I GZ 117/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "L." Spółki z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 849/06 w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości "L." Spółki z o.o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2004 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2007 r., sygn. I SA/Kr 849/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zwolnił, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwana dalej "p.p.s.a.", "L." Sp. z o.o. w T. (będącą ówcześnie w upadłości) zwanej dalej "Spółką" z części wpisu od skargi kasacyjnej, oddalając w pozostałej części wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, posiadane ówcześnie środki finansowe na rachunku bieżącym w kwocie 18.000,00 zł, a także lokata bankowa w kwocie 80.000,00 zł. oraz stałe miesięczne dochody w wysokości 1500 zł z tytułu dzierżawy nieruchomości umożliwiały Spółce bez uszczerbku dla jej sytuacji uiszczenie połowy wpisu od skargi kasacyjnej, tj. kwoty 11.379,00 zł. Wniesione zażalenie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 marca 2008 r., sygn. akt I FZ 522/07. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z zebranej w sprawie dokumentacji jasno wynikało, że syndyk masy upadłości dysponował środkami pieniężnymi znacznie przekraczającymi kwotę połowy wpisu od skargi kasacyjnej. Spółka ponownie wezwana o uiszczenie ww. wpisu w wysokości 11.379,00 zł. złożyła w dniu 24 września 2009 r. ponowny wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych w całości wskazując, że postępowanie upadłościowe zostało zakończone poprzez pełne zaspokojenie uznanych roszczeń wierzycieli dnia 26 czerwca 2008 r., przy czym Spółce pozostało jedynie 7.063,31 zł. We wniosku zawarto również informację, że Spółka praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2009 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. oddalił wniosek Spółki uzasadniając, że informacje zawarte we wniosku wzbudziły poważne wątpliwości pod względem ich wiarygodności. Otóż we wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka określiła stratę za ostatni rok obrotowy na poziomie – 79.765,48 zł, natomiast z nadesłanego zeznania podatkowego CIT - 8 wynikało, że Spółka za 2008 rok osiągnęła dochód w wysokości 8.234.52 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. rozpatrując sprawę, wziął więc ponownie pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i to zarówno te wykazane we wniosku, jak i te wskazane we wniesionym sprzeciwie. Analiza sytuacji finansowej Spółki na przestrzeni okresu od wniesienia pierwotnego wniosku o zwolnienie z kosztów wpisu od skargi kasacyjnej, uzyskania w części takiego zwolnienia, a następnie złożenia powtórnego wniosku wykazała, iż Spółka dobrowolnie wyzbyła się posiadanych środków (i to nie na skutek działania czynników zewnętrznych, niezależnych od Spółki) nie zabezpieczając w tym samym czasie znanej jej wysokości kosztów jakie powinna była ponieść w związku z wniesioną skargą kasacyjną. W tych okolicznościach Sąd I instancji stwierdził, iż takie postępowanie nie uzasadnia zwolnienia w całości z kosztów sądowych. Na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Spółka "L." wniosła zażalenie żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia i zwolnienia od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z cytowanego przepisu wynika zatem, iż osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca takiego statusu obowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania ale także, że ich nie ma po uprzednim podjęciu wszelkich niezbędnych środków aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. A zatem ciężar udowodnienia trudnej sytuacji materialnej spoczywa na wnioskodawcy. Prawo pomocy jest instytucją szczególną przyznawaną ze środków budżetu Państwa, której celem jest umożliwienie stronie znajdującej się w ciężkiej sytuacji finansowej dochodzenie swoich praw przed sądem, o ile strona ta wykaże rzeczywiście, iż brakuje jej środków na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania. W sprawie objętej zażaleniem Spółka "L." złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej. Na tym etapie Spółka, która była w stanie upadłości, posiadała środki pieniężne na lokacie bankowej w wysokości 80.000,00 zł, stałe miesięczne dochody w kwocie 1500 zł oraz środki finansowe na rachunku w kwocie 18.000,00 zł. Sąd I instancji mając na uwadze te dane uwzględnił w kwocie 11.379,00 zł. W momencie, kiedy Spółka została wezwana ponownie do uiszczenia połowy wpisu sądowego w dniu 24 września 2009 r. złożyła wniosek o zwolnienie od wpisu w zakresie całkowitym, argumentując tym, iż w związku z zaspokojeniem wierzytelności dysponuje tylko kwotą 7.063,31 zł, która nie wystarczy na pokrycie wymaganego wpisu. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd Sądu I instancji, iż strona wiedząc, że przyznane zostało jej prawo pomocy w zakresie częściowym i jest wobec tego zobowiązana do uiszczenia wpisu sądowego w określonej wysokości, tj. połowy należnego wpisu, powinna była zabezpieczyć tę kwotę pieniężną. Natomiast Spółka w okresie od pierwotnego złożenia wniosku do momentu wezwania Sądu o zapłacenie zaległego wpisu wyzbyła się posiadanych środków pieniężnych w sposób dobrowolny, nieuwarunkowany żadnymi okolicznościami niezależnymi od Spółki. Spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek środki do zabezpieczenia kwoty wpisu. Należności z tytułu wpisu sądowego są bowiem wierzytelnościami względem Państwa i nie mogą być traktowane w sposób mnie uprzywilejowany od innych wierzytelności podmiotu będącego w stanie upadłości, a zwłaszcza wierzytelności o charakterze prywatnoprawnym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zakwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. jest prawidłowe i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.