IV SA/Po 261/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant sekr.sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M.G.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...]. /-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ E.Makosz-Frymus /-/ B.Popowska TZ/ Decyzją nr [...] z dnia [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r., nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku M.G.Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie przyznał świadczenia pielęgnacyjnego na córkę. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż ustalono, że córka M.G.Z. – K.G. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności powstałej przed 16 rokiem życia, jednakże nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, czyli nie jest spełniony warunek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od ww. decyzji M.G.Z. stwierdziła , iż nie zgadza się z ww. decyzją. Odwołująca się wskazała, iż w związku z poważną wadą słuchu, samodzielność jej córki już wcześniej stała pod dużym znakiem zapytania, a obecnie jest niemożliwa, zaś odwołująca się jest jedynym prawnym opiekunem córki. Odwołująca się podniosła także, iż jej córka ma orzeczoną przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności niepełnosprawność powstałą przed 16 rokiem życia, czyli przesłan-ki wskazane w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zostały spełnione. M.G.Z. wskazała przy tym, iż przepis cytowany przez organ I instancji w zaskarżonej decyzji (tj. art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej) nie istnieje. Art. 6b.(12) ww. ustawy reguluje natomiast kwestie, które w niniejszej sprawie nie mają znaczenia. Odwołująca się poinformowała przy tym, że stan zdrowia jej córki pogarsza się, w związku z czym potrzebuje ona długotrwałej opieki i pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: SKO) decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 1997 r., nr 123, poz.776 ze zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie do art.6 b ust.3 pkt 7 i 8 ww. ustawy w orzeczeniu, poza ustaleniami niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, powinny być zawarte wskazania dotyczące w szczególności: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7), a także konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). Zdaniem SKO, skoro - jak wynika z Orzeczenia o Niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Wielkopolskim z dnia [...] - córka wnioskodawczyni nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to nie została spełniona jedna z przesłanek wskazanych w art.17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, których wypełnienie konieczne jest do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. SKO stwierdziło, iż rozumie ciężką sytuację skarżącej, jednak organ administracji publicznej nie ma możliwości przyznania ww. świadczenia, gdy chociaż tylko jedna z przesłanek nie jest spełniona. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, M.G.Z. zażądała uchylenia ww. decyzji SKO, zwolnienia z kosztów wpisowych i sądowych, zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów według norm przepisanych, jeśli takowe się pojawią, przeprowadzenia rozprawy także bez obecności strony przeciwnej wydającej skarżone odwołanie, ukarania osób odpowiedzialnych za nieprzepisowe przestrzeganie przepisów odnośnie dotrzymywania terminów rozpatry-wania odwołań, a także zasądzenia odszkodowania na rzecz skarżącej. W uzasadnieniu skarżąca podała, iż pomimo przepisów, SKO nie rozpatrzyło odwołania w przepisanym terminie, a skarżąca sama musiała upominać się o wydanie decyzji listownie, telefonicznie aż w końcu składając pismo do Sądu administracyjnego, co dopiero poskutkowało. W dalszej części, skarżąca powtórzyła argumenty dotyczące zdrowia córki i trudnej sytuacji zawarte w uzasadnieniu odwołania, dodając, że z ostatnich wyników badań jasno wynika fakt pogorszenia się stanu dziecka. O tym skarżąca wspominała już w odwołaniu, ale nikt nie pofatygował się sprawdzić, jaki jest stan dziecka, ani też nikt nie poinformował skarżącej o tym, że można złożyć wniosek o zamianę punktu dotyczącego konieczności opieki nad dzieckiem. Skarżąca wskazała, iż lekarz specjalista wydał zaświadczenie lekarskie stwierdzające konieczność współ-udziału opiekuna w codziennej egzystencji dziecka, a także, iż został złożony wniosek do Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności o zmianę punktu 7 orzecze-nia. Skarżąca wskazała także, iż stan dziecka zmienił się od posiedzenia Komisji, co jest dowodem na to, że dziecko potrzebuje pomocy matki bardziej niż kiedykolwiek. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. SKO dodało, iż fakt, że stan zdrowia córki skarżącej uległ pogorszeniu byłby brany pod uwagę przy rozpatrywaniu odwołania, gdyby powodował on zmianę treści orzecze-nia o niepełnosprawności, w kwestii konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustosunkowując się do zarzutu skarżącej, dotyczącego niepoinformowania jej o możliwości złożenia wniosku o zmianę punktu dotyczącego konieczności opieki nad dzieckiem, SKO wskazało, iż orzeczenie o niepełnosprawności posiada stosowne pouczenie odnośnie możliwości jego zaskarżenia. SKO poinformowało także, iż sprawy rozpatrywane są kolejno po ich wpływie do organu, a opóźnianie w rozpatrzeniu odwołania M.G.Z. spowodowane zostało bardzo dużą ilością spraw. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów niż w niej wskazane. Motywy niniejszego rozstrzygnięcia są następujące: organ I instancji nie zebrał w spo-sób wyczerpujący całego materiału dowodowego, opierając się na orzeczeniu o niepeł-nosprawności, tym samym nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego; organ II instancji nie naprawił tych uchybień. Powyższe, zapewne było związane z dokonaną przez oba organy literalną wykładnią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ww. przepis art. 17 normował warunki stwierdzenia uprawnienia do świadczenia pielę-gnacyjnego w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji i w dniu podjęcia decyzji ją poprze-dzającej, wskazując, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnospra-wności łącznie ze wskazaniami, o których mowa w art. 6 b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepeł-nosprawnych (Dz. U. z 1997 r., nr 123, poz. 776, ze zm.), albo o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie, zdaniem orzekających organów admini-stracyjnych, wszystkie przesłanki były spełnione, poza tą ostatnią, a konkretnie, poza pozytywnym wskazaniem, o którym mowa w punkcie 7 ww. art. 6 lit. b ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Żaden z organów nie odnotowuje natomiast, iż w przedmiotowym orze-czeniu o niepełnosprawności zawarto równocześnie pozytywne wskazanie, o którym mowa w punkcie 8 art. 6 lit. b ust. 3 ustawy o rehabilitacji. Mianowicie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności stwierdził, iż w przypadku K.G. zachodzi "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji" (karta 4 akt administracyjnych). Pojawia się zatem pytanie, czy ostatni z wymienionych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunków należy uznać za spełniony tylko wówczas, gdy w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka są zawarte łącznie wskazania, o których mowa w pkt 7 i pkt 8 art. 6 lit. b ust. 3 ustawy o rehabilitacji, czy wystarczą wskazania w jednym z ww. punktów, ewentualnie podparte także innymi dowodami wskazującymi na "(....) konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności" (cytat z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Zdaniem orzekającego składu, konieczność osobistej pielęgnacji i konieczność systematycznego współdziałania w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym i edukacyjnym dotyczącym chorego dziecka, jako przesłanki przyznania świadczenia rodzinnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie muszą występować z taką samą intensywnością. Przy ścisłej, językowej tylko interpretacji ww. art. 17, prawo do otrzyma-nia tej formy pomocy będzie miało bardzo mało osób. Natomiast, zdaniem Sądu, bardziej wskazana w tym miejscu jest interpretacja odwołująca się do argumentów aksjologicznych, zgodna z duchem omawianej ustawy. Sąd opowiada się właśnie za taką, jak wyżej, interpretacją ww. art. 17. Znalazła ona wyraz także w wielu innych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ( m. in. wyrok z 28. 06. 2005 r. , sygn. 4/II SA/ Po 1136/030). Przechodząc do kwestii procesowoprawnych Sąd zauważa, że w materiałach administracyjnych, poza wymienionym orzeczeniem o niepełnosprawności, niewiele jest informacji o potrzebach życiowych K.G. i opiece nad nią, co powinno zostać skorygowane w kolejnym postępowaniu, pod kątem uzupełnienia materiału dowodo-wego. Na marginesie należy wskazać, iż po wydaniu zaskarżonej decyzji, w dniu [...] czerwca 2006 r. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności orzekł, iż K.G. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 134, 135 i 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c ppsa, Sąd orzekł jak sentencji. /-/ B. Popowska /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska TZ/