I OZ 72/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 480/05 pozostawiające bez rozpoznania wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miasta O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały Rady Miasta O. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta O. postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 480/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miasta O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały Rady Miasta O. z dnia [...] Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta O. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że z potwierdzenia odbioru wynika, ze w dniu 13 października 2007 r. pełnomocnik do doręczeń skarżącego - A. J. K. odebrał osobiście powyższe zarządzenie wraz z pouczeniem o prawie wniesienia sprzeciwu w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia. Skarżący wniósł sprzeciw dnia 18 października 2007 r., a więc w ustawowym terminie. Skarżący w piśmie z dnia 26 czerwca 2007 r. nazwanym kasacją wskazał, że od 15 lipca 2007 r. nie będzie przebywał w Polsce i nie ma możliwości skutecznego udzielenia pełnomocnictwa procesowego, a więc zasadne będzie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który wniesie kasację. Podał, że nie posiada środków finansowych na obronę. Do pisma tego dołączył pismo z dnia 27 czerwca 2007 r., w którym udzielił mecenasowi S. D. pełnomocnictwa do sporządzenia kasacji w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 480/05. Następnie pismem referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2007 r. zwrócono się do skarżącego z pytaniem, aby w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania wyjaśnił czy w związku z udzieleniem powyższego pełnomocnictwa podtrzymuje czy cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy z urzędu. Pismo to zostało wysłane na adres pełnomocnika do doręczeń W. K. W odpowiedzi na to pismo skarżący pismem z dnia 23 lipca 2007 r. poinformował, że mec. S. D. oraz inni adwokaci odmówili prowadzenia jego sprawy. Dodatkowo w piśmie tym poinformował o zmianie pełnomocnika do doręczeń podając, iż obecnie pełnomocnictwa w tym zakresie udzielił A. J. K. Pismem referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2007 r. adresowanym do pełnomocnika do doręczeń - A. J. K. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu na urzędowym formularzu wraz z dokumentami dotyczącymi jego sytuacji materialnej - w terminie miesiąca od daty jego otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie to pomimo dwukrotnego awiza, tj. w dniach 3 i 13 sierpnia 2007 r. nie zostało w ogóle podjęte przez pełnomocnika do doręczeń A. J. K. Pieczęć Urzędu Pocztowego "zwrot, nie podjęto w terminie" opatrzona jest datą 21 sierpnia 2007 r. Z kolei pismem Sądu z dnia 6 sierpnia 2007 r. mającym na celu wykonanie zarządzenia Sądu z dnia 2 sierpnia 2007 r. przesłano ponownie pismo referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2007 r. na adres aktualnego pełnomocnika do doręczeń A. J. K. Przesyłka ta pomimo dwukrotnego awiza, tj. w dniach 8 i 16 sierpnia 2007 r. nie została podjęta przez pełnomocnika do doręczeń. Pieczęć Urzędu Pocztowego "zwrot, nie podjęto w terminie" opatrzona jest datą 25 sierpnia 2007 r. Pismem z dnia 25 sierpnia 2007 r. skarżący poinformował Sąd, iż w załączeniu przesyła pismo adw. S. D. z dnia 3 lipca 2007 r., w którym adwokat ten odmówił reprezentowania go w sporze z Gminą Miejską O. z powodu wykonywania obowiązków radcy prawnego w Urzędzie Miejskim w O. Jednocześnie skarżący wskazał, iż nadal pełnomocnikiem do doręczeń pozostaje A. J. K., którego adres nie uległ zamianie. Zarządzeniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 września 2007 r. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu podano, że skarżący nie złożył na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, gdyż pomimo dwukrotnego awizowania wezwania referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2007 r., pełnomocnik do doręczeń nie podjął przesyłki zawierającej to wezwanie. Skoro miesięczny termin do wykonania tego wezwania upłynął bezskutecznie w dniu 20 września 2007 r., pozostawiono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zarządzenie to pełnomocnik A.J. K. odebrał osobiście W sprzeciwie od powyższego zarządzenia skarżący podniósł, że skoro ustanowiony dla doręczeń pełnomocnik skarżącego A. J. K. nie przebywał w miejscu zamieszkania w momencie udzielenia pełnomocnictwa z powodu leczenia odwykowego, pełnomocnictwo to do niego nie dotarło. Skarżący nie znał aktualnego miejsca zamieszkania pełnomocnika, a Sąd nie powiadomił pełnomocnika do doręczeń, iż ten ma obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Z powyższego wynika, że A. J. K. nie był świadomy udzielonego mu pełnomocnictwa. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Wr 480/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu pozostawił bez rozpoznania wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi Z. K. na uchwałę Rady Miasta O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały Rady Miasta O. z dnia [...] października 2001 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali komunalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta O. W uzasadnieniu wskazano, że w myśl art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Wskazano, że w przedmiotowej sprawie skarżący przebywa za granicą i ustanowił pełnomocnika do doręczeń w osobie W. K., a następnie w osobie A. J. K. Dodatkowo w piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. skarżący potwierdził, że obecnie pełnomocnikiem do doręczeń jest A. J. K., którego adres nie uległ zmianie. Podano, że w myśl art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tej osobie. Sąd wskazał, że skarżący w przedmiotowej sprawie nie złożył na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 3 i 13 sierpnia 2007 r. wezwania referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2007 r., pełnomocnik do doręczeń nie podjął przesyłki zawierającej to wezwanie. Termin do odebrania tej przesyłki upłynął w dniu 20 sierpnia 2007 r., czyli siódmego dnia licząc od dnia następnego po dacie drugiego awiza. WSA przyjął, iż w dniu 20 sierpnia 2007 r. w niniejszej sprawie miała miejsce tzw. fikcja doręczenia, co oznacza, iż doręczenie przesyłki uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu (terminu) na podjęcie przesyłki wynikającego z dwukrotnego jej awizowania (art. 73 p.p.s.a. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt P13/05 na podstawie którego przepis ten został uznany za niezgodny z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania i zawiadamiania adresata). Podano dalej, że ponadto w okresie biegu miesięcznego terminu do wykonania tego wezwania skarżący we wspomnianym piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. podkreślił, iż pełnomocnikiem do doręczeń jest nadal A. J. K., na adres którego wysłano wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Zatem miesięczny termin do wykonania tego wezwania upłynął bezskutecznie w dniu 20 września 2007 r., co skutkuje pozostawieniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu dotyczącego braku świadomości A. J. K. co do udzielonego mu pełnomocnictwa Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 23 sierpnia 2006 r. skarżący ustanowił wskazaną osobę pełnomocnikiem do doręczeń, co zgodnie z art. 67 §5 p.p.s.a. zobowiązywało Sąd do doręczania pism sądowych tej osobie. Stwierdzono, że Sąd nie jest w stanie zbadać, czy osoba ustanowiona pełnomocnikiem była świadoma tego faktu, czy też nie, jest to sprawa między skarżącym a osobą upoważnioną. Za chybiony uznano zarzut braku pouczenia przez Sąd pełnomocnika do doręczeń o obowiązku zawiadamiania Sądu o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, iż pismem Sądu z dnia 4 września 2006 r. skarżący został pouczony o treści przepisu art. 299 p.p.s.a. W odpowiedzi skarżący ustanowił pełnomocnika do doręczeń W. K. Pismem z dnia 27 listopada 2006 r. Sąd pouczył pełnomocnika do doręczeń o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swego miejsca zamieszkania oraz skutku zaniedbania tego obowiązku w postaci pozostawienia pisma sądowego w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Pismo to zostało odebrane osobiście przez Z. K. Pismem z dnia 23 sierpnia 2006. r. skarżący poinformował Sąd o zmianie pełnomocnika do doręczeń, którym ustanowił A. J. K. Dodatkowo w piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. skarżący potwierdził, że pełnomocnikiem do doręczeń jest A. J. K. i adres jego nie uległ zmianie. Pismem z dnia 2 października 2007. Sąd poinformował A. J. K. o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby oraz skutku zaniedbania tego obowiązku. Pismo to A. J. K. odebrał osobiście. WSA wskazał, że skoro wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie został złożony na urzędowym formularzu to należało pozostawić go bez rozpoznania. W zażaleniu na powyższe postanowienie wskazano, że skarżący stosownie do pouczenia ustanowił pełnomocnika do doręczeń w kraju w osobie A. J. K. Natomiast informacja o udzielonym A.J. K. pełnomocnictwie nie dotarła do niego od skarżącego skutecznie, albowiem nie przebywał on już w miejscu swojego zamieszkania. Stwierdzono dalej, że Sąd nie może powoływać się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego albowiem z awiza sprawy nie wynika, że jest to przesyłka sądowa. Poza tym poczta nieprawidłowo awizuje przesyłki. Nagminne jest podawanie dwóch adresatów - skarżącego i jego pełnomocnika. W tym przypadku awiza są wystawiane na skarżącego. Awiza wystawiane na A. J. K. są przez niego przyjmowane i podejmowane lub przesyłane do skarżącego. Wskazano dalej, że skarżący zachowuje ostrożność, gdyż raz podjęta omyłkowa korespondencja przez pełnomocnika w postępowaniach w jakich nie ma on pełnomocnictwa skutkuje klauzulą skutecznego doręczenia, od której nie ma odwołania. A tak skarżący ustanowił nie adres do doręczeń a pełnomocnika do doręczeń - co ma, jego zdaniem, inny wymiar. Podano dalej, że z pism sądowych wynika, że ustanowiono adres do doręczeń dla skarżącego. Poza tym żadnego wezwania sąd nie przesłał do adwokata S. D. Autor zażalenia podał, że w sierpniu 2007 zmodyfikował swój wniosek o ustanowienie obrońcy z urzędu nie ze względu na swoją sytuację ekonomiczną, a ze względu na skutek odmowy oleśnickich adwokatów. Stwierdzono, że skarżącego od sierpnia 2007 roku stać na pokrycie kosztów obrony natomiast żaden z ,,o. adwokatów" nie chce podjąć się reprezentowania jego praw. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu ,,do podjęcia wezwań sądu, uznanych za fikcję doręczenia". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie posiada usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 257 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Stosownie do art. 67 § 5 p.p.s.a., jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tej osobie. Jak wynika z lektury akt skarżący - Z. K. w przedmiotowej sprawie ustanowił ,,pełnomocnika" do doręczeń w osobie W. K., a następnie w osobie A. J. K. Dodatkowo w piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. skarżący potwierdził, że obecnie pełnomocnikiem do doręczeń jest A. J. K., którego adres nie uległ zmianie. Wskazać należy także, że skarżący w niniejszej sprawie nie złożył na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 3 i 13 sierpnia 2007 r. wezwania referendarza sądowego z dnia 31 lipca 2007 r., pełnomocnik do doręczeń nie podjął przesyłki zawierającej to wezwanie. Termin więc do odebrania tej przesyłki upłynął w dniu 20 sierpnia 2007 r., czyli siódmego dnia licząc od dnia następnego po dacie drugiego awiza. Zasadnie zatem przyjął Sąd I instancji, iż w dniu 20 sierpnia 2007 r. w niniejszej sprawie miała miejsce tzw. fikcja doręczenia. Powyższe oznacza, iż doręczenie przesyłki uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia terminu na podjęcie przesyłki wynikającego z dwukrotnego jej awizowania Podać należy ponadto, że w okresie biegu miesięcznego terminu do wykonania tego wezwania skarżący we wspomnianym piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. podkreślił, iż pełnomocnikiem do doręczeń jest nadal A. J. K., na adres którego wysłano wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Zatem miesięczny termin do wykonania tego wezwania upłynął bezskutecznie w dniu 20 września 2007 r., co skutkuje pozostawieniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Odnosząc się do zarzutu zażalenia dotyczącego braku świadomości A. J. K. co do udzielonego mu pełnomocnictwa wskazać należy, że pismem z dnia 23 sierpnia 2006 r. skarżący ustanowił wskazaną osobę pełnomocnikiem do doręczeń, co zgodnie z art. 67 §5 p.p.s.a. zobowiązywało Sąd do doręczania pism sądowych tej osobie. Stwierdzić należy, że to na skarżącym spoczywa odpowiedzialność skutecznego doręczenia pełnomocnictwa. Sąd bowiem nie jest zobowiązany do badania, czy ustanawiający pełnomocnictwo skarżący dokonał tej czynności skutecznie oraz czy w tym wypadku osoba ustanowiona pełnomocnikiem była świadoma tego faktu czy też nie. Ustanowienie osoby upoważnionej do odbioru pism następuje bowiem na ryzyko ustanawiającego. Ponadto z akt sprawy wynika, iż pismem Sądu z dnia 4 września 2006 r. skarżący został pouczony o treści przepisu art. 299 p.p.s.a. W odpowiedzi skarżący ustanowił pełnomocnika do doręczeń W. K. Pismem z dnia 27 listopada 2006 r. Sąd pouczył pełnomocnika do doręczeń o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swego miejsca zamieszkania oraz skutku zaniedbania tego obowiązku w postaci pozostawienia pisma sądowego w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia. Pismo to zostało odebrane osobiście przez Z. K. Pismem z dnia 23 sierpnia 2006. r. skarżący poinformował Sąd o zmianie pełnomocnika do doręczeń, którym ustanowił A. J. K. Dodatkowo w piśmie z dnia 25 sierpnia 2007 r. skarżący potwierdził, że pełnomocnikiem do doręczeń jest A. J. K. i adres jego nie uległ zmianie. Pismem z dnia 2 października 2007. Sąd poinformował A. J. K. o obowiązku zawiadomienia Sądu o każdej zmianie swojego zamieszkania, adresu do doręczeń lub siedziby oraz skutku zaniedbania tego obowiązku. Pismo to A. J. K. odebrał osobiście. Skoro zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie został złożony na urzędowym formularzu to zgodnie z art. 257 p.p.s.a., należało pozostawić go bez rozpoznania. Mając na uwadze powyższe NSA postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a