III SA/Po 102/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Sokołowska Sędzia WSA Marzenna Kosewska (spr.) Asesor sąd. Szymon Widłak Protokolant ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku o towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję II. obciąża Dyrektora Izby Celnej kosztami postępowania i z tego tytułu: 1. nakazuje ściągnąć od Dyrektora Izby Celnej na rzecz Skarbu Państwa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu kwotę [...] od obowiązku uiszczenia, której strona skarżąca została zwolniona 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej G. S. kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego III. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ B. Sokołowska /-/M. Kosewska Naczelnik Urzędu Celnego decyzją nr [...],z dnia [...] – wydaną na podstawie art. 207 i 13 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej, art. 64, 65 § 4 pkt. 2 lit. b i c w zw. z art. 23 § 7, art. 70, art. 209 i art. 262 Kodeksu celnego oraz § 5 i § 14 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 02.08.2001r. w sprawie wypadków, w których zgłoszenie celne może być unieważnione po zwolnieniu towarów, szczegółowego trybu postępowania organu celnego przy przeprowadzaniu rewizji celnej, pobieraniu próbek towarów, weryfikacji lub przy unieważnianiu zgłoszeń celnych oraz zwalnianiu towarów (Dz. U. Nr 84, poz. 914 ) – uznał za nieprawidłowe zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej wartości celnej, kwoty długu celnego, podatku od towarów i usług oraz klasyfikacji taryfowej dla towarów z pozycji 1-12 tego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż po przyjęciu powyższego zgłoszenia celnego oddano próbki importowanego towaru do zbadania do Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych AE w celu ustalenia jego wartości celnej. Po przeprowadzeniu ekspertyzy ustalono, iż ceny sprowadzonej odzieży ( spodni, bluzek, koszul, koszulek, spódnic, swetrów i bielizny ) podane w fakturze nr [...] z [...] dołączonej do przedmiotowego zgłoszenia były zaniżone w stosunku do jej rzeczywistej wartości, co ustalono m. in. przez ich porównanie z hurtowymi cenami importowanej odzieży oraz wartością produktów tego typu podawaną w innych zgłoszeniach celnych. Wartość celną towaru określono przy tym na podstawie metody "ostatniej szansy", określonej w art. 29 Kodeksu celnego m. in. z powodu braku materiału dowodowego dotyczącego cen towarów podobnych lub identycznych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie co przedmiotowa odzież. Organ celny I instancji pomniejszył cenę wykazaną w ekspertyzie dla każdego rodzaju produktu o 70 % marży oraz 18 % cła. Ponadto z powodu negatywnego wyniku weryfikacji świadectwa pochodzenia spornego towaru nr [...] z [...] – dokonanej przez chińskie władze celne – organ I instancji przyjął dla określenia kwoty długu celnego stawkę celną autonomiczną. W odwołaniu od tej decyzji G. S. – Przedsiębiorstwo "A" wniosła o jej uchylenie w całości, podnosząc zarzut naruszenia art. 23 § 1 Kodeksu celnego (poprzez zakwestionowanie ceny towaru podanej na fakturze ), art. 29 § 2 pkt. 7 Kodeksu celnego poprzez nieuzasadnione oparcie się na ekspertyzie Akademii Ekonomicznej oraz art. 122, 187 i 191 Ordynacji podatkowej. Zdaniem odwołującej się organ celny niezasadnie zakwestionował ceny podane na fakturze jedynie ze względu na ich rozbieżność z towarami przyjętymi jako "materiał porównawczy", a bez uwzględnienia specyficznych relacji handlowych pomiędzy nią a firmami eksportującymi. Odnosząc się do dokonanej - w oparciu o art. 29 Kodeksu celnego – wyceny towaru podniosła, iż materiał porównawczy ujawniony w ekspertyzie nie mógł stanowić podstawy ustalenia jego rzeczywistej ceny, gdyż wzięto pod uwagę jedynie ceny z hurtowni i supermarketów, a importowana odzież była dostarczana odbiorcom z całego kraju. Wzięto pod uwagę ceny hurtowe, ale też i detaliczne, występujące m. in. na Giełdzie Odzieżowej. Oparcie się na "bazie danych" dotyczącej cen odzieży wskazuje na to, że brano pod uwagę kwoty występujące na badanym rynku w dłuższym okresie czasu, podczas gdy podstawą prawidłowej wyceny winny być jedynie ceny towaru z dnia dokonania przedmiotowego importu. Kolejną nieprawidłowością było arbitralne ustalenie wysokości marży na poziomie 70 %. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał decyzję organu celnego I instancji w mocy, podzielając poczynione przez niego ustalenia faktyczne i rozważania prawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. S. wniosła o uchylenie orzeczeń obu instancji, podnosząc argumenty zawarte wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył , co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy celne obu instancji naruszyły w toku przedmiotowego postępowania celnego zasadę dążenia do prawdy obiektywnej – wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego – w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 85 § 1 Kodeksu Celnego należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towaru jest zasadniczo wartość transakcyjna – cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny ( art. 23 § 1 Kodeksu celnego ), ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i 31 ustawy. Organ celny nie może jednak przyjąć wartości transakcyjnej towaru za jego wartość celną, jeżeli z uzasadnionych przyczyn zakwestionował on wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. Dokumenty takie stają się niewiarygodne w sytuacji, gdy podana w nich cena transakcyjna w oczywisty sposób budzi wątpliwości, albowiem nie odzwierciedla rzeczywistej wartości towaru ( ze względu na duże prawdopodobieństwo zaniżenia lub zawyżenia kwoty transakcji ). Tylko bowiem rzeczywista wartość towaru może stanowić o jego wartości celnej. W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej importowanej odzieży, podanej w fakturze zakupu uznając, że jest ona zaniżona w stosunku do rzeczywistej wartości handlowej. Ustalenie wartości celnej towarów w sytuacji, gdy wartość transakcyjna zostaje odrzucona przez organy celne, następuje stosownie do okoliczności przy wykorzystaniu metod, które zostały określone kolejno w art. 25 Kodeksu celnego ( czyli według wartości transakcyjnej identycznych towarów), art. 26 ( według wartości transakcyjnej podobnych towarów), art. 27 (przyjmując cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach) lub art. 28 ( według wartości kalkulowanej), a dopiero gdy wartość celna nie może być ustalona na podstawie tych metod jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym z zastosowaniem środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami art. VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., Porozumienia w sprawie stosowania tego artykułu oraz przepisami tytułu II, działu III Kodeksu celnego ("Wartość celna towarów" ). W ocenie Sądu organy celne nie uzasadniły w wystarczający sposób braku podstaw do ustalenia wartości celnej towaru za pomocą zasad określonych w art. 25-28 Kodeksu celnego, co skutkowało według nich koniecznością zastosowania metody "ostatniej szansy", opisanej w art. 29 Kodeksu celnego. Wątpliwość budzi przede wszystkim fakt powołania się przez nie na dane zawarte w zgłoszeniach celnych nr [...] oraz [...] oraz ceny "towarów podobnych występujących w transakcjach kupna – sprzedaży w handlu hurtowym", które były podstawą do zakwestionowania spornej faktury handlowej [...] z [...]. Skoro bowiem ceny podane w tych zgłoszeniach porównano z cenami widniejącymi na powyższej fakturze to należało uznać, iż zdaniem samych organów dotyczyły one w istocie towarów podobnych, sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w zbliżonym czasie, co ewentualnie uzasadniałoby skorzystanie przy ustalaniu wartości celnej importowanej odzieży z metody określonej w art. 26 Kodeksu celnego. Tymczasem organy celne w uzasadnieniach swoich orzeczeń stwierdziły arbitralnie, iż nie posiadały materiału dowodowego dotyczącego cen towarów identycznych czy podobnych, nie czyniąc jednakże szerszych rozważań w tym zakresie. Wątpliwości Sądu budzi ponadto sposób ustalenia wartości celnej importowanej odzieży na zasadzie art. 29 Kodeksu celnego, a zatem z wykorzystaniem danych dostępnych na polskim obszarze celnym. W tym celu organ celny zlecił przeprowadzenie wyceny spornej odzieży Centrum Badań i Ekspertyz Towaroznawczych Akademii Ekonomicznej. W ekspertyzie wykonanej w dniu [...].09.2002r. opisano pobrane próbki odzieży podając ich ceny hurtowe netto, pochodzące z hurtowni i targowisk – k. 66-68 akt administracyjnych. Biegły podał też, iż "wyceny dokonano na podstawie analizy cen towarów pochodzących z Chin, Turcji, Tajlandii, Rumunii, które były w sprzedaży w powyższych hurtowniach i marketach". Przy wycenie uwzględniono ceny promocyjne i posezonowe obniżki. W piśmie z dnia [...].04.2003r. dodano, że podane ceny netto były cenami sprzedaży bez podatku VAT ( k. 64 akt ). W aneksie do opinii z dnia [...].04.2003r. określono kraj pochodzenia niektórych porównywanych towarów podobnych (koszulki dziewczęcej, swetra damskiego oraz spodni dżinsowych ) – k. 62 akt. Zdaniem Sądu powyższa opinia jako zbyt lakoniczna i niejednoznaczna nie mogła stanowić podstawy do precyzyjnego określenia wartości celnej towaru, a jej wykorzystanie przez organy celne w niniejszym postępowaniu oznaczało naruszenie przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, wprowadzającego nakaz dążenia do prawdy obiektywnej poprzez dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Przede wszystkim podnieść należy, iż w przedmiotowej ekspertyzie nie wskazano praktycznie w ogóle, z jakim konkretnie towarem ( jakiego pochodzenia, marki itd. ) porównywano badaną odzież – ogólna informacja o pochodzeniu towaru z Chin, Turcji, Tajlandii i Rumunii była bowiem z oczywistych powodów niewystarczająca. Nie podano też z jakich elementów składały się ceny poszczególnych rzeczy, czy zawierały prowizje pośredników w obrocie towarem, koszty składowania, bonifikaty różnego typu itd. Zasadny był także zarzut strony skarżącej odnośnie oparcia się w dokonywanym porównaniu cenowym na "bazie danych" dotyczącej cen odzieży występujących na badanym rynku w dłuższym okresie czasu, w sytuacji gdy podstawą prawidłowej wyceny winny by przede wszystkim ceny towaru z momentu dokonywania importu. Równie arbitralne było przyjęcie przez organy celne marży handlowej na poziomie 70 %. Jej wysokość jest przecież indywidualną sprawą danego przedsiębiorcy, wobec czego może się ona kształtować np. na poziomie dużo wyższym. Z powyższych względów przedmiotowa opinia biegłego towaroznawcy nie spełniała kryteriów określonych w art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego, gdyż nie dostarczyła ona w istocie wyczerpujących danych, niezbędnych do prawidłowego określenia rzeczywistej wartości celnej towaru. Rozpatrując sprawę ponownie rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag, w szczególności dotyczących konieczności sporządzenia uzupełniającej opinii biegłego. Z powodu wydania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z naruszeniem przepisów postępowania ( art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego oraz art. 29 Kodeksu celnego ), które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik, Sąd orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ). O kosztach postanowiono w myśl art. 200 i art. 223 § 2 , a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w myśl art. 152 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/S. Widłak /-/ B. Sokołowska /-/ M. Kosewska