III SA/Łd 360/06

Dnia 24 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Ewa Alberciak /spr./, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2006 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. przyznaje adwokatowi J.B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianych dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu M. Z. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi J.B. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 360/06 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 6, art. 7, art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.), art. 104 k.p.a., Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie przyznania M. Z. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż miesięczne wydatki mieszkaniowe M. Z. wynoszą 56,06 zł, ryczałt za ogrzanie mieszkania wynosi 29,61 zł, ryczałt za ogrzanie wody 6,92 zł (łączna kwota ryczałtu 36,53 zł), zaś średni miesięczny dochód na jedną osobę wynosi 644,19 zł. Ograniczenie wysokości wydatków mieszkaniowych wynosi 50,45 zł (56,06 zł ( 90 %). Dodatek mieszkaniowy dla jednoosobowej rodziny stanowi różnicę pomiędzy wydatkami na mieszkanie (ograniczonymi do 90%) łącznie z ryczałtem, a 15% łącznego dochodu rodziny. W przypadku M.Z. różnica ta wynosi – 9,65 zł (50,45 zł + 36,53 zł) – 0,15 ( 644,19 zł). Dodatek mieszkaniowy osiągnął wartość ujemną. W tej sytuacji dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, gdyż łączne wydatki na mieszkanie nie przekraczają określonego ustawą procentowego udziału dochodów gospodarstwa domowego w utrzymaniu mieszkania. W odwołaniu od powyższej decyzji M. Z. podniósł, iż przysługują mu lepsze warunki bytowe, których nie chce mu polepszyć administracja budynku. Ponadto podniósł, iż wliczenie do dochodu emerytów (rencistów) zasiłku pielęgnacyjnego jest zgodne z Konstytucją. Wskazał, iż jest osobą niepełnosprawną. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 roku Nr 79, poz. 856 ze zm.), art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 7 powołanej ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, iż dodatek mieszkaniowy, zgodnie z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 17 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, w latach 2003 i 2004 przysługuje: 1. najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych, 2. członkom spółdzielni mieszkaniowych zamieszkującym na podstawie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, 3. osobom zajmującym lokale mieszkalne w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom lokali mieszkalnych, 4. innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem, 5. osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny, jeżeli zgodnie z art. 17 ust. 1 cyt. ustawy średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie trzech miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku nie przekracza 160% najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 110% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Pojęcie dochodu obejmuje wszelkie przychody, a w przypadku, gdy dochodem jest emerytura lub renta, jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w ust. 1 art. 17 jest równy lub wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100 % tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek mieszkaniowy w wysokości: 1. 20% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym; 2. 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4 osobowym; 3. 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym. Ponadto w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego nie może przekraczać : - 35 m2 dla 1 osoby, - 40 m2 dla 2 osób, - 45 m2 dla 3 osób, - 55 m2 dla 4 osób, - 65 m2 dla 5 osób, - 70 m2 dla 6 osób, w razie zamieszkiwania w mieszkaniu większej liczby osób, dla każdej kolejnej osoby powierzchnię normatywną zwiększa się o 5 m2. Oznacza to, że dodatek mieszkaniowy może być przyznany wówczas, gdy łącznie spełnione są wymienione przesłanki: posiadanie tytułu prawnego do lokalu oraz określonego w wyżej cyt. art. dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego oraz powierzchni normatywnej przy uwzględnieniu przysługujących uprawnień. Kolegium wskazało, iż na podstawie zgromadzonych dokumentów, w tym deklaracji miesięcznych wydatków mieszkaniowych ustalono, że powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi 17,12 m2 i jest zgodna z powierzchnią normatywną, która dla rodziny jednoosobowej wynosi 35 m2, według deklaracji miesięczne wydatki mieszkaniowe wynoszą 56,06 zł, ryczałt za ogrzewanie mieszkania wynosi 29,61 zł, ryczałt za ogrzewanie wody wynosi 6,92 zł, średni miesięczny dochód na jedną osobę wynosi 644,19 zł (do dochodu nie wliczono zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 144 zł, ponieważ zgodnie z art.3 ust.3 ww. ustawy nie są one wliczane do dochodu). Najniższa emerytura na dzień wydania decyzji wynosiła – 562,58 zł. Maksymalny dopuszczalny dochód dla jednej osoby wynosił: 1,6 x 562,58zł = 900,13 zł. Dochód na jedną osobę nie przekraczał maksymalnego dopuszczalnego dochodu. Kolegium podało, iż zgodnie z przepisem § 2 ust. 2 rozporządzenia RM z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych wysokość wydatków mieszkaniowych jest ograniczona do określonego pułapu i w tym konkretnym wypadku została obliczona wg następujących zasad : 56,06 zł x 90% = 50,45 zł. Dodatek mieszkaniowy dla rodziny jednoosobowej jest różnicą pomiędzy wydatkami na mieszkanie (ograniczonymi do 90 %) łącznie z ryczałtami za ogrzewanie mieszkania i wody, a 15% łącznego dochodu rodziny, co w tym konkretnym przypadku przedstawia się następująco : (50,45 zł +36,53 zł) - 0,15 x 644,19 zł = - 9,65 zł. Z powyższego wyliczenia wynika, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, ponieważ łączne wydatki na mieszkanie są niższe niż 15 % dochodów gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy stwierdził, iż powołane przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych posiadają charakter obligatoryjny i z tego względu nie jest możliwe np. przyznanie dodatku mieszkaniowego z pominięciem warunków wymienionych w przepisach ustawy, brak jest również podstaw do uznaniowego przyznania dodatku mieszkaniowego. Przepisy powołanej ustawy, w sposób szczegółowy i kategoryczny, określają przesłanki, od spełnienia których uzależniono przyznanie i wysokość pomocy finansowej z budżetu gminy w postaci dodatku mieszkaniowego. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.Z. powtórzył w całości zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz dodatkowo zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, wliczenie do wydatków za mieszkanie ryczałtu za ogrzanie mieszkania i wody. Ponadto podniósł, iż wydatki miesięczne za mieszkanie wynoszą według deklaracji 56,36 zł, a nie 56, 06 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie. Powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M.Z. jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podane. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie zaś do art.145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zaskarżona decyzja podlega zaś uchyleniu między innymi w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie podstawą prawną wydania decyzji organów administracji obu instancji był między innymi przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.) oraz przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156 poz. 1817 ze zm.). Wprawdzie w części wstępnej decyzji organów obu instancji nie powołano wymienionych przepisów, lecz z uzasadnień obu rozstrzygnięć wynika, iż dodatek mieszkaniowy został wyliczony w sposób określony w § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r., zaś rozporządzenie to zostało wydane w oparciu o upoważnienie ustawowe określone w art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Można zatem uznać, iż decyzje organów obu instancji zostały wydane między innymi na podstawie art. 9 ust.1 pkt 1 wymienionej ustawy oraz § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z treścią art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia określi szczegółowy wykaz i wysokość wydatków za zajmowany lokal mieszkalny, stanowiących podstawę obliczania dodatku mieszkaniowego. W myśl zaś § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, do podstawy obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki, o których mowa w ust.1, w wysokości 90% naliczonych i ponoszonych wydatków. Zgodność przepisu art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. z Konstytucją oraz zgodność przepisu § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. była rozpatrywana przez Trybunał Konstytucyjny. Wyrokiem z dnia 9 maja 2006r. w sprawie P 4/05 Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. jest niezgodny z art. 92 ust.1 Konstytucji, zaś przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. jest niezgodny z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. Sentencja wyroku została ogłoszona w dniu, 18 maja 2006r. w Dzienniku Ustaw nr 84 poz. 587. Następstwem tego wyroku jest utrata mocy obowiązującej z dniem 18 maja 2006 r. przepisu art. 9 ust.1 pkt 1 wymienionej ustawy oraz przepisu § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. W dacie rozpatrywania niniejszej sprawy przez Sąd art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych oraz przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych już nie obowiązywały. Oznacza to, iż organy administracji publicznej obu instancji wydały swoje decyzje w oparciu o przepis niezgodny z Konstytucją oraz przepis niezgodny z ustawą. Zastosowano więc nieprawidłową podstawę prawną w obu decyzjach. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 9 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. z Konstytucją oraz niezgodności § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 28 grudnia 2001 r. z art. 6 ust.1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. stanowi podstawę do wznowienia postępowania, o której mowa w art.145a § 1 k.p.a. Uzasadnia to uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji zgodnie z treścią art.145 § 1 pkt 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Pogląd, iż stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją lub ustawą jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego i uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji, mimo że orzeczenie Trybunału zostało wydane już po wydaniu zaskarżonej decyzja jest powszechnie przyjęty w orzecznictwie sądowym. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2003r. w sprawie V SSA 2058/03 - Lex nr 149681, z 24 kwietnia 2002r. w sprawie II SA/Gd 375/00 (Lex nr 76114), z 2 września 1999r. w sprawie IV SA 1360/97 (Lex nr 47852) i z 11 sierpnia 1999r. w sprawie II SA 1294/99(Lex nr 46246). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Odnośnie zarzutu skarżącego, iż wydatki na mieszkanie według deklaracji wynoszą 56,36 zł, a nie 56,06 zł oraz zarzutu, że do wydatków doliczono ryczałt za ogrzewanie mieszkania i wody, zauważyć należy, iż nie były one podnoszone w postępowaniu administracyjnym. M.Z. zgłosił je dopiero w skardze i dlatego nie były wyjaśnione przez organy administracji w wydanych przez nie decyzjach. Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane na podstawie przepisów niezgodnych z Konstytucją i ustawą, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art.145a § 1 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 19, § 18 ust.1 pkt 1c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz.1348 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny rozpatrzyć wniosek skarżącego opierając się na stanie prawnym obowiązującym po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006r. Należy również odnieść się do zarzutów podniesionych w skardze, dlaczego wydatki na mieszkanie zostały obniżone z kwoty 56,36 zł do kwoty 56,06 zł oraz do zarzutu doliczenia do wydatków mieszkaniowych ryczałtu za ogrzewanie mieszkania i wody.