawy ze skargi S. W. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia mienia z naruszeniem prawa oddala skargę Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] grudnia 2005r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 3 w związku z art. 15 § 1 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002r. i umorzył postępowanie przed organem I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Prezydium Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] czerwca 1961r. wydaną na podstawie art. 9 dekretu z dnia 10 grudnia 1952r. o wykonaniu budowy i nadbudowie niektórych budynków mieszkalnych / Dz. U. Nr 49, poz. 325 / orzekło, iż budynek mieszkalny wykończony przez Zakłady Sprzętu Komunikacyjnego w P. przy ul. M. stanowiący własność Z. G przechodzi na własność P. Zakładów Sprzętu Komunikacyjnego w P. wraz z gruntem, stanowiącym część składową nieruchomości, za odszkodowaniem dla właścicielki w kwocie 347.620 zł. Pismem z dnia 31.12.1990r. uzupełnionym pismem z dnia 8 kwietnia 1991r. S. W. i M. C., spadkobierczynie byłej właścicielki Z. G., wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1961r., podnosząc że decyzja ta została skierowana do Z. G., która w dacie wydania decyzji nie żyła. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa decyzją z dnia [...] października 1991r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1961r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lutego 1993r. wydanym w sprawie sygn. akt I S.A. 395/92 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] października 1991r. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku S. W. i M. C. Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa w decyzji z dnia [...] grudnia 1995r. stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1961r. została wydana z naruszeniem prawa, gdyż została skierowana do Z. G., a nie do jej spadkobierców i tym samym dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 kpa. Jednocześnie z uwagi na treść art. 156 § 2 kpa organ nie stwierdził jej nieważności gdyż upłynęło 10 lat od dnia doręczenia decyzji. Pismem z dnia 19 lutego 2002r. S. W. i P. C., będący spadkobiercą M. Ć., wystąpili do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o "uchylenie, jako nieważnej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] czerwca 1961r.". Organ wezwał ich do sprecyzowania żądania zawartego w piśmie z dnia 19 lutego 2002r. Na wezwanie to S. W. oświadczyła, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 147 kpa i uchylenie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] czerwca 1961r. Natomiast P. Ć. odpowiadając na wezwanie organu w piśmie z dnia 10 maja 2002r. oświadczył, że jego żądanie nie zmieniło się od dnia 8 kwietnia 1991r. i nie dotyczy wznowienia postępowania lecz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] czerwca 1961r. jako dotkniętej wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] czerwca 2002r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, odmówił uchylenia decyzji Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. S. W. w piśmie z dnia 26 sierpnia 2002r. wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie rozpoznając sprawę decyzją z dnia [...] października 2002r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2002r. S. W. na decyzję z dnia [...] października 2002r. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku rozpoznania tej skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 marca 2004r. wydanym w sprawie sygn. akt IV S.A. 4835/02 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002r. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, że P. C. w piśmie z dnia 31 lipca 2002r. oraz S. W. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy kategorycznie stwierdzili, że "nigdy nie występowali o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 1995r.". W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004r. sygn. akt IV S.A. 4835/02 organ uznał, iż do rozpatrzenia pozostały: - wniosek S. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002r. - wniosek S. W. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1961r. - wniosek P. C. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1961r. Mając na uwadze wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2004r. sygn. akt IV S.A. 4835/02, Minister Transportu i Budownictwa jako organ właściwy w sprawie od dnia 31 października 2005r. – zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 października 2005r. / Dz. U. Nr 220, poz. 1900 /, ponownie rozpatrując wniosek S. W. z dnia 26 sierpnia 2002r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002r. stwierdził, że strony nie występowały z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz w art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony, a takiego wniosku w niniejszej sprawie nie było. Ponadto wznowienie postępowania było niedopuszczalne z powodu niezachowania terminu zastrzeżonego w art. 148 § 1 kpa. W tej sytuacji, jak uznał organ, postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. należało uchylić, a postępowanie przed organem pierwszej instancji umorzyć na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Natomiast pozostałe wnioski stron zostaną rozpatrzone odrębnymi decyzjami. Skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła S. W., która w skardze podniosła, że listem z 19 lutego 2002r. poinformowała Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o odnalezieniu dokumentów mających zasadnicze znaczenie dla sprawy uchylenia jako nieważnej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] czerwca 1961r. Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jej pismo z dnia 19 lutego 2002r. uznał za wniosek o wznowienie postępowania. Pismem z dnia 25 kwietnia 2002r. Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wystąpił do skarżącej o doprecyzowanie sprawy. Odpowiadając na to pismo, skarżąca w piśmie z dnia 7 maja 2002r. potwierdziła, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa. W piśmie tym, stwierdza skarżąca, wystąpiłam o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. oraz o uchylenie decyzji wywłaszczeniowej z [...] czerwca 1961r., uważałam, że obie te sprawy można rozstrzygnąć jedną decyzją. Stwierdza, że nigdy nie występowała o wznowienie postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a przytoczony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji art. 145 a kpa nie istnieje. Ponadto skarżąca stwierdza w skardze, że wznowienie postępowania mogło nastąpić zgodnie z art. 147 kpa zarówno na żądanie strony jak i z urzędu. Wznowienie postępowania zgodnie z terminem wskazanym w art. 148 § 1 kpa zostało zachowane. Skarżąca zaprotestowała przeciwko "insynuacji", że nigdy nie występowała o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 1995r. W piśmie z dnia 7 maja 2002r. potwierdziła intencję wznowienia postępowania przytaczając podstawy prawne i nigdy się z tego nie wycofała. Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 /, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną / art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /. Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z decyzją Prezydium Rady Narodowej w P. z dnia [...] czerwca 1961r., toczyło się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wszczęte wnioskiem S. W. i M. C. z dnia 31 grudnia 1990r. uzupełnionym pismem z dnia 8 kwietnia 1991r. Postępowanie to zakończyło się ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r. stwierdzeniem, że decyzja z dnia [...] czerwca 1961r. została wydana z naruszeniem prawa. Decyzja ta nie była zaskarżona. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji w niniejszym postępowaniu nadal ona obowiązywała i funkcjonowała w obrocie prawnym i jako decyzja ostateczna organu administracji wiąże zarówno strony, jak i organ administracji. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem S. W. i P. C. z dnia [...] lutego 2002r. W toku postępowania wszczętego tym wnioskiem orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 marca 2004r. wydanym w sprawie sygn. akt IV SA 4835/02. W sprawie tej Sąd uznał skargi S. W. i P. C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002r. za zasadne, jednakże z innych przyczyn, niż podniesione przez skarżących. Sąd wziął pod uwagę z urzędu, że strony tego postępowania nie zgłaszały żądania wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 1995r. Jak wynika z uzasadnienia tego wyroku, Sąd stanął na stanowisku, że S. W. w piśmie z dnia 7 maja 2002r. jednoznacznie podała, iż wnosi o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1961r., zaś P. C. oświadczył, że domaga się stwierdzenia nieważności tego orzeczenia i że jego wystąpienie "nie dotyczy wznowienia postępowania". Ponadto S. W. jednoznacznie i kategorycznie stwierdziła we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy i P. C. w piśmie z dnia 31 lipca 2002r., że nigdy nie występowali o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 1995r. Ponadto Sąd wskazał, powołując się na okoliczności sprawy, że niezależnie od tego, czy żądanie wznowienia postępowania miałoby dotyczyć postępowania zakończonego orzeczeniem wydanym w trybie zwykłym w dniu [...] czerwca 1961r., czy też postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1995r. wydaną w trybie nieważnościowym – wznowienie postępowania było niedopuszczalne z powodu niezachowania terminu zastrzeżonego w art. 148 § 1 kpa. W sprawie tej Sąd przesądził kwestię, że organ prowadził postępowanie w trybie wznowieniowym w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r., mimo, że żadna ze stron postępowania takiego żądania nie zgłaszała. Ponadto Sąd uznał, że wznowienie postępowania nastąpiło z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 kpa. Jednocześnie należy zauważyć, że wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1995r. nie nastąpiło z urzędu, gdyż nie wynika to z treści postanowienia wznowieniowego z dnia [...] czerwca 2002r. Ocena prawna zawarta w tym wyroku, że organ nie miał podstaw do wszczęcia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] grudnia 1995r., a ponadto, że wszczęcie to nastąpiło z uchybieniem terminu wskazanego w art. 148 § 1 kpa była wiążąca dla organu po uchyleniu decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002r. przy ponownym rozpatrzeniu wniosku S. W. z dnia 26 sierpnia 2002r. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. jak również jest wiążąca dla sądu orzekającego w tej sprawie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998r. IIIRN 130/97 / OSNP 1999/1/2 / wyjaśnił, że zasada z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz. U. nr 74, poz. 368 ze zm. /, w myśl której " ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd", oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany, oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy. Wykładnia zawarta w przytoczonym orzeczeniu Sądu Najwyższego jest aktualna również na gruncie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, jeżeli ocena prawna wyrażona w tym orzeczeniu nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie – Tadeusz Woś i inni Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz str. 477. Związanie sądu administracyjnego oraz organów administracyjnych oceną prawną oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie / por. wyrok NSA z 22.03.1999r. IVSA 527/97 LEX nr 47275 /. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2004r. wydany w sprawie sygn. akt IV S.A. 4835/02 nie został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, co pozwala uznać, że skarżąca S. W. akceptowała rozstrzygnięcie zawarte w tym wyroku jak również przedstawioną w uzasadnieniu argumentację prawną, ustalenia faktyczne i wyrażone w nim wskazania co do dalszego postępowania. W tej sytuacji skarżąca nie może skutecznie podnosić, że jej pismo z dnia 19 lutego 2002r. jest wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1995r., gdyż jest to sprzeczne z oceną dokonaną przez Sąd w wyroku z dnia 26 marca 2004r., w którym wyrażona ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania na podstawie art. 153 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi są wiążące dla organu i sądu w przedmiotowej sprawie. Skoro organ prowadził postępowanie wznowieniowe w sytuacji, gdy wniosku strony o wznowienie postępowania nie było, a nie było ono wszczęte również z urzędu, to postępowanie to jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu po uprzednim uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nigdy nie występowała o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa należy wskazać, że organ w uzasadnieniu jedynie stwierdził, iż zgodnie z art.. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a kpa następuje tylko na żądanie strony. Co do przepisu art. 145a należy wskazać, iż został on dodany do kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie art. 82 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 z późn. zm.) w związku z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, że "orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania i obowiązuje od dnia 17 października 1997r. Z tych względów Sąd oceniając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.