II SA/Wa 776/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, Asesor WSA - Jacek Fronczyk, Protokolant - Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania kserokopii dokumentów - oddala skargę - Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...], działając na podstawie 74 § 2 k.p.a., odmówił Z. M. wydania kserokopii wszystkich dokumentów zgromadzonych w toczącym się postępowaniu administracyjnym w przedmiocie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 5 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w roku 2001. W uzasadnieniu podał, że skarżący w dniu [...] października 2005 r. wystąpił z wnioskiem o wydanie kserokopii dokumentów z różnych postępowań, m.in. w przedmiocie, jak wyżej. Zgodnie z art. 73 k.p.a., organ administracji publicznej jest zobowiązany umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy, sporządzanie z nich notatek i odpisów oraz strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub żądać wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów w każdym stadium postępowania prowadzonego w trybie zwykłym lub w trybach nadzwyczajnych, a więc od jego wszczęcia, aż do zakończenia, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem społecznym. Ważnym interesem może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych. Jednakże skarżący nie wskazał na ważny interes, a ponadto nie ograniczono mu prawa do przeglądania akt postępowania, sporządzania notatek i odpisów, czy też uwierzytelnienia sporządzonych odpisów, zaś wcześniej nie sygnalizował takiej woli. W zażaleniu z dnia [...] grudnia 2005 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem Komendanta Głównego Policji i stwierdził, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji stoi w sprzeczności z treścią jego wniosku, w którym przedstawił ważny interes społeczny. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i w uzasadnieniu powołał się na argumenty przedstawione już przez organ pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z. M. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i wniósł o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 73 § 2 k.p.a. W obszernym uzasadnieniu powołał się na spór dotyczący niewypłacenia mu ekwiwalentu pieniężnego, zaś co do argumentacji organu podał, że wykazał ważny interes prawny. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał jednocześnie, że wniosek skarżącego dotyczył wydania dokumentów w sprawie już zakończonej w dniu [...] marca 2005 r. poprzez wykonanie jego wniosku z dnia [...] grudnia 2004 r. o przelanie należności pieniężnej na rachunek bankowy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, a wyrażonych w art. 7 i 10 k.p.a., jest przepis art. 73 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Stosownie natomiast do treści art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Analizując powyższe należy dojść do wniosku, że instytucja "udostępnienia akt" stronie, składa się z następujących uprawnień: a) przeglądanie akt sprawy, b) sporządzanie z nich notatek i odpisów, c) żądanie uwierzytelnienia sporządzonych uprzednio przez stronę odpisów z akt sprawy, d) wydanie stronie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący zwrócił się do organu administracji z wnioskiem o wydanie mu kserokopii dokumentów z różnych postępowań, m.in. z postępowania administracyjnego w przedmiocie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 5 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego w roku 2001. Zatem jego wniosek w żadnym wypadku nie dotyczył uprawnień przysługujących stronie, o których mowa w cytowanym już wyżej przepisie art. 73 k.p.a. Żądanie wydania kserokopii powyższych dokumentów nie mieści się bowiem ani w prawie do przeglądania akt sprawy, ani też w prawie do sporządzania z nich notatek i odpisów. Skarżący nie żądał również uwierzytelnienia sporządzonych wcześniej przez siebie odpisów, jak również nie żądał wydania z akt sprawy – co należy zaakcentować – uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Jest rzeczą oczywistą, że pod pojęciem "sporządzanie notatek i odpisów z akt sprawy", mieści się możliwość sporządzania kopii pism za pomocą kserokopiarki, bądź innych urządzeń służących do powielania ich treści. Jednak w świetle przedstawionej już analizy nie oznacza to jednak, że organ ma obowiązek sporządzania kserokopii dokumentów i doręczania ich stronie. Raz jeszcze podkreślić należy, że art. 73 k.p.a. nie przewiduje po stronie organu takiej powinności, tzn. sporządzania nieuwierzytelnionych kopii dokumentów. Jednakże gdyby nawet przyjąć, że intencją skarżącego było żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów, to – jak słusznie zauważył organ – skarżący nie wskazał na jego ważny interes. Nie wykorzystał on bowiem żadnych innych, prawnie dopuszczalnych środków przewidzianych w art. 73 § 1 k.p.a., żeby móc się skutecznie domagać środków przewidzianych w art. 73 § 2 in fine k.p.a. i nie wskazał, że nie ma takiej możliwości. Należy w tym miejscu jednoznacznie stwierdzić, że przepisu art. 73 § 2 k.p.a. nie wprowadzono, jako alternatywnego wyposażenia strony z zapoznaniem się z aktami sprawy. Uwierzytelnienie samo w sobie nie służy bowiem w celu zapoznawania się z aktami sprawy, lecz do utrwalania, w formie dokumentu, informacji z nich wynikających. Nic zatem nie stało na przeszkodzie w zwróceniu się z wnioskiem do organu o umożliwienie mu dokonania tej czynności samodzielnie z wykorzystaniem technicznych środków utrwalania materiałów, takich jak na przykład kserokopiarka. I w tym miejscu kończy się rola organu, tzn. na zapewnieniu stronie takiej możliwości, bowiem uprawnienia strony pozostawia się jej do własnej realizacji. Gdyby zaś organ nie uwzględnił takiego wniosku, to wówczas skarżącemu przysługiwałoby prawo wniesienia zażalenia na takie postanowienie w trybie art. 74 § 2 k.p.a. w zw. z art. 141 k.p.a. Zauważyć wreszcie należy, że skoro skarżący – jak twierdzi – miał interes w uzyskaniu kserokopii dokumentów, to mógł i miał możliwość skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 73 § 2 in inito, tzn. sporządzić w opisany powyżej sposób odpisy, a następnie żądać ich uwierzytelnienia przez organ. Reasumując, dokonana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji negatywna ocena ważnego interesu skarżącego, nie nosi – w ocenie Sądu – znamion dowolności. Na koniec wreszcie zaznaczyć należy, że prawo wynikające z treści art. 73 k.p.a., dotyczy każdego stadium prowadzonego postępowania administracyjnego w trybie zwykłym lub w trybie nadzwyczajnym. Zatem od jego wszczęcia aż do zakończenia. Prawo to dotyczy również takich sytuacji, kiedy – stosownie do treści art. 111 i 113 k.p.a. – stronie przysługuje prawo żądania uzupełnienia decyzji, albo też sprostowania lub wyjaśnienia. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżący zwrócił się z wnioskiem, kiedy sprawa – co słusznie zauważył organ – została już prawomocnie zakończona. Wprawdzie, zgodnie ze stanowiskiem doktryny, strona powinna mieć prawo do przeglądania akt także po zakończeniu postępowania i gdy są to dokumenty już archiwalne, jednakże nie należy tego traktować w kategoriach uprawnień procesowych, lecz z dostępem do informacji publicznej oraz zasobów danych osobowych (vide: W. Dawidowicz, Ogólne postępowanie administracyjne. Zarys systemu. Warszawa 1962, str. 150). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.