II FSK 1723/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA: Bogusław Dauter, Andrzej Grzelak (sprawozdawca), Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 sierpnia 2006 r. sygn. akt I SA/Gl 2013/05 w sprawie ze skargi Bogusławy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 19 października 2005 r. (...) w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, I SA/Gl 2013/05, powołując się na art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.; dalej: "ppsa"/, art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84; dalej: "upol"/ w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. /Dz.U. 2002 nr 200 poz. 1683/, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Bogusławy K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 19 października 2005 r., (...), w przedmiocie podatku od nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. W motywach uzasadnienia WSA wywodził, że decyzją z dnia 30 czerwca 2005 r. Prezydent Miasta C. ustalił skarżącej podatek od nieruchomości za okres od stycznia do grudnia 2005 roku w kwocie 1.237,02 zł od najmowanego przez podatniczkę lokalu użytkowego. Umowę najmu lokalu podatniczka zawarła w dniu 8 listopada 1994 r. z Zarządem Budynków Komunalnych w C. /dalej: "ZBK"/. W odwołaniu strona podniosła, że skoro ZBK nie jest właścicielem, ani też posiadaczem samoistnym wymienionego lokalu nie jest uprawniony do zawierania umowy, której skutkiem jest obciążanie, jego najemcy, podatkiem od nieruchomości. W zaskarżonej decyzji organ podatkowy powołał się na art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 pkt 4, art. 4, art. 5 art. 6 ust. 6 i 7 upol i wskazał, że na podatniczce będącej najemcą lokalu użytkowego jednak ciąży obowiązek podatkowy. W skardze pełnomocnik skarżącej wnosił o uchylenie decyzji z dnia 19 października 2005 r. zarzucając naruszenie szeregu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. WSA rozpatrując skargę podniósł, że w sprawie organ odwoławczy uznał ZBK, jako zarządcę nieruchomości, za właściwego do zawarcia w dniu 8 listopada 1994 r. z podatniczką umowy najmu lokalu ze skutkiem obciążającym najemcę podatkiem od nieruchomości. Tego typu stanowisko w ocenie Sądu nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. W umowie najmu jako stronę wynajmującą podano Zarząd Budynków Komunalnych w C., bez dalszego określenia, iż działa on w imieniu i na rzecz Miasta C. Z kolei umowa o zarządzanie nieruchomościami Miasta C. została zawarta później, tj. dnia 12 kwietnia 1999 r. Organy podatkowe nie ustaliły czy zawarcie w par. 2 umowy o zarządzanie klauzuli o przejęciu przez ZBK oznaczało jednoczesne przekazanie tych budynków w posiadanie Zarządowi. Tymczasem ustalenie to ma zasadnicze znaczenie dla określenia podmiotu obowiązanego do płacenia podatku od nieruchomości. WSA, powołując się na art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. 2005 nr 8 poz. 60 ze zm.; dalej: "Op "/, podkreślił, że niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy nie pozwala na prawidłową ocenę poprawności zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. "a" upol. Od powyższego wyroku SKO w C. wniosło skargę kasacyjną, zaskarżając orzeczenie w całości, pod zarzutem naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ppsa. Wskazując na powyższe wnoszono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W motywach uzasadnienia organ wywodził, że jednoznacznego wyjaśnienia wymaga kwestia, jaki podmiot na podstawie zawartej z gminą C. umowy był posiadaczem nieruchomości, czyli kto był zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości. Podkreślono, że posiadaczem nieruchomości mógł być jedynie Zakład Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. albo podatniczka. Zakład ten mógłby być posiadaczem nieruchomości, gdyby dysponował co do niej prawem trwałego zarządu. Przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. nr 261 poz. 2603 ze zm./ przewidują, że trwały zarząd może być ustanowiony jedynie w drodze decyzji właściwego organu lub w trybie art. 17 ww. ustawy, gdy trwały zarząd uzyskiwany jest ex lege w przypadku nabycia nieruchomości przez jednostkę organizacyjną gminy na rzecz gminy. Umowa z dnia 12 kwietnia 1999 r. zawarta między owym Zakładem a Gminą sytuuje go w roli dzierżyciela czyli podmiotu, który włada nieruchomością. Zakład ten więc nie był posiadaczem nieruchomości oddanych do zarządzania. Nie mógł więc być w 2005 r. podmiotem podatku od nieruchomości. Właścicielem nieruchomości przez cały czas była gmina C. W ocenie strony nie ma znaczenia w sprawie czy umowa z dnia 8 listopada 1994 r. pomiędzy ZBK a podatniczką była zawierana w imieniu i na rzecz gminy C., bowiem przez cały okres właścicielem nieruchomości była gmina. Istotne jest natomiast jaki charakter miał stosunek prawny istniejący pomiędzy gminą a Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej Sp. z o.o. i jej poprzednikiem ZBK. Bezdyskusyjne jest, że oba podmioty zawierały umowy najmu lokali użytkowych w imieniu i na rzecz gminy. Biorąc pod uwagę przedstawione fakty, WSA nie wykazał, aby w sprawie podczas postępowania przed organami administracji doszło do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania. Ponadto WSA nie wyjaśnił na jakiej podstawie uznał, że zastosowanie miał w sprawie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ppsa, powołując ó przepis w uzasadnieniu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny w rozważaniach nad stanem faktycznym i prawnym sprawy objętej zarzutami skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. doszedł do następujących wniosków i stwierdzeń: Skarga ta nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Przed sądem toczył się w istocie spór o to, czy ZBK w czasie, gdy podpisywania była umowa najmu z uczestnikiem tego sporu B. K. był podmiotem, o którym mowa w art. 3 ust 1 pkt 4a upol w brzmieniu nadanym treścią art. 1 owej noweli obowiązującej od 1 stycznia 2003 r. Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego, polegającym na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu /pkt 1/ lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /pkt 2/. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego, ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Kwestionowanie prawidłowości przyjętych w sprawie ustaleń faktycznych może nastąpić jedynie w ramach podstawy kasacyjnej, wskazanej w art. 174 pkt 2 ww. ustawy, obejmującej zarzuty naruszenia wszelkich mających zastosowanie w postępowaniu sądowym przepisów procedury, jeśli naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem. Powołanie wadliwej podstawy doprowadzić może do oddalenia tak wywiedzionej skargi. Wskazaną podstawę kasacji należy uzasadnić. W niniejszym przypadku autor skargi kasacyjnej, wskazując konkretne przepisy i sporządzając uzasadnienie, sprostał formalnie wymaganiom przewidzianym dla skargi kasacyjnej, wymienionym w art. 176 ppsa Jednakże pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego, chociaż powołał się na podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 ppsa, to jednak zarzut naruszenia przepisów postępowania sformułował wadliwie, gdyż w jego ramach podniósł jedynie zarzut naruszenie art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ppsa, bez wskazania na czym on polegał. Zarzut ten nie może być rozpoznawany w oderwaniu od skutecznego wykazania zarazem zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa procesowego. Ponadto SKO w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniosło, że WSA nie przedstawił zarzutów naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego. SKO wywodząc w skardze kasacyjnej na czym polega teoretycznie istota tego uchybienia dochodził do konkluzji, że powołanie w wyroku art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ppsa nie znajduje potwierdzenia w jego wywodach. Również i w tym przypadku autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił tego zarzutu. Dodać dla porządku należy, że wbrew temu twierdzeniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podano i objaśniono przepisy prawa materialnego, które w ocenie Sądu zostały przez organ naruszone. Koncentrując się jednak na tym co zostało skonkretyzowane w osnowie skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że zarzutu naruszenia przepisów postępowania tak, jak to ujęto, wymagałby dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Zastępowani sądu I instancji przez NSA sprzeczne jest jednak przyznanymi mu kompetencjami. Sąd II instancji jest bowiem powołany wyłącznie do badania zgodności z prawem orzeczeń sądowych, a nie tych, które wydawane są przez organy administracji publicznej. Doniosłość prawidłowego sformułowania podstaw kasacji ma kluczowe znaczenie z uwagi na dyspozycję art. 183 ppsa. Przepis ten wyznacza granice skargi kasacyjnej. którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny. Z uwagi na unormowany tam wymóg - Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony i precyzować lub uzupełniać przytoczonej podstawy kasacyjne. Wysoki stopień sformalizowania skargi kasacyjnej oraz związany z tym rygoryzm uzasadnia prawny nakaz sporządzanie jej przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd I instancji oceniając racje prawne strony skarżącej oraz organu wydającego zaskarżoną decyzję prawidłowo wskazał na zasadnicze źródło uchybień powodujących konieczność usunięcia z obrotu prawnego tego aktu. Brak ustalenia statusu ZBK w powstałym stosunku prawnym skutkował wadliwym zastosowaniem przepisu art. 3 ust 1 pkt 4a upol, co wystarczająco uzasadniało zaskarżony wyrok. Wobec opisanych braków skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny związany był stanowiskiem sądu I instancji. To zaś powodowało konieczność zastosowania dyspozycji art. 184 ppsa.