II SA/Gd 382/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Asesor WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Diana Wojtowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Gd 382/05 UZASADNIENIE Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia 6 stycznia 2005 r., na podstawie art. 17 ust. 1, art. 24 ust. 4, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku M. G. z dnia 3 stycznia 2005 r. przyznał wnioskodawcy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad dzieckiem A. G. w kwocie 420 zł. miesięcznie na okres od 3 stycznia do 31 sierpnia 2005 r. W rozstrzygnięciu wskazano również, że M. G. przyznane zostało na ten sam okres świadczenie w postaci składki na ubezpieczenie społeczne w kwocie 136,58 zł. miesięcznie. M. G. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym domagał się przyznania mu prawa do określonego wyżej świadczenia od dnia 14 sierpnia 2003 r., tj. od dnia, kiedy rozpoczął starania o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności syna. Odwołujący się wywodził, że w dniu, kiedy jego syn stanął przed komisją w T. był już osobą niepełnosprawną i gdyby komisja przeprowadziła właściwe badania specjalistyczne, to nie byłoby żadnych podstaw do prowadzenia tak długotrwałego postępowania, które ostatecznie zakończyło się korzystnym dla syna orzeczeniem sądu o niepełnosprawności z dnia 29 grudnia 2004 r. Orzeczenie to potwierdza, iż niepełnosprawność syna datuje się od urodzenia, co uzasadnia żądanie przyznania świadczeń od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności. Nie uwzględniając tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 31 marca 2005 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wniosek w niniejszej sprawie wpłynął do MOPS w dniu 3 stycznia 2005 r., a zatem zgodnie z przytoczoną wyżej normą prawną wnioskowane świadczenie przyznane zostało poczynając od stycznia 2005 r. do końca okresu zasiłkowego, tj. do dnia 31 sierpnia 2005 r. M. G. wniósł skargę do Sądu, w której ponawiając zarzuty odwołania kwestionował datę, od której przyznano mu wnioskowane świadczenie pielęgnacyjne, domagając się przyznania tego świadczenia wraz z należnymi odsetkami od dnia, kiedy rozpoczął starania przed właściwą komisją lekarską o ustalenie niepełnosprawności syna. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z ponowieniem argumentacji faktycznej i prawnej zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła być uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), a w szczególności jej rozdziale 6, zatytułowanym postępowanie w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń rodzinnych, ustanowiono zasadę, że ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz ich wypłata następuje wyłącznie na wniosek określonych w nim osób (art. 23 ust. 1). Wniosek taki składa się w urzędzie gminy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej, a wniosek ten winien spełniać określone w art. 23 wymagania. Nie ulega zatem wątpliwości, że przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o jakim mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, następuje wyłącznie na wniosek uprawnionych osób, a nie z urzędu. Kolejną normą prawną regulującą postępowania w sprawie przyznawania świadczeń rodzinnych jest art. 24 ust. 2 ustawy, stanowiący, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W ustawie o świadczeniach rodzinnych, podobnie jak w ustawie o pomocy społecznej, czy tez w sprawach alimentacyjnych przyjęto zasadę, że te świadczenia okresowe przyznawane są na wniosek osób uprawnionych przy spełnieniu innych warunków. Chodzi o to, aby tym osobom, uznanym już za spełniające określone warunki zapewnić odpowiednie świadczenia przewidziane ustawą, w tym świadczenie i zasiłek pielęgnacyjny. Nie ma zatem żadnych podstaw prawnych nakładania na organy gmin, wykonujących powierzone im zadania z zakresu administracji rządowej (art. 20 ust. 1), obowiązku wypłaty świadczeń za okres sprzed dnia złożenia wniosku wraz z wszystkimi wymaganymi dokumentami. Tym bardziej nie ma podstaw do żądania za ten okres odsetek. Wskazać ponadto należy, że art. 27 pkt 16 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86 poz. 732) dodano do art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych ust. 3a w brzmieniu: "W przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego". Powyższa zmiana, spełnia zdaniem Sądu, ochronę konstytucyjną osób uznanych już za niepełnosprawne (por. art. 68 ust. 3 i 69 Konstytucji RP) poprzez przyznanie im prawa do świadczeń również za okres, w którym w wyniku błędów innych organów okresowo pozbawiono je prawa do tych świadczeń. Sytuacja ta dotyczy jedynie przerwy w wypłacaniu świadczeń osobom uznanym już za niepełnosprawne. Przepisu tego nie można stosować w przypadku pierwszego ubiegania się o uznanie za osobę niepełnosprawną. Związane jest to bowiem z opisanym wyżej trybem postępowania na wniosek oraz charakterem tych świadczeń. Jeżeli natomiast skarżący ocenia, że poprzez przedłużającą się procedurę wydania orzeczenia o zaliczeniu syna do grona osób niepełnosprawnych wyrządzono mu szkodę, to skarżący może dochodzić odpowiednich roszczeń w trybie art. 417 i niżej k.c. przed sądem powszechnym (por. art. 2 § 1 k.p.c.). Z tych tez przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.