II SA/Go 249/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska - Wawrzon, Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Asesor WSA Michał Ruszyński (spr.), Protokolant Paweł Majka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi S.K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę 7.315 zł (siedem tysięcy trzysta piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. - 1 - Sygn. akt II SA/Go 249/06 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z [...] stycznia 2006r. Nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu sprawy wykonania bez wymaganego pozwolenia na budowę pawilonu handlowego o wymiarach 7.20x4.15 na działce nr ewid. [...], ustalił dla S.K. opłatę legalizacyjną w wysokości 375 000 zł. Podstawę prawną pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia stanowił art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 123 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji wyjaśnił, że [...] kwietnia 2005r. wpłynął do niego wniosek S.K. o wydanie pozwolenia na użytkowanie pawilonu handlowego. Zgodnie z ust. 1 art. 49 Prawa budowlanego przed wydaniem decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego, w drodze postanowienia ustala się wysokość opłaty legalizacyjnej. Organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie najistotniejszym zagadnieniem było ustalenie czasu wykonania przedmiotowego pawilonu handlowego. Organ wyjaśnił, że [...] listopada 2005r. zwrócił się do Sądu Rejonowego Wydziału I Karnego o wydanie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii zeznań S.K. złożonych [...] września 2005r. w Komisariacie Policji. Z treści uzyskanych zeznań wynika, że budynek pawilonu powstał jeszcze w grudniu 2002r. Fakt wykonania obiektu w grudniu 2002r. potwierdza zapis w umowie dzierżawy zawartej [...] lutego 2003r. między S.K. a Urzędem Miejskim. W jej § 1 mowa jest o oddaniu w dzierżawę gruntu z przeznaczeniem na postawienie pawilonu handlowego a nie gruntu już zabudowanego pawilonem. Tak więc w postępowaniu zastosowano przepisy obowiązujące w grudniu 2002r., czyli przepisy ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się S.K. i złożyła na nie zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W zażaleniu skarżąca zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i oparcie się w przedmiotowej sprawie na przepisach dotyczących - 2- doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane zamiast na przepisach ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane w sytuacji, gdy według oświadczenia J.K. pawilon handlowy wzniesiony został systemem gospodarczym w 1994r. a brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów świadczących o tym, aby pawilon został wzniesiony, jak uważa organ I instancji w 2002r. Skarżąca wskazała ponadto (z ostrożności), że organ I instancji niewłaściwie zastosował i uznał, że pawilon handlowy jest budynkiem handlu XVII kategorii, w sytuacji, gdy pawilon jako nietrwale związany z gruntem i na mocy art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego nie może być uznany za budynek, lecz jedynie za budowlę w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy, a tym samym właściwą kategorią dla tego pawilonu jest kategoria VII, dla której współczynnik kategorii obiektu (k) wynosi 5.0 a nie 15.0 jak w przypadku kategorii XVII. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] lutego 2006r. Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji błędnie ustalił, że umowa dzierżawy zawarta [...] lutego 2003r. stanowi, że grunt został oddany w dzierżawę w celu postawienia pawilonu handlowego. Błąd ten wynika z faktu, że organ I instancji nie uwzględnił, iż w aktach sprawy znajdują się dwie różnej treści umowy dzierżawy zawarte przez te same strony w dniu [...] lutego 2003r. z których tylko jedna miała moc wiążącą. Jedna z tych umów (stanowiąca załącznik nr 3 do opinii technicznej sporządzonej przez K.R.) stanowiła, że wydzierżawiający oddaje grunt w dzierżawę " pod ustawiony pawilon handlowy" ( i ta umowa wiązała strony), zaś druga zawierała zwrot "z przeznaczeniem na postawienie pawilonu handlowego". Organ odwoławczy uznał jednak, że organ I instancji wykazał bezspornie, że przedmiotowy budynek został posadowiony na terenie targowiska miejskiego znajdującego się na działce nr [...] po dniu 10 października 2002r. Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że posadowienie przedmiotowego pawilonu nastąpiło pomiędzy 10 października 2002r. a 1 lutego 2003r. Zgodnie bowiem z dokumentami zebranymi w sprawie, Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej [...] października 2002r. wyraził pisemną zgodę na ustawienie na działce nr [...] pawilonu handlowego zobowiązując jednocześnie S.K. do zawarcia umowy dzierżawy przed jego ustawieniem. [...] lutego 2003r. skarżąca zawarła umowę - 3 - dzierżawy z Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Z treści tej umowy wynika, że "wydzierżawiający oddaje w dzierżawę grunt pod ustawiony pawilon handlowy". W ocenie organu odwoławczego ustalenia te potwierdza także treść protokołu przesłuchania S.K. [...] września 2005r. w Komisariacie Policji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał ponadto, że organ I instancji zwracając się do Sądu Rejonowego o udostępnienie protokołu przesłuchania S.K. nie naruszył swoim postępowaniem przepisów proceduralnych. Postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lutego 2006r. stało się przedmiotem skargi S.K. złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Skarżąca stwierdziła, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa albowiem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji pomimo oczywistego naruszenia przez organ I instancji art. 75 § 1 kpa, polegającego na oparciu rozstrzygnięcia na dowodzie uzyskanym w sposób sprzeczny z prawem. W ocenie skarżącej pozyskanie od Sądu Rejonowego jej wyjaśnień złożonych na Policji było niezgodne z prawem. Wyjaśnienia te uzyskał bowiem R.J. – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, który został powołany na świadka w postępowaniu sądowym. Zgodnie z art. 156 § 1 kodeksu postępowania karnego akta postępowania sądowego udostępnia się jedynie stronom, ich ewentualnym obrońcom, jak również pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym, ale w żadnym razie nie świadkom, którzy mają składać zeznania według własnej wiedzy, a nie według wiedzy pozyskanej z akt postępowania. Skarżąca wskazała, że po wykluczeniu tego dowodu w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających bez wątpienia, że przedmiotowy pawilon handlowy wzniesiono w okresie od 10 października 2002r. do 1 lutego 2003r. , ani dowodów przeciwnych świadczących, że pawilon handlowy na pewno powstał przed 1 stycznia 1995r. Opieranie się bowiem na dwóch wersjach umowy dzierżawy z 1 lutego 2003r. w których to bądź mówi się o postawieniu pawilonu handlowego, bądź postawionym już pawilonie handlowym, nie może być dowodem nie budzącym żadnych wątpliwości, na których opiera się istotne, powodujące daleko posunięte skutki procesowe konsekwencje dla obywatela. Tym bardziej, że z pisma Urzędu - 4 - Miejskiego z [...] maja 2005r. w sposób jednoznaczny wynika, że brak jest dokumentów związanych z przedmiotowymi pawilonami handlowymi, jak również okresu ich budowy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała ponadto, że organy obu instancji błędnie zastosowały przepisy Prawa budowlanego z 7 lipca 1994r. zamiast ustawy z 24 października 1974r. Prawo budowlane. Skarżąca powtórzyła także swoje argumenty podniesione w odwołaniu, iż organy obu instancji niewłaściwie obliczyły wysokość opłaty legalizacyjnej, uznając, że przedmiotowy pawilon handlowy jest budynkiem handlu XVII kategorii. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Spór w niniejszej sprawie dotyczy tego w jakim okresie powstał przedmiotowy pawilon handlowy i czy w związku z tym /zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.)/ w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z 24 października 1974r.Prawo budowlane (Dz.U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 ze zm.), czy też przepisy ustawy Prawo budowlane z 1997r. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych wynika, że [...] lutego 2003r. pomiędzy skarżącą a Urzędem Miejskim– Zakładem Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej zawarte zostały dwie umowy dzierżawy. Obie umowy zostały zawarte na okres od [...] lutego 2003r. do [...] grudnia 2004r. Jedna umowa w § 1 wskazuje, że wydzierżawiający oddaje w dzierżawę grunt stanowiący mienie gminne na terenie Targowiska Miejskiego z przeznaczeniem na postawienie pawilonu handlowego o wymiarach 7,20x4,15, druga zaś, że wydzierżawiający oddaje w dzierżawę grunt pod ustawiony pawilon handlowy w wymiarach 7,20x4,15. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia stwierdził, że moc wiążącą miała umowa zawierająca zwrot "pod ustawiony pawilon handlowy" i w związku z tym uznał, że pawilon handlowy powstał w okresie od 10 października 2002r. do 1 lutego 2003r., albowiem [...] października 2002r. Zarząd Gospodarki - 5 - Komunalnej i Mieszkaniowej wyraził pisemną zgodę na ustawienie na działce Nr [...] pawilonu handlowego. Powyższe ustalenia faktyczne organu II instancji należy traktować jako dowolne. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, że skarżącą oraz Zarząd Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej wiązała ta umowa, zgodnie z którą wydzierżawiający oddaje w dzierżawę grunt pod ustawiony pawilon handlowy a nie umowa w której mowa o oddaniu w dzierżawę gruntu z przeznaczeniem na postawienie pawilonu handlowego a w konsekwencji, że przedmiotowy pawilon wzniesiono w okresie od 10 października 2002r. do 1 lutego 2003r. Wątpliwości co do daty wzniesienia przedmiotowego pawilonu handlowego nie rozwiewa także pismo Burmistrza z [...] maja 2005r. w którym to piśmie Burmistrz poinformował organ I instancji, iż nie posiada żadnych dokumentów związanych z przedmiotowym pawilonem, jak również dokumentów dotyczących okresu jego budowy. O nie dość wnikliwym ustaleniu stanu faktycznego świadczy nie wyjaśnienie okoliczności w jakich doszło do wydania zezwolenia z [...] października 2002r. na postawienie pawilonu handlowego. Organ powinien poczynić w tym zakresie dodatkowe ustalenia, w szczególności poprzez przesłuchanie skarżącej, zwłaszcza, że skarżąca utrzymuje, iż budynek został wzniesiony w 1994r. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 kpa zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 kpa stanowi, że organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Wyżej wskazane sprzeczności występujące w sprawie, dotyczące dwóch umów dzierżawy zawartych tego samego dnia, jakimi organ odwoławczy posługiwał się bądź nie przy wydaniu postanowienia, stanowią takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przesłuchanie skarżącej a także osób, które w imieniu Zakładu Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej zawarły te umowy, pozwoli przy ponownym rozpoznaniu sprawy na ustalenie okresu wzniesienia przedmiotowego pawilonu handlowego i w związku z tym na zastosowanie przepisów prawa materialnego obowiązujących w dacie jego wzniesienia. - 6 - Z uwagi na powyższe Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy, oraz § 14 ust. 2 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Na koszty składają się : 100 zł tytułem wpisu i 7 215 zł kosztów zastępstwa procesowego. O tym, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.