III SA/Wa 317/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od osób fizycznych za 2000 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] października 2005 r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] października 2005 r. nr [...], którą organ na podstawie art. 67 § 1 ustawy z dnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako O.p. odmówił skarżącej umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w kwocie 13 013,30 zł oraz odsetek od tej zaległości. Skarżąca w dniu 3 czerwca 2005 r. złożyła do organu pierwszej instancji wniosek o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2000 w kwocie 13 013,30 zł oraz odsetek od tej zaległości. Wniosek ten skarżąca uzasadniała tym, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, gdyż jest bezrobotna i samotnie wychowuje dzieci, na które jej były mąż nie płaci alimentów, mieszka u rodziców i znajduje się na ich utrzymaniu oraz, że korzysta z niewielkiej pomocy z opieki społecznej. Skarżąca podnosiła, że zakończyła działalność gospodarczą. Ponadto skarżąca podnosiła że w roku 2000 jeden z jej kontrahentów zerwał umowę o współpracy i nie zapłacił jej za wykonane usługi kwoty 24 009,60 zł. a także, że koszty przegranego przez skarżącą procesu dotyczącego tej umowy wyniosły 5 531,20 zł. Wskazaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił skarżącej umorzenia zaległości podatkowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazywał, że skarżąca w roku 2000 osiągnęła dochód z działalności gospodarczej w wysokości 74 025,71 zł. Zdaniem organu osiągnięty przez skarżącą dochód powinien był wystarczyć jej na zapłatę podatku oraz zaspokojenie potrzeb życiowych skarżącej oraz jej bliskich. Od tej decyzji skarżąca wniosła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej w W.. W odwołaniu skarżąca podnosiła, że sprawami związanymi z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą zajmował się jej mąż, z którym obecnie jest rozwiedziona. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację materialną. Wskazaną na wstępie decyzją organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzje w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych mają uznaniowy charakter oraz, że umorzenie zaległości może nastąpić w wyjątkowej sytuacji, w której występuje interes społeczny lub ważny interes strony. Organ przyznał, że sytuacja materialna skarżącej rzeczywiście jest trudna jednakże wysokość osiągniętego w roku 2000 dochodu świadczy o tym, że skarżąca dysponowała środkami finansowymi na zapłatę podatku oraz zaspokojenie jej potrzeb życiowych oraz potrzeb jej dzieci. Na decyzję organu drugiej instancji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze skarżąca przedstawiła takie same argumenty jak we wniosku o umorzenie zaległości oraz w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jednakże nie z powodów w niej podniesionych. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Korzystając z tego uprawnienia Sąd postanowił wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą z uwagi na istniejące w sprawie naruszenia prawa, których skarżąca nie wskazała w skardze. Sąd postanowił uchylić również decyzję organu pierwszej instancji, gdyż zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Organy zasadnie wskazywały, że decyzja wydana na podstawie art. 67 § 1 O.p. jest orzeczeniem podejmowanym w warunkach uznania administracyjnego. Jednakże z żadnych przepisów prawa nie wynika, że przy wydawaniu tego rodzaju decyzji organ jest zwolniony z określonego w art. 122 O.p. obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W rozpoznanej sprawie skarżąca swój ważny interes, który z godnie z treścią art. 67 § 1 O.p. może stanowić przesłankę do umorzenia zaległości podatkowych i odsetek uzasadniała brakiem środków finansowych na uiszczenie podatku oraz tym, że zapłata zaległego podatku mogłaby uniemożliwić zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych skarżącej oraz jej dzieci. Z uwagi na powody, dla których skarżąca wnosiła o umorzenie zaległego podatku należało stwierdzić, że organy miały obowiązek w toku postępowania wyjaśnić sytuację materialną skarżącej, gdyż to właśnie zła sytuacja materialna skarżącej świadczyła o istnieniu po jej stronie ważnego interesu w umorzeniu zaległości podatkowej ciążącej na skarżącej. W rozpoznanej sprawie organy odmowę umorzenia zaległości uzasadniały tym, że skarżąca w roku 2000 osiągnęła dochód w wysokości ponad 74 tys. zł. Z akt sprawy wynika, że był to dochód wykazany przez skarżącą w zeznaniu podatkowym. W ocenie Sądu dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy w celu zbadania zasadności wniosku skarżącej o umorzenie zaległości podatkowej organy winny były zbadać, czy skarżąca po uzyskaniu tego dochodu w roku 2000 do czasu złożenia wniosku, co miało miejsce w roku 2005 osiągała inne dochody, czy też dochód ten musiał jej wystarczyć na pokrycie potrzeb życiowych skarżącej i jej dzieci w okresie od 2000 do 2005 r. oraz czy z dochodu tego skarżąca oprócz podatku musiała pokryć inne wydatki. Ponadto w celu ustalenia sytuacji materialnej skarżącej należało wyjaśnić, czy wymieniony dochód został pomniejszony o kwotę należności niezapłaconych przez kontrahenta, czy też wynikał z memoriałowej zasady rozliczania przychodów z działalności gospodarczej bez uwzględnienia wysokości rzeczywiście uzyskanych przez skarżąca przychodów. W rozpoznanej sprawie organy wymienionych kwestii nie wyjaśniły i przy podejmowaniu decyzji kierowały się wyłącznie wysokością dochodu wykazanego przez skarżącą w zeznaniu podatkowym za rok 2000, podczas gdy możliwe było wystąpienie wymienionych wyżej sytuacji skutkujących tym, że skarżąca mimo zadeklarowania dochodu we wskazanej wysokości, dysponowała o wiele niższą kwotą na realizację jej potrzeb. Z tego względu należało stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie organy obydwu instancji naruszyły przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. w zakresie w jakim przepisy te nakładają na organy obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż wskutek niewyjaśnienia przez organy stanu faktycznego sprawy, nie można było jednoznacznie stwierdzić, że rozstrzygnięcia organów nie miały charakteru dowolnego. Z tego względu należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja uchyla się spod Sądowej kontroli w zakresie prawidłowości zastosowania przez organy przepisów prawa materialnego. Należy podkreślić, że do stwierdzenia przez Sąd, że zaskarżony do Sądu akt administracyjny nie narusza przepisów prawa materialnego koniecznym jest stwierdzenie, że organy administracji w toku postępowania, w stopniu dostatecznym wyjaśniły rzeczywisty stan faktyczny sprawy odpowiadający hipotetycznemu stanowi faktycznemu opisanemu w treści normy prawa materialnego na podstawie której organ rozstrzygnał o prawach i obowiązkach adresata aktu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. Skarżąca została zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego i nie wnosiła o zwrot innych kosztów postępowania. Skarżąca nie była obecna na rozprawie wobec czego Sąd nie mógł pouczyć ją o treści art. 210 § 1 p.p.s.a.