VII SA/Wa 595/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz, , Sędzia WSA Mariola Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Protokolant Anna Mężyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. W. na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza skargę oddala Okręgowa Rada Lekarska w [...] uchwałą z dnia [...] października 2005r. działając na podstawie art. 25 pkt 1 i art. 4 ust 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o izbach lekarskich ( Dz.U., Nr 30, poz. 158 z późn.zm.) oraz art. 5 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 6 ust. 3 i art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty i uchwały [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] września 1997r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w sprawach przyznawania prawa wykonywania zawodu lekarza dentysty oraz prowadzenia rejestru lekarzy (Biuletyn NRL z 2004r., nr [...]) oraz art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego - po rozpatrzeniu wniosku M. W. posiadającego tytuł zawodowy lekarza wydanego przez Akademię Medyczną w [...] w dniu [...] lipca 2005r. o przyznanie ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza oraz wpisu na listę członków i wpisu do rejestru [...] Izby Lekarskiej - nie przyznała M. W. ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Organ I Instancji wyjaśnił, iż wniosek o przyznanie ograniczonego prawa wykonywania zawodu nie zawierał podpisu wnioskodawcy pod oświadczeniem dotyczącym niekaralności w rozumieniu wymogu określonego w art. 6 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. W wyniku podjętych czynności ustalono, iż M.W. został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] IV Wydział Karny z dnia [...] maja 2005r. za przestępstwo z art. 45, 46 i 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomanii na karę łączną dwa lata pozbawienia wolności i grzywny w wysokości 360 stawek dziennych warunkowo zawieszoną na okres 4 lat i poddany w tym czasie pod dozór kuratora. W opinii Okręgowej Rady Lekarskiej powyższy czyn uzasadnia odmowę przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza, bowiem w świetle art. 5 ust. 1 pkt. 5 oraz art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 5 grudnia 1996r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty - przesłanką warunkującą nabycie ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza jest wykazanie nienagannej postawy etycznej. Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej uchwałą z dnia [...] grudnia 2005r., działając na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 maja 1989r. o izbach lekarskich (Dz.U. nr 30 poz. 158 z późn. zm.), uchwały Nr [...] Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2001r. w sprawie upoważnienia Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej do działania w imieniu Naczelnej Rady Lekarskiej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa - utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Rady Lekarskiej w [...] z dnia [...] października 2005r. Organ odwoławczy podzielił argumentację Okręgowej Rady Lekarskiej w [...] w sprawie odmowy przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza, podkreślając fakt, iż odwołujący się handlował narkotykami będąc już studentem medycyny i dopuszczał się przestępstwa przeciwko zdrowiu i życiu ludzkiemu. Ponadto organ II instancji podkreślił, iż M.W. jest w trakcie odbywania kary, a okres jej zawieszenia minie w 2009 roku. Od dnia wydania wyroku minęło kilka miesięcy, które są okresem za krótkim, aby móc stwierdzić, iż został osiągnięty walor prewencyjny i wychowawczy kary. Skargę na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2005r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M.W. wnosząc o jej uchylenie. W skardze zarzucono, iż zaskarżona uchwała zapadła z naruszeniem art. 7, 77 i 80 kpa, uzasadnienie bowiem nie odniosło się w żaden sposób do aktualnej postawy moralnej i etycznej skarżącego. Czyn, za który skarżący został skazany miał miejsce w okresie od stycznia 1998r. i do sierpnia 1999r., a więc w przeważającej części jeszcze przed rozpoczęciem studiów na Akademii Medycznej w [...]. Przedłożone przez skarżącego dokumenty w sposób niewątpliwy potwierdzają, że zrozumiał on naganność swojego postępowania i nie dążył do uniknięcia odpowiedzialności za popełniony czyn i czynił wszystko, aby uczynić zadość zarówno naruszonym normom prawnym jak i moralnym. Dowodami są zarówno pozytywna opinia kuratora sądowego oraz posiadane liczne wyróżnienia za aktywne zaangażowanie w działalność kulturalną i społeczną. W opinii strony skarżącej organy administracji orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się bezprawnego rozszerzenia zakresu pojęcia nienaganna postawa etyczna, przyjmując, iż fakt prawomocnego skazania jest wystarczającą przesłanką uzasadniającą odmowę przyznania ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza. Taka interpretacja jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego wyrażonymi w art. 5 kc, gdyż eliminuje z życia zawodowego wszystkie osoby prawomocnie skazane za dowolne przestępstwo. Odmowa przyznania skarżącemu ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza uniemożliwi realizację jego powołania życiowego, a przerwa w wykonywaniu zawodu uniemożliwi mu wykorzystanie i pogłębianie wiedzy medycznej. W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Lekarska podtrzymała swoje stanowisko i wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji/uchwał, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Zgodnie z art. 25. ust. 1 ustawy o izbach lekarskich okręgowa rada lekarska kieruje działalnością izby w okresie pomiędzy okręgowymi zjazdami lekarzy, a w szczególności: przyznaje prawo wykonywania zawodu lekarza, lekarza stomatologa albo ograniczone prawo wykonywania zawodu lekarza, lekarza stomatologa. Prawo wykonywania zawodu lekarza oraz lekarza stomatologa określa art. 5 u.z.l. Okręgowa rada lekarska przyznaje to prawo osobie, która m.in. posiada dyplom lekarza albo lekarza stomatologa wydany przez polską uczelnię bądź uzyskany w innym państwie dyplom uznany w Rzeczpospolitej Polskiej za równorzędny, zgodnie z odrębnymi przepisami. Osoba ta musi ponadto odbyć staż podyplomowy oraz złożyć państwowy egzamin kończący staż podyplomowy. Istnieje możliwość przyznania tzw. ograniczonego prawa wykonywania zawodu lekarza albo lekarza stomatologa, gdy osoba ta odbywa staż podyplomowy, a także spełnia pozostałe warunki ustawowe, przedstawiła okręgowej radzie lekarskiej, na obszarze której zamierza odbyć staż podyplomowy, dokumenty stwierdzające spełnienie owych wymogów. I tak art. 6 ust 3. ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty stanowi, iż w celu uzyskania ograniczonego prawa wykonywania zawodu, lekarz, lekarz dentysta przedstawia okręgowej radzie lekarskiej, na obszarze której zamierza odbyć staż podyplomowy, dokumenty stwierdzające spełnienie wymagań, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a lub c oraz pkt 4 i 5. Zgodnie z powołanym pkt 5 okręgowa rada lekarska przyznaje, prawo wykonywania zawodu lekarza albo prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty osobie, która wykazuje nienaganną postawę etyczną. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący został skazany wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2005r., sygn. akt [...] za przestępstwo z art. 45 ust. 1, art. 46 ust. 1 oraz 46 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997r. o przeciwdziałaniu narkomanii na karę dwóch lat pozbawienia wolności i grzywnę w ilości 360 stawek dziennych z warunkowym zawieszeniem kary na okres 4 lat i oddany pod dozór kuratora. Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w skarżonych uchwałach, iż przesłanką warunkującą nabycie organicznego prawa do wykonywania zawodu lekarza jest wykazanie nienagannej postawy etycznej. Postępowanie etyczne powinno być rozumiane jako postępowanie odpowiadające akceptowanym w społeczeństwie wzorom. Określa ono podstawowe standardy zachowania jakie powinny być przestrzegane przez wszystkich, gdyż chronią podstawowe dobra całej społeczności lub poszczególnych jej członków. Wyraźne określenie zasad etyki zawodowej jest charakterystyczne dla niektórych zwodów w szczególności takich, które cieszą się szczególnym prestiżem społecznym i których wykonywanie wymaga zaufania społecznego. Mowa tu o grupie tzw. wolnych zawodów, które obejmują m.in. zawody grupowe medyczne w tym przede wszystkim zawód lekarza. Są to najczęściej zawody regulowane. O regulowanym charakterze wolnego zawodu można mówić wtedy, gdy ustawodawca określa kategorię osób, do których odnosi się dany wolny zawód. Wskazując te osoby (środowiska), legislator jednocześnie wytycza ramy prawne, które formułują przepisy dotyczące statusu prawnego tych osób, zakresu ich czynności, kompetencji, form wykonywania zawodu, kwalifikacji, organizacji samorządu zawodowego. Osoby wykonujące wolne zawody powinny posiadać odpowiednio wysokie wykształcenie; specjalistyczna wiedza w tych zawodach jest bowiem niezbędna, by je właściwie wykonywać. Jako element niezbędny do wykonywania wolnych zawodów, jest kryterium podwyższonego zaufania bez którego realizowanie określonych czynności faktycznych lub prawnych byłoby niemożliwe. Można zatem mówić o szczególnych kwalifikacjach osobistych, obywatelskich, ale również etycznych i moralnych. Te ostatnie mają szczególne znaczenie w odniesieniu do wolnych zawodów, wobec których ustawodawca wskazuje na postawę etyczną osoby wykonującej wolny zawód. Przesłanka ta określona wprost w powołanej ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty ma zastosowanie m.in. w sprawie orzekania w zakresie przyznania ograniczonego prawa do wykonywania zawodu lekarza. Zawód ten jest bowiem zawodem zaufania publicznego i wiąże się ze spełnieniem misji społecznej. Bez właściwego zachowania zarówno w pracy, jak i w życiu prywatnym nie można mówić o niezbędnym prestiżu zawodowym i niezbędnym zaufaniu pacjenta. Samo przyrzeczenie lekarskie nakazuje strzec godności stanu lekarskiego nie tylko zawodu lekarza i niczym jej nie splamić, a więc także w życiu prywatnym. W ocenie Sądu nie może wykonywać zawodu lekarza w żadnej postaci, kto postępuje w sposób nieetyczny, bo nie można uznać za etyczne postępowania osoby, która popełnia przestępstwo określone przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Okoliczność, iż osoby wskazane w art. 45 i art. 46 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii dobrowolnie nabywają lub przyjmują środki odurzające, nie sprzeciwia się uznaniu, że opisane we wspomnianych przepisach zachowanie sprawcy przestępstwa skierowane jest przeciwko zdrowiu nabywcy. Przedmiotem ochrony art. 46 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jest bowiem życie i zdrowie człowieka z punktu widzenia zagrożenia środkami odurzającymi, a więc dobro ściśle osobiste. Stanowisko takie wskazane zostało w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z dnia [...] lutego 2001 r. [...] ([...]). Podkreślić należy również, iż przestępstwo z art. 46 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii można popełnić jedynie z zamiarem bezpośrednim o szczególnym zabarwieniu, gdyż motywacją sprawcy jest osiągnięcie korzyści osobistej lub majątkowej. Nie może, wobec tego, ulegać najmniejszej wątpliwości, że nieetyczne będzie zachowanie lekarza, który dopuścił się przestępstwa, które polegało na udzielaniu środków odurzających również osobom małoletnim i to w celu uzyskania korzyści majątkowej. Jak podniesiono na wstępie rozważań Sądu w doktrynie prawa wskazuje się, że wykonywanie wolnego zawodu należy do swoistego rodzaju "posłannictwa zawodowego" opartego na szczególnych wymogach w zakresie kwalifikacji zawodowych oraz cech charakteru osób wykonujących ten zawód. Skarżący takich kwalifikacji moralnych i etycznych nie wykazał, a jego czyn uznać należy za szczególnie naganny bo popełniony przez lekarza, na co słusznie wskazały organy izb lekarskich orzekające w niniejszej sprawie. W świetle przytoczonych faktów, stwierdzić należy, iż postępowanie toczące się przed organami I i II instancji przeprowadzone zostało prawidłowo. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.).