III SA/Wa 1423/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi O. w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu wpłat na Fundusz Promocji Mleczarstwa 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Wnioskiem z dnia 23 sierpnia 2005 r. Skarżąca zwróciła się o umorzenie zaległych wpłat za lata 2002-2003 w kwocie 26.139,60 zł i odsetek za zwłokę liczonych od całości zobowiązania wobec Funduszu P.. Poinformowała, że kwoty należne za IV kwartał 2004 r. oraz za I kwartał 2005 r. wpłacone zostały w dniu 24 sierpnia 2005 r. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w związku z wymogami Unii Europejskiej przeprowadziła gruntowną modernizację istniejącego zakładu, na realizację której zaciągnęła kredyt inwestycyjny. Koszty modernizacji oraz obsługi kredytu spowodowały brak środków obrotowych na regulowanie bieżących zobowiązań. Skarżąca podkreśliła, że działania w zakresie modernizacji prowadzono z myślą o utrzymaniu miejsc pracy oraz zapewnieniu skupu mleka od członków Spółdzielni. Wskazała, że okoliczności te zdecydowały o umorzeniu jej przez Burmistrza Gminy K., zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za okres od grudnia 2003 r. do maja 2005 r. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dokumentów potwierdzających złą kondycję finansową przesłała żądane dokumenty, jak również pismo z dnia 20 września 2005 r., w którym poinformowała, że znaczną część jej wierzytelności stanowią należności szpitali. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. Prezes Agencji Rynku Rolnego odmówił umorzenia zaległych wpłat za lata 2002-2003 w kwocie 26.139,60 zł oraz odsetek za zwłokę. W uzasadnieniu zaznaczył, że zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: O.p.), mającym zastosowanie w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 52 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. Nr 93, poz. 897 ze zm.), organ podatkowy może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych tylko w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zdaniem organu I instancji fakt realizacji znaczącej inwestycji nie wypełnia znamion ważnego interesu strony jako że inwestycje te mają charakter zarobkowy. Rozwój działalności nie może zaś odbywać się kosztem należności publicznych, a do takich zaliczają się wpłaty na Fundusz P. U podstaw umorzenia zaległości nie może również leżeć okoliczność nieterminowego regulowania należności przez kontrahentów Skarżącej, nawet jeśli tymi kontrahentami są jednostki budżetowe (szpitale). Zastosowanie ulgi w tym przypadku stawiałoby bowiem Skarżącą w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do innych podmiotów świadczących usługi na rzecz jednostek budżetowych i terminowo uiszczających należności podatkowe, co z kolei byłoby sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości i szeroko pojętym interesem publicznym. W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przez przyjęcie że okoliczności związane z modernizacją zakładu oraz niewypłacalnością jednostek budżetowych (szpitali) nie stanowią ważnego interesu podatnika. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W oparciu o orzecznictwo sądów administracyjnych przypomniał, że umorzenie zaległości jest instytucją nadzwyczajną, co oznacza że taką samą cechę musi posiadać ważny interes podatnika. W konsekwencji również występujące w sprawie okoliczności powinny być spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie miał wpływu. Tymczasem przywołany przez Skarżącą fakt modernizacji zakładu i poniesionych w tym celu wydatków, jak również fakt posiadania wierzytelności przeterminowanych są następstwem podjętych przez Skarżącą decyzji gospodarczych wpisujących się w prowadzenie działalności o charakterze zarobkowym, których skutki ponosi sam podatnik. W skardze na tę decyzję Skarżąca ponownie zarzuciła naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. przez przyjęcie że organ podatkowy nie może umorzyć nawet w części istniejących zaległości, mimo że jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika oraz interesem publicznym. Zarzuciła ponadto sprzeczność istotnych ustaleń organu II instancji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przez przyjęcie że nie wykazała ona, iż zaległość wpłat na Fundusz P. powstała w związku ze zdarzeniami od niej niezależnymi. W uzasadnieniu skargi Skarżąca przywołała powtórnie okoliczność prowadzenia kosztownej choć niezbędnej modernizacji zakładu oraz fakt dominujących w strukturze jej wierzytelności zobowiązań niewypłacalnych szpitali. Za niezrozumiałą uznała sytuację, w której z jednej strony państwo żąda wpłat na Fundusz P., a z drugiej strony udaremnia podmiotom skupującym mleko możliwość odzyskania ich wierzytelności od szpitali poprzez wydanie ustawy z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicznej i restrukturyzacji zakładów opieki zdrowotnej. Skarżąca podkreśliła, że na mocy tej ustawy zostały zawieszone wszystkie egzekucje prowadzone przeciwko szpitalom, przedsiębiorców natomiast zmuszono do zawierania ze szpitalami niekorzystnych ugód. Zaznaczyła, że zapłata zaległości doprowadzi ją do bankructwa, a w konsekwencji do utraty pracy przez 40 zatrudnionych przez nią pracowników. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Wskazać należy, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonych decyzji orzekając na podstawie akt sprawy, to jest materiału dowodowego zgromadzonego przez organ administracji publicznej w toku całego postępowania; sąd rozpoznaje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zakres rozstrzygnięcia sądu wytyczają granice danej sprawy oraz zakaz reformationis in Peius ( art. 133 i 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej - P.p.s.a.) Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr. 153, poz. 1270, ze zm.: dalej P.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. wyłącznie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, albo też przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji stanowi przesłankę wyeliminowania danego aktu administracyjnego z obrotu prawnego. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zw. z art. 52 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o organizacji rynku mleka i przetworów mlecznych ( Dz. U. z 200 4r, Nr 93 poz. 897 ze zm.) Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego, sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tzn. czy organy prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej słuszności. W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacji przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego zawierających swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru, prawem do umorzenia zaległości dysponuje organ - Prezes Agencji Rynku Rolnego w I instancji, a w II instancji Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Stwierdzenie zatem, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla Skarżącej. Należy jednakże podkreślić, że choć uznanie administracyjne wyraża się w możliwości negatywnego dla strony rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia, to nie oznacza to uznaniowej oceny okoliczności, w danym stanie faktycznym sprawy, odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru. Dokonując ustaleń organ orzekający ma obowiązek działać według zasad wynikających z art., art. 7,10,77,80, 81 K.p.a. i ocenić wyniki postępowania wyjaśniającego w granicach swobodnej oceny dowodów na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego, wysnuwając z zebranego materiału dowodowego wnioski logicznie uzasadnione. Ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia, odnosić się przy tym winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji. Zaskarżona decyzja standardów tych nie zachowuje, a wnioski dotyczące niespełnienia przez Skarżącą przesłanek umorzenia są dowolne. Wskazanie w uzasadnieniu orzecznictwa czy samych zasad to za mało, gdyż w uzasadnieniu nie ma odniesienia do konkretnego stanu faktycznego sprawy. Minister nie zbadał sytuacji finansowej Skarżącej, nie odniósł się do dowodów przez nią złożonych, jak cztery kopie umów kredytowych zaciągniętych na modernizację zakładu, sprawozdania finansowego [...] za okres od stycznia do sierpnia 2005 oraz wydruków nierozliczonych kontrahentów i zobowiązań Skarżącej, z których wynika, iż należności względem Skarżącej na dzień 31 sierpnia 2005 r. wynoszą 654.700,00 zł. Nie uzasadnił dlaczego, w sytuacji jaką opisała Skarżąca i jaka wynika z przedłożonych dokumentów, nie jest to ważny interes podatnika. Za takie uzasadnienie nie można bowiem uznać stwierdzenia , że "przywołane przez stronę okoliczności faktyczne, tj. nie wywiązywanie się przez stronę z nałożonego nań obowiązku podatkowego w związku z wydatkami poniesionymi na modernizację zakładu produkcyjnego celem przystosowania do standardów unijnych jak również posiadanie należności przeterminowanych od wierzycieli będących jednostkami budżetowymi, nie mają charakteru wyjątkowego". Skarżąca z pewnością nie mogła przewidzieć, iż na skutek działań ustawowych, spowodowanych niewypłacalnością szpitali nie będzie ona mogła wyegzekwować przysługujących jej wierzytelności i to w tak wysokiej kwocie jak 654.700,00 zł. Organ odwoławczy nie przeanalizował sytuacji finansowej Skarżącej, pod kątem możliwości utraty pracy przez 40 zatrudnionych przez nią pracowników w przypadku egzekucji zaległych wpłat . Kontrolowana decyzja została wydana także z naruszeniem art. 107 K.p.a. Brak jest bowiem uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn z powodu których innym dowodom nie dał wiary. Organ II instancji poza art. 138 K.p.a. nie powołał w decyzji przepisów, które stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia. Kontrolowana decyzja wydana została także z naruszeniem zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu tj. z naruszeniem art. 10 i 81 K.p.a. Skarżąca nie została bowiem zawiadomiona przez organ odwoławczy o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Jeżeli chodzi o zarzut naruszenia przepisów art. 67a § 1 pkt 3 O.p., Sąd stwierdza, że zarzut ten zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja wydana została bez uwzględnienia ustrojowych dyrektyw określonych w ww. przepisie. Stwierdzone naruszenie prawa mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 134 § 1, art. 135, art.145 § 1 pkt 1 lit. c) i art.152 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 210 § 1 P.p.s.a., Sąd nie zasądził kosztów postępowania sądowego na rzecz Skarżącej, albowiem nie złożyła ona takiego wniosku w skardze ani w żadnym piśmie procesowym skierowanym do sądu, a na rozprawę nie stawiła się.