I SA/Kr 849/06

Dnia 27 czerwca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2006 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy skarg "L." Sp. z o.o. w upadłości oraz R.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 marca 2005r. nr [...] w sprawie podatku akcyzowego za wrzesień 2004r. postanawia : - skargi odrzucić- Sygn. I SA/Kr 849/06 Uzasadnienie Dwoma odrębnymi pismami wniesiono skargi na tę samą decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 13 marca 2005r. nr [...] w sprawie podatku akcyzowego za wrzesień 2004 r. wydanej na dla "L" Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w T., a doręczonej 20 marca 2006r. Pierwsza ze skarg została wniesiona przez syndyka "L." Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w T. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej (zgodnie z pouczeniem zawartym w skardze) pismem datowanym na 13 kwietnia 2006r., nadanym w polskim urzędzie pocztowym dnia 18 kwietnia 2006r. W skardze podano wartość przedmiotu sporu w kwocie [...] zł., co odpowiadało wartości należności podatkowej określonej w zaskarżonej decyzji. W końcowej części skargi, wnoszący skargę syndyk wskazał, że w oparciu o art 132 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego, syndyk nie ponosi opłat sądowych. Zarządzeniem z dnia 19 maja 2006r. syndyk został wezwany o uiszczenie wpisu w wysokości [...] zł. w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Stosowne wezwanie z dnia 25 maja 2006r. zostało doręczone dnia 30 maja 2006r. W odpowiedzi na wezwanie, pismem z dnia 1 czerwca 2006r., nadanym w polskim urzędzie pocztowym dnia 2 czerwca 2006r., syndyk poinformował, że żądanie uiszczenia wpisu jest pozbawione podstaw prawnych, a to z uwagi na treść art. 132 ust. 2 prawa upadłościowego i naprawczego, który to przepis zwalnia syndyka z konieczności ponoszenia opłat sądowych, tj. zgodnie z art. 212 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwalnia z konieczności ponoszenia opłaty sądowej i kancelaryjnej. Druga ze skarg, datowana na 15 maja 2006r. została wniesiona pismem nadanym w polskim urzędzie pocztowym dnia 16 maja 2006r., bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przez R.C. - byłego członka zarządu - Prezesa Zarządu "L." Sp. z o.o. z siedzibą w T. Skarga ta została doręczona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie Dyrektorowi Izby Celnej dnia 23 maja 2006r. W skardze, nieopłaconej, R.C. określił wartość przedmiotu sporu w identycznej wysokości jak wnoszący skargę syndyk, tj. [...] zł., wskazując, że zaskarżona przez niego decyzja została doręczona mu przez syndyka dnia 22 kwietnia 2006r., kiedy to pełniąca obowiązki syndyka – M.R. umożliwiła mu zapoznanie się ze skargą. Wnoszący skargę R.C., niezależnie od merytorycznych zarzutów dotyczących zaskarżonej decyzji, wskazał, iż na zasadzie art. 133 §1 ustawy - Ordynacja podatkowa jest stroną postępowania i posiada interes prawny w zaskarżeniu ww. decyzji Dyrektora Izby Celnej. Powyższe twierdzenie wywodził z faktu, że decyzją nr [...] z dnia 14 grudnia 2004r. Naczelnik Urzędu Celnego dokonał zabezpieczenia na osobistym majątku R.C.- ówcześnie pełniącego obowiązki członka zarządu - Prezesa Zarządu "L." Sp. z o.o. z siedzibą w T., na poczet zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2004r., które to zobowiązanie miało zostać określone w wydanej w przyszłości decyzji. W konsekwencji, zdaniem R.C., był on uprawniony do złożenia skargi - również na zasadzie art. 120 i 121 ustawy -Ordynacja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Obie skargi podlegają odrzuceniu, choć z różnych przyczyn. W przypadku nieopłaconej przez syndyka skargi, nie znajdują w sprawie zastosowania przepisy art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60 póz. 535 ze zmianami). Powołany przepis istotnie przewiduje zwolnienie z opłat sądowych, ale zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zwolnienie dotyczy wyłącznie powództwa wytoczonego przez syndyka (i zarządcę) a dotyczącego bezskuteczności i zaskarżania czynności upadłego. Usytuowanie art. 132 ust. 2 w Dziale III - Bezskuteczność i zaskarżanie czynności upadłego cyt. ustawy -Prawo upadłościowe i naprawcze, powoduje, że zwolnienie to nie znajduje zastosowania w innych sprawach tj. np w sprawach wnoszonych skarg na decyzje administracyjne. Żaden inny przepis nie przewiduje ogólnej zasady zwolnienia syndyka z kosztów sądowych. W konsekwencji, zdaniem orzekającego w sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nieopłacona przez syndyka skarga, podlega odrzuceniu na zasadzie art. 220 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 póz. 1270 ze zmianami). Natomiast druga ze skarg, wniesiona przez R.C. , podlega odrzuceniu z dwóch przyczyn. Główna przyczyną odrzucenia skargi jest brak legitymacji do jej wniesienia przez byłego członka zarządu - osoby prawnej, posiadającej status podatnika. Należy podkreślić, że o charakterze strony postępowania sądowoadministracyjnego rozstrzygają przepisy cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 póz. 926 ze zmianami). W związku z tym powoływanie się w skardze na przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 50 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Rozstrzygającym więc w niniejszej sprawie będzie ustalenie czy osoba trzecia (w rozumieniu przepisów rozdziału 15 Działu III cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa) wnosząca skargę na decyzję dotyczącą podatnika, posiada interes prawny w jej zaskarżeniu. Powszechnie przyjmuje się, że o "interesie prawnym" w rozumieniu ww. przepisu art. 50 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Od wykazania bowiem związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi. (A. Kabat - Komentarz do art.50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005.). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, posiadającą interes prawny będzie każda osoba których uprawnień lub obowiązków dotyczyć będzie bezpośrednio zaskarżana decyzja. Jeżeli jednak zaskarżana decyzja jedynie pośrednio związana będzie z prawami i obowiązkami skarżącego, to co najwyżej posiadać on będzie interes faktyczny, a nie prawny, w wniesieniu skargi. Posiadanie zaś interesu faktycznego nie uprawnia do złożenia skargi w rozumieniu ww. art. 50 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To, że osoba trzecia (taką osobą w rozumieniu art. 116 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa jest były członek zarządu) nie posiada interesu prawnego w złożeniu skargi wynika z faktu, że decyzja określająca lub ustalająca zobowiązanie podatkowe podatnika nie wywiera automatycznie żadnych skutków w sferze praw i obowiązków osoby trzeciej. Osoba trzecia nie jest ipso iure zobowiązana do zapłaty wymierzonych podatków, ani też nie jest uprawniona do otrzymania ewentualnej nadpłaty w podatkach. Dopiero odrębne postępowanie, w którym zostaną stwierdzone przesłanki odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika, może spowodować zobowiązanie tejże osoby trzeciej do poniesienia odpowiedzialności za określone decyzją podatkową zobowiązania. Nawet w sytuacji, gdy w momencie składania skargi, zabezpieczono na majątku osoby trzeciej, należne zobowiązania podatkowe podatnika - brak jest interesu prawnego do wniesienia skargi. Interes prawny osoby trzeciej polega bowiem na wykazaniu jedynie braku istnienia przesłanek do dokonania zabezpieczenia i wykazania braku przesłanek istnienia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe podatnika. Natomiast wykazanie w toku postępowania wymiarowego (podatkowego) braku istnienia zaległości podatkowej lub wykazanie, że zaległość ta jest mniejsza jest jedynie pośrednią drogą obrony osoby trzeciej przed przeniesieniem na nią odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Interes prawny w wniesieniu skargi na decyzję dotyczącą podatnika, posiada wyłącznie podatnik, a w rozpatrywanej sprawie reprezentujący podatnika -syndyk. Należy podkreślić, że syndyk działa w interesie faktycznym wszystkich wierzycieli upadłego. Działanie takie może polegać na kwestionowaniu wysokości zgłaszanych wierzytelności, z uwagi, że uznanie za prawidłowe zgłoszenia zawyżonych wielkości wierzytelności mogłoby spowodować uszczuplenie w możliwości zaspokojenia się z masy upadłości innych wierzycieli. Decyzja podatkowa jest właśnie wierzytelnością, którą syndyk może kwestionować (poprzez złożenia środków zaskarżenia) lub nie, w zależności czy uzna, że wierzytelność podatkowa została określona (ustalona) nieprawidłowo lub też prawidłowo. Prawo upadłościowe szczegółowo wskazuje osoby (art. 241 -243 cyt. ustawy -Prawo upadłościowe i naprawcze) uprawnione do ostatecznego decydowania o uznaniu zgłoszonej wierzytelności, z tym zastrzeżeniem, że specyfika charakteru należności podatkowej w postaci jej publicznoprawnej natury powoduje, iż wysokość spornej wierzytelności podatkowej zostaje określona, nie w drodze postępowania upadłościowego prowadzonego przed sądem powszechnym, ale w drodze postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego, gdzie stronami są syndyk i organ podatkowy. Nie ma więc powodów, aby przyjmować, że oprócz osób określonych w prawie upadłościowym, jako osoby uprawnione do ustalania wysokości wierzytelności podlegających zaspokojeniu, istnieją również osoby trzecie, w tym byli członkowie zarządu upadłego, którzy skutecznie będą mogli kwestionować wysokość zgłaszanej wierzytelności. Należy podkreślić, że analogicznym do przepisów art. 116 cyt. ustawy - Ordynacja podatkowa uregulowaniem dotyczącym odpowiedzialności byłych członków zarządu upadłego - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe jest np. art. 299 ksh stanowiący, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Powyższy przepis nie powoduje jednak, że byli członkowie zarządu stają się stronami w sporze pomiędzy syndykiem, a wierzycielami upadłego, na gruncie przepisów prawa cywilnego lub gospodarczego. Niezależnie od powyższych okoliczności, należy zauważyć, że skarga R.C. została wniesiona po terminie. Zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w terminie 30 dni od daty doręczenia. Skoro syndyk udostępnił, a więc doręczył skargę, R.C. dnia 22 kwietnia 2006r., to termin do wniesienia skargi upływał 22 maja 2006r. Skarga, co prawda została nadana w dniu 16 maja 2006r. w polski urzędzie pocztowym, ale w sposób nieprawidłowy. Skarga została bowiem wniesiona pierwotnie wprost do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W takiej sytuacji, za datę wniesienia skargi, należy uznać datę jej faktycznego doręczenia Dyrektorowi Izby Celnej tj. 23 maja 2005r., a więc po terminie. W konsekwencji skarga R.C. podlega odrzuceniu na zasadzie art. 58 §1 pkt 2 i 6 oraz §3 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jako skarga wniesiona przez osobę, która nie posiada legitymacji do wniesienia skargi - jest więc niedopuszczalna, a nadto jako skarga wniesiona po terminie - jest więc spóźniona. Powołane przepisy nakazują bowiem odrzucić skargę z powyższych przyczyn wydając w tej sprawie postanowienie. Natomiast z uwagi, na przepis art. 222 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stanowiącym, że nie żąda się opłat od pisma, jeżeli już z niego wynika, że podlega ono odrzuceniu -odstąpiono od wzywania R. C. do uiszczenia należnego wpisu.