VII SA/Wa 908/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kamiński, , Sędzia NSA Bożena Walentynowicz, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak (spr.), Protokolant Marcin Grabowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2006 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej pozwolenia na budowę. skargę oddala. Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Wojewoda [...] na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu wniosku A. K. i M. Ł.-S dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2000 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółce H Sp. z o.o. pozwolenia na budowę kotłowni gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...]w [...], - stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2000 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 473/04, uchylono decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2004 r., którymi odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2000 r. Ponownie rozpatrując sprawę, w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uznano, iż wnioskodawczyniom przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. W odniesieniu do kontrolowanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ wskazał, iż wydana ona została z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na fakt, iż inwestor nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji nią objętej. Zatwierdzony kontrolowaną decyzją projekt budowlany kotłowni gazowej w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w [...]obejmował, oprócz wymienionych w treści decyzji wewnętrznej instalacji gazowej i montażu kotła gazowego o mocy 240kW, dobudowę do zewnętrznej ściany budynku komina stalowego o średnicy 200/2500mm, o wys. 17m, wyprowadzonego ponad dach budynku "na wysokość co najmniej 1m". Oznacza to, że przedmiotowa inwestycja nie polegała jedynie na przebudowie wewnętrznych pomieszczeń budynku, ale także na dobudowie do istniejącego budynku nowego elementu. Zmieniała ona zatem zagospodarowania terenu, w związku z czym poprzedzona powinna być decyzją ustalającą warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, której inwestor nie posiadał. Występując z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor nie wykazał się także prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Do wniosku przedłożył bowiem tylko umowę dzierżawy zawartą ze Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową w [...], dotyczącą lokalu użytkowego w budynku przy ul. [...]. Tymczasem powinien, zdaniem organu, wykazać się prawem do dysponowania na cele budowlane częścią działki, na której znajduje się budynek oraz elewacją ściany szczytowej, do której zamierzano dobudować komin. Nie wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w powyższym zakresie oznacza, iż kontrolowana decyzja wydana została z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] wniosła "H." spółka z o.o. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2006 r., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż posiadanie przymiotu strony przez A. K. i M. Ł.-S. nie może budzić wątpliwości. Obie wnioskodawczynie legitymują się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, współudziałem w użytkowaniu wieczystym działki gruntu, na której posadowiony jest budynek mieszkalny, a realizacja inwestycji objętej kontrolowaną decyzją o pozwoleniu na budowę spowoduje naruszenie warunków korzystania z ich lokali mieszkalnych. Uznać zatem należy, iż wykazały własny, indywidualny interes prawny, chroniony przepisem art. 5 Prawa budowlanego w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2000 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ponownie rozpatrując sprawę w pełni podzielił ustalenia organu I instancji dotyczące braku decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z dnia [...] października 2000 r. Zgodnie z tą decyzją planowana inwestycja obejmowała budowę wewnętrznej instalacji gazowej, montaż kotła gazowego oraz budowę komina dwuściennego stalowego o wys. 17m, który stanowić miał nowy obiekt budowlany poza już istniejącym budynkiem. Komin ten będący częścią budowlaną urządzenia technicznego, jakim jest kocioł gazowy, o którym mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, był nowym obiektem budowlanym, którego budowa niewątpliwie wpływała na zmianę zagospodarowania terenu. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym każda zmiana zagospodarowania terenu polegająca w szczególności na wykonaniu, odbudowie, rozbudowie i nadbudowie obiektu budowlanego wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Brak decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oznacza, iż decyzja Starosty [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa – art. 32 ust. 4 pkt 1 Prawa budowlanego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie podzielił stanowiska organu I instancji dotyczącego braku wylegitymowania się przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Prawo to wynika z przedstawionej umowy dzierżawy, która przewiduje wykonanie instalacji spalinowej i kominowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniosła Spółka "H." sp. z o.o.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów skarżący zarzucił decyzji naruszenie: – art. 39 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym; – art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane; – art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 156 § 2, art. 28 kpa, art. 107 § 3 kpa oraz art. 7 i 77 kpa. W ocenie skarżącego organy z naruszeniem art. 28 kpa uznały, iż A.K. i M. Ł.-S. posiadają przymiot strony i wszczęły na ich wniosek postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2000 r. W toku całego postępowania nie wykazały one, iż naruszono ich interes prawny. Naruszenie warunków korzystania z mieszkania może być uznane jedynie za posiadanie interesu faktycznego. Odnosząc się do braku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji skarżący wskazał, iż w jego ocenie komin jest urządzeniem budowlanym, o którym mowa w art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Jest to urządzenie instalacyjne służące odprowadzeniu spalin z obiektu budowlanego, jakim jest kotłownia i zapewnia możliwość jej użytkowania. Można go łatwo zdemontować bez uszkodzenia budynku. Stosownie do przepisu art. 39 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu nie wymagają roboty budowlane polegające na remoncie lub montażu, przebudowie oraz zmianie przeznaczenia budynku lub jego części, jeżeli nie powodują zmiany zagospodarowania terenu. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie co oznacza, że skarżący nie musiał uzyskać decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodatkowo skarżący wskazał, iż kontrolowana decyzja zatwierdziła projekt budowlany i udzielała pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na przebudowie wewnętrznego pomieszczenia budynku oraz montażu komina do ściany tegoż budynku. Zarzuty organów dotyczą jedynie fragmentu tej inwestycji w związku z czym organ powinien stwierdzić jej nieważność tylko w tej części. Nadto, zdaniem skarżącego, z uwagi na nieodwracalne skutki prawne, jakie wywołała kontrolowana decyzja organ miał obowiązek orzec na podstawie art. 156 § 2 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim należy wskazać, iż w niniejszej sprawie organy orzekające, zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), związane były oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2005 r. (sygn. akt VII SA/Wa 473/04), którym zobowiązano do ustalenia, czy A. K. składającej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę kotłowni, przysługuje przymiot strony. Nadto Sąd wyraził stanowisko, iż "obiekt opisany w zatwierdzonym projekcie budowlanym wskazuje na powstanie nowego obiektu poza już istniejącym". Wytyczne zawarte w wyroku wiążą w sprawie także skład orzekający w niniejszej sprawie. Odnosząc się do podniesionego zarzutu braku przymiotu strony wnioskodawczyni A. K. należy uznać go za bezzasadny. Prawidłowo organ ocenił, iż w przedmiotowej sprawie A.K.., jako członkowi Spółdzielni mieszkaniowej przysługuje przymiot strony. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie dominuje pogląd, że w postępowaniu administracyjnym członek spółdzielni mieszkaniowej reprezentowany jest przez statutowo właściwe organy spółdzielni. W szczególnych sytuacjach dopuszcza się udział członka spółdzielni mieszkaniowej w postępowaniu administracyjnym jako strony, ale po spełnieniu pewnych wymogów, a mianowicie: członek spółdzielni musi legitymować się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, współudziałem w użytkowaniu wieczystym działki gruntu, na której budynek mieszkalny obejmujący dany lokal wzniesiono i realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W niniejszej sprawie realizacja inwestycji objętej kontrolowanym pozwoleniem na budowę, jak prawidłowo ustalił organ, narusza warunki korzystania z lokalu wnioskodawczyni. Spółdzielcze własnościowe mieszkanie A. K., jak wynika z akt sprawy, usytuowane jest nad kotłownią znajdującą się w piwnicy budynku oraz przylega do ściany szczytowej, do której dobudowano komin. W tej sytuacji, gdy wnioskodawczyni twierdzi, iż zrealizowana kotłowania emituje uciążliwy hałas, który przekracza dopuszczalne normy, co narusza jej spokój jako właścicielki konkretnego mieszkania, to niewątpliwie ma ona interes prawny do udziału w postępowaniu, w którym tego rodzaju zarzuty są rozstrzygane. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie wnioskodawczyni wykazała, iż w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego naruszony został jej własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany interes. Także drugi zarzut błędnego przyjęcia, iż wykonany komin jest częścią budowlaną urządzenia technicznego, jakim jest kocioł gazowy (art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego) nie może zostać uwzględniony zważywszy na wiążącą ocenę prawną wyrażoną w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2005 r. Niezasadny jest także zarzut braku częściowego stwierdzeni nieważności decyzji. Wskazać należy, iż zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w części dotkniętej wadą. Dotyczyć to może jednak tylko takiej sytuacji, kiedy rozstrzygnięcie decyzji składa się z kilku elementów, z których każdy mógłby być przedmiotem rozstrzygnięcia osobnej decyzji. Tak więc stwierdzenie nieważności decyzji w części jest możliwe, lecz tylko wówczas, jeżeli wada dotyczy takich elementów rozstrzygnięcia, którym można przypisać cechę decyzji częściowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2001 r., sygn. akt IV SA 689/99; nie publ.; wyrok NSA z dnia 31 marca 1998, sygn. akt I SA 1838/97, nie publ.). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zaistniała. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż jest ona zgodna z prawem. W ocenie Sądu organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie nieważnościowe uznając, iż istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2000 r. Wskazać należy, iż postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Tryb ten może zostać uruchomiony tylko w przypadkach określonych w art. 156 § 1 kpa. Przypadki te zaś dotyczą takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna obarczona jest taką wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. Jak słusznie podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ architektoniczno-budowlany, udzielając pozwolenia na budowę kotłowni gazowej w budynku przy ul. [...] w [...] pominął całkowicie fakt, iż przedłożony projekt budowlany obejmuje, oprócz budowy wewnętrznej instalacji gazowej i montażu kotła gazowego, również budowę komina dwuściennego stalowego o wys. 17m, średnicy wewnętrznej 0,2m, średnicy zewnętrznej 0,25m, wykraczający ponad dach o 0,75m. Komin ten, jak niewadliwie uznał organ nadzoru, stanowi nowy obiekt budowlany, który wpływa na zmianę zagospodarowania terenu, co oznacza, iż inwestor zobowiązany był uzyskać decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, stosownie do ówcześnie obowiązujących przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym. Ponieważ inwestor takiej decyzji nie posiadał wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa art. 32 ust. 4 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.